44 saat davam edən birgə missiya ərzində amerikalı astronavtlar və sovet kosmonavtları müxtəlif elmi təcrübələr aparıb

Qlobal kosmik tədqiqatlar və fundamental atmosfer elmləri çərçivəsində, ABŞ-nin Aeronavtika və Kosmik Fəza Milli İdarəsi (NASA) planetimizin aşağı atmosfer qatlarındakı dinamikanın kosmik mühitə və hava şəraitinə göstərdiyi təsirləri öyrənəcək yeni bir missiya konsepsiyasını rəsmi olaraq təsdiqləyib. Bu strateji elmi proqram qlobal naviqasiya sistemləri (GPS), Yerətrafı orbitdə fəaliyyət göstərən peyklər, eləcə də kosmik fəzada missiya yerinə yetirən astronavtların təhlükəsizliyi üçün kritik əhəmiyyət kəsb edən proqnozlaşdırma imkanlarını təkmilləşdirmək məqsədi daşıyır. Müasir rəqəmsal və kosmik aparat təminatına əsaslanan bu layihə çərçivəsində planetimizi əhatə edən ionosfer və termosfer qatlarındakı fiziki keçid prosesləri birbaşa kosmik orbitdən idarə olunan xüsusi sistemlərlə monitorinq ediləcək.

Son iyirmi ildə kosmos artıq yalnız elmi araşdırmaların və ya böyük dövlətlər arasındakı geosiyasi rəqabətin məkanı deyil. Bu sahə sürətlə dünyanın ən gəlirli iqtisadi istiqamətlərindən birinə çevrilərək investorların, texnologiya şirkətlərinin və maliyyə fondlarının diqqət mərkəzinə düşüb. Mütəxəssislərin hesablamalarına görə, yaxın onilliklərdə kosmos iqtisadiyyatının dəyəri trilyonlarla dollara çata bilər.

10 May tarixi dünya tarixində bir sıra önəmli hadisələrlə yadda qalıb. Aşağıda bu gün baş vermiş əsas hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik:

Almaniyada Nasist Partiyası tərəfindən gizli polis – Gestapo rəsmi şəkildə yaradıldı.

14 Aprel tarixi dünya miqyasında bir sıra əlamətdar hadisələrlə yadda qalıb. Aşağıda bu gün baş vermiş mühüm tarixi hadisələrin xronoloji icmalını təqdim edirik:

11 aprel 1970-ci ildə Florida ştatındakı Kennedi Kosmik Mərkəzindən (Cape Canaveral) Ayın səthinə enməyi hədəfləyən üçüncü missiya — Apollon 13 uğurla start götürdü. Göyərtəsində kosmonavtlar Ceyms Lovell, Con Sviqert və Fred Heys olan kosmik gəminin təyinat nöqtəsi Ayın Fra Mauro yüksəklikləri idi. Lakin aprelin 13-də baş verən oksigen çəninin partlayışı missiyanın hədəfini tamamilə dəyişdi: əsas məqsəd artıq Ayı kəşf etmək deyil, heyəti sağ-salamat Yerə qaytarmaq idi.

Artemis II missiyası ilə Aya doğru hərəkət edən heyət Ayın arxa tərəfinə keçərkən təxminən 40 dəqiqə ərzində Yer ilə bütün əlaqəni itirəcək. Məlumata görə, ABŞ-ın Hyuston şəhərində yerləşən nəzarət mərkəzi ilə əlaqənin tam kəsiləcəyi bu zaman intervalında astronavtlar kosmosda tam təcrid vəziyyətində qalacaqlar.

28 yanvar 1986-cı il, saat 11:38. ABŞ-ın Florida ştatındakı Kanaveral burnundan "Challenger" kosmik gəmisi səmada süzülməyə başlayanda milyonlarla insan ekran qarşısında bir tarixə şahidlik edirdi. Nyu-Hempşirdən olan 37 yaşlı tarix müəllimi Krista Makoliff kosmosun ilk mülki səyyahı olmağa hazırlaşırdı. Lakin bu həyəcanlı gözlənti cəmi 73 saniyə sonra bəşəriyyət tarixinin ən böyük kosmik faciələrindən birinə çevrildi.

1976 BMT-nin Baş Assambleyası Kiprdəki bütün xarici hərbi qüvvələrin geri çəkilməsini və qaçqınların öz yerlərinə qayıtmasını nəzərdə tutan qətnaməni qəbul etdi.

Bugün baş verən hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik

Amerika Birləşmiş Ştatlarının Kosmik Agentliyi NASA tərəfindən dəstəklənən yeni bir araşdırma, kosmosa göndərilən insan qan hüceyrələrinin bioloji qocalmanı sürətləndirən dəyişikliklərə məruz qaldığını ortaya çıxarıb. Alimlər vurğulayıb ki, hüceyrələr Yerə qaytarıldıqda daha sağlam mühitdə müəyyən dərəcədə bərpa olunsa da, bütün zədələr tamamilə aradan qalxmayıb. Bu isə uzunmüddətli kosmik missiyalarda kosmonavtların sağlamlığının qorunması üçün yeni tədbirlərin görülməsini zəruri edir.