BAKI,VOA

Süleyman Paşanın vəfatı Osmanlı dövlətinin Rumelidəki irəliləyişini dayandıra bilmədi. Əksinə, bu dövrdən etibarən fəthlər daha sistematik və strateji xarakter almağa başladı. Orxan Qazinin oğlu şahzadə Xəlilin 1359-cu ildə Bizansın köməyi ilə dəniz quldurlarından xilas edilməsindən sonra, Hacı İl-Bəyi və Evrenos Qazi kimi məşhur komandirlər fəth hərəkatını yenidən alovlandırdılar.

Trakiyanın sistematik fəthi və Ədirnənin əhəmiyyəti

Fəthlər Şahzadə Murad (gələcək Sultan I Murad) və onun lələsi Şahin Paşanın rəhbərliyi altında davam etdirilirdi. Bu ərazilərdə dayanmaq qazilər üçün ölümə bərabər idi; möhkəmlənməyin tək yolu isə sürətlə yayılmaq və Anadoludan gətirilən türk əhalisini bu strateji məntəqələrdə məskunlaşdırmaq (iskan siyasəti) idi.

Məşhur tarixçi Halil İnalcık qeyd edir ki, 1359-cu ildə Rumeli qazilərinin başladığı misilsiz hücum dalğası Qərb dünyasında böyük şok yaratdı. Trakiyanın sistematik fəthi məhz bu dövrə təsadüf edir. Bu hərəkatın ən böyük nailiyyəti isə Ədirnənin fəthi oldu. Ədirnənin ələ keçirilməsi Osmanlının Avropada daimi olaraq möhkəmlənməsində həlledici rol oynadı. Bu hadisə həm türk tarixi, həm də Balkanların gələcəyi üçün əsas dönüş nöqtəsi hesab olunur.

Sultan I Murad dövrü: Filibe və Meriç vadisi

Sultan I Murad (1326-1389) taxta çıxan ilk illərdə diqqətini Ankaraya yönəltsə də, Bizansın fürsətdən istifadə edərək bəzi şəhərləri geri alması onu yenidən Rumeliyə qaytardı. I Murad dərhal itirilmiş yerləri bərpa etdi və məskunlaşma siyasətini sürətləndirdi.

1363-cü ildə Lələ Şahin Paşa Filibeni (Plovdiv) fəth etdi. Bu fəthin iki mühüm nəticəsi oldu:

Ədirnə şimal istiqamətindən gələn təhdidlərdən qorundu.

İstanbula taxıl və vergi gəlirləri təmin edən münbit Meriç vadisi Osmanlı nəzarətinə keçdi. Bu uğurlardan sonra Bizans Osmanlı dövləti ilə müqavilə bağlamağa məcbur oldu və türklərin Balkanlardakı fəthlərini rəsmən tanıdı.

Çirmən zəfəri və Balkanların tabe edilməsi

1371-ci ildə baş verən Çirmən zəfəri ilə Ədirnə və Qərbi Trakiya tamamilə Osmanlının əlinə keçdi. Meriç çayı üzərində mütləq nəzarət bərpa olundu. Bu qələbə Macarıstanın Balkanlardakı nüfuzunu sarsıtdı, Makedoniyadakı serb knyazlıqları, Bolqar kralı və Bizans imperatoru Osmanlı hakimiyyətini tanımağa məcbur oldular.

Sultan Murad fəthləri üç istiqamətdə genişləndirdi:

Trakiyanın Qara dəniz sahillərini tutaraq Bizansın Avropa ilə son quru yolu əlaqəsini kəsdi.
1385-ci ildə Sofiyanı fəth etdi.
Sol cinah komandiri Evrenos Qazi isə Makedoniyanı və Albaniyanın içərilərinə doğru hərəkət edərək mühüm ticarət yollarını ələ keçirdi.

Kosova meydan müharibəsi: Balkanlarda müqavimətin sonu

15 iyun 1389-cu ildə qazanılan I Kosova qələbəsi nəticəsində Dunay çayının cənubunda yerləşən Balkan ərazisində Osmanlıya qarşı çıxacaq heç bir ciddi qüvvə qalmadı. Şimali Serbiyaya gedən yollar açıldı və regionda Osmanlı ilə rəqabət apara biləcək yeganə dövlət kimi yalnız Macarıstan qaldı.