BAKI, VOA
Dizel mühərrikli yük avtomobilləri dünyasında şayiələr heç vaxt bitmir. İstər yeni bir istehsalçının bazara qoşulması, istərsə də tullantı sistemləri ilə bağlı qadağaların ləğvi barədə olsun, insanlar danışmağı sevirlər. Hazırda ən çox yayılan şayiə isə növbəti nəsil Ram, GM və Ford pikaplarında daha böyük həcmli (displacement) Cummins, Duramax və ya Power Stroke mühərriklərinin olacağıdır.
Bəs bu iddiaların hər hansı bir əsası varmı? VOA xəbər verir ki, bu suala cavab tapmaq üçün həmin mühərrikləri hazırlayan mühəndislər öz arqumentlərini təqdim ediblər.
Həcmin artması təmiz hava deməkdirmi?
Bəzi insanlar inanırlar ki, mühərrik həcminin artması həm gücü artırmaq, həm də tullantı dərəcəsini normada saxlamaq üçün ən yaxşı yoldur. Nəzəriyyəyə görə, daha böyük mühərriklər daha az gərginliklə işləyərək, DPF (dizel hissəcik filtri) və ya DEF (dizel işlənmiş qaz mayesi - AdBlue) sistemlərinə ehtiyac duymadan eyni gücü hasil edə bilərlər. Lakin mühəndislər bunun heç də hər şeyin həlli olmadığını bildirirlər.
Detroitin "Böyük Üçlüyü" uzun müddətdir ki, mühərrik həcmlərini dəyişməyib:
Ford: 2011-ci ildən bəri 6.7 litrlik Power Stroke istifadə edir.
Ram: 2007-ci ildən bəri 6.7 litrlik Cummins-ə sadiqdir.
GM: 2001-ci ildə ilk Duramax-dan bəri 6.6 litr həcmindədir.
Həcmlər eyni qalsa da, güc inanılmaz dərəcədə artıb. Məsələn, Fordun ilk 6.7 litrlik mühərriki 400 at gücü hasil edirdisə, indiki yüksək performanslı variant 500 at gücü və 1627 Nm (1,200 lb-ft) fırlanma anı təklif edir.
Temperatur problemi: Böyük həcm həmişə yaxşı deyil
Mühəndislərin fikrincə, mühərrik həcminin artırılmasının əsas maneələrindən biri temperaturdur. Müasir tullantı sistemlərinin (SCR) effektiv işləməsi üçün mühərrikin müəyyən istilik həddində qalması şərtdir.
Fordun mütəxəssisi Daniel Stayls qeyd edir: "Artırılmış həcm əslində mühərrikin daha soyuq işləməsinə səbəb ola bilər ki, bu da tullantı standartlarına cavab verməyi çətinləşdirir". Üstəlik, böyük mühərrikləri soyutmaq üçün daha nəhəng radiatorlara ehtiyac yaranır. Ram mühəndisi Kerk Makkeon bildirir ki, pikapların ön hissəsinin bu qədər böyük olmasının səbəbi məhz termal ehtiyaclardır: "Əgər 16 tonluq qoşqu ilə yoxuş qalxırsınızsa və kondisioner tam gücü ilə işləyirsə, o radiatorun soyutma qabiliyyətinin bir fiziki limiti var".
7.2 litrlik Cummins şayiələri: Reallıq, yoxsa xəyal?
Son zamanlar xüsusilə Cummins-in 7.2 litrlik yeni mühərriyinin pikaplara gələcəyi barədə şayiələr dolaşır. Lakin Ram rəsmiləri bu iddianı soyuqqanlılıqla qarşılayırlar. Şirkət nümayəndəsi Nik Kappanun sözlərinə görə, belə bir mühərrik "pikapın ön hissəsini ağır tonnajlı TIR (Class 8) ölçüsünə gətirmədən" maşına yerləşməz.
Mühəndislər hesab edirlər ki, mühərriki tamamilə yenidən hazırlamaqdansa, mövcud həcm daxilində texnoloji təkmilləşdirmələr aparmaq daha səmərəlidir.
Mütəxəssislərlə söhbətdən belə aydın olur ki, yaxın gələcəkdə daha böyük dizel mühərrikləri görməyəcəyik. Mövcud həcmlər (6.6L və 6.7L) hələ də inkişaf potensialına malikdir və istehsalçılar fiziki baryerlərə çatana qədər bu "real estate" daxilində qalmağa üstünlük verəcəklər. Odur ki, 8.0 litrlik canavarlar haqqında eşidəndə bir daha düşünün: bu, texniki və iqtisadi cəhətdən məntiqlidirmi? Cavab böyük ehtimalla "Xeyr"dir.