BAKI,VOA, Orxan Qədirzadə
Türkiyədə Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələr arasında rəqəmsal iqtisadiyyat sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsini nəzərdə tutan Rəqəmsal İqtisadiyyat Tərəfdaşlığı Sazişinin təsdiqi ilə bağlı qanun qüvvəyə minib. Bununla da Türkiyə saziş üzrə daxili təsdiq prosedurunu tamamlayan üçüncü ölkə olub.
Məlumata görə, Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv dövlətlər arasında elektron ticarətin, rəqəmsal xidmətlərin və sərhədlərarası məlumat əsaslı iqtisadi fəaliyyətlərin inkişafına mane olan məhdudiyyətlərin aradan qaldırılması, bu fəaliyyətlərin asanlaşdırılması və vahid qaydalar çərçivəsində tənzimlənməsi nəzərdə tutulur.
Türkiyə bu sənədi təsdiqləyən ölkələr sırasında Azərbaycan və Özbəkistandan sonra üçüncü yerə çıxıb. Qırğızıstan və Qazaxıstan da daxili təsdiq prosedurlarını başa çatdırdıqdan sonra saziş tam şəkildə qüvvəyə minəcək.
Saziş çərçivəsində Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələr arasında rəqəmsal iqtisadiyyat sahəsində inteqrasiya olunmuş və proqnozlaşdırıla bilən əməkdaşlıq mühitinin yaradılması hədəflənir. Bu məqsədlə elektron ticarət, rəqəmsal xidmətlər və məlumat mübadiləsinə əsaslanan iqtisadi fəaliyyətlər üzrə ortaq yanaşmaların tətbiqi planlaşdırılır.
Sənədin əsas məqsədlərindən biri də Türk dünyasında ticarət və texnologiya sahəsində inteqrasiyanı gücləndirməkdir. Bu çərçivədə müəssisələrin rəqəmsal bazarlara çıxış imkanlarının genişləndirilməsi, innovativ texnologiyaların tətbiqinin təşviq olunması və regionun rəqabət qabiliyyətinin artırılması nəzərdə tutulur.
Sazişdə rəqəmsal iqtisadiyyatın müxtəlif istiqamətlərini əhatə edən geniş müddəalar yer alıb. Buraya ödəniş və pul köçürmələrinə maneələrin yaradılmaması, kağızsız ticarət sisteminin inkişafı, elektron əməliyyatlar üzrə hüquqi çərçivənin formalaşdırılması, logistika xidmətlərinin təkmilləşdirilməsi, elektron hesab-faktura sistemlərinin tətbiqi, sürətli çatdırılma xidmətlərinin inkişafı, elektron ödəniş mexanizmlərinin genişləndirilməsi, milli təchizatçı məlumat bazalarının yaradılması və elektron imza sistemlərinin qarşılıqlı tanınması daxildir.
Bundan əlavə, sənəddə kommersiya xarakterli elektron mesajların tənzimlənməsi, onlayn istehlakçıların hüquqlarının qorunması, şəxsi məlumatların mühafizəsi, kiçik və orta sahibkarlıq subyektləri arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi, maliyyə və texnologiya sahələrində əməkdaşlığın gücləndirilməsi, kibertəhlükəsizlik üzrə birgə fəaliyyət və rəqabət siyasəti sahəsində koordinasiyanın artırılması ilə bağlı ətraflı müddəalar əks olunub.
Qeyd olunur ki, saziş 2024-cü il noyabrın 6-da Qırğızıstanın paytaxtı Bişkek şəhərində keçirilən Türk Dövlətləri Təşkilatının 11-ci Zirvə Toplantısı zamanı imzalanıb. Sənədin həyata keçirilməsi ilə türk dövlətləri arasında iqtisadi əlaqələrin daha da möhkəmlənməsi, ortaq dəyərlər əsasında rəqəmsal ticarət qaydalarının formalaşdırılması və qlobal rəqəmsal iqtisadiyyat sahəsində yeni əməkdaşlıq modelinin ortaya çıxması üçün əlverişli şərait yaranacağı gözlənilir.
Mütəxəssislərin fikrincə, sazişin qüvvəyə minməsi Türk Dövlətləri Təşkilatına üzv ölkələr arasında rəqəmsal “İpək yolu”nun formalaşmasına, elektron ticarət dövriyyəsinin artmasına, rəqəmsal xidmətlərin genişlənməsinə və regionun qlobal iqtisadi sistemdə mövqeyinin daha da güclənməsinə töhfə verəcək.