#Əsəd rejimi

Suriyanın Tartus vilayətinin Səfitə şəhərində keçmiş rejim zabitinin saxlanılması məqsədilə keçirilən əməliyyat silahlı toqquşma ilə nəticələnib. Daxili Təhlükəsizlik Komandanlığının məlumatına görə, keçmiş zabit Firas Əbdülkərim Həmmud əməliyyat zamanı öldürülüb. Təhlükəsizlik qüvvələri bildiriblər ki, Həmmud daha əvvəl saxlanılmağa cəhd edilərkən atəş açıb. Son əməliyyat zamanı da təhlükəsizlik əməkdaşlarına atəş açması nəticəsində qarşıdurma baş verib.

Suriya hakimiyyəti keçmiş Bəşər Əsəd rejiminin generalı Adil İsani Livandan təhvil alıb. Bu, Əsədin 2024-cü ilin dekabrında hakimiyyətdən devrilməsindən sonra Livanla Suriya arasında bu istiqamətdə ilk təhvil-təslim əməliyyatı olub. Suriya Daxili İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, Adil İsa 2016-cı ilədək Deyr əz-Zor bölgəsində quru qoşunlarının komandanı və 17-ci diviziyanın rəhbəri vəzifələrində çalışıb.

Hərbi bazalarla bağlı danışıqlar təxminən 18 ay çəkdi və Suriyanın suverenliyini təmin edən, eyni zamanda Rusiyanın nüfuzuna ciddi xələl gətirməyən bir nəticə ilə yekunlaşdı. Lakin Suriya hökuməti Əsədin təhvil verilməsi üçün Moskvaya rəsmi müraciət edəcəyi təqdirdə, bu məsələ hüquqi, siyasi, geosiyasi və iqtisadi maraqların, həmçinin hər iki tərəf üçün yüksək rəmzi dəyər daşıyan amillərin toqquşduğu olduqca çətin və mürəkkəb danışıqlar prosesi tələb edəcək.

Dəməşqdəki 4-cü Cinayət Məhkəməsi sabiq Suriya prezidenti Bəşşar Əsədin əmisi oğlu Vasim Əsəd barəsində ölüm hökmü çıxarıb. Məhkəmə onu Şərqi Quta və Məlihə bölgələrində mülki şəxslərin qətlə yetirilməsi, işgəncələrə məruz qoyulması və silahlı qrupların yaradılmasında təqsirli bilib. Məhkəmənin qərarında bu əməllər müharibə və insanlıq əleyhinə cinayətlər kimi qiymətləndirilib.

Türkiyə Daxili İşlər Naziri Ali Yerlikaya bildirib ki, Suriyada Əsəd rejiminin 8 dekabr 2024-cü ildə devrilməsindən sonra Türkiyədən öz ölkəsinə qayıdan Suriyalıların sayı 550 mini ötüb. Nazir qeyd edib ki, bu rəqəm yalnız son bir il ərzində həyata keçirilən geri dönüşləri əhatə edir. Ali Yerlikaya əlavə edib ki, 2016-cı ildən bəri könüllü, təhlükəsiz və nizamlı şəkildə Suriyaya qayıdan Suriyalıların ümumi sayı 1 milyon 290 min nəfərə çatıb. O, Türkiyənin köç və sığınacaq siyasətinin humanitar prinsiplərə əsaslandığını və məcbur durumda olanlara dəstək verdiyini vurğulayıb.

Rusiya və Suriya tərəflərinin, Bəşər Əsəd rejiminin devrilməsindən sonra, qarşılıqlı münasibətləri yeni əsaslar üzərində qurmağa hazır olduqlarını göstərən müsbət siqnallar ardıcıl şəkildə gəlməkdədir. Son aylarda diplomatik, iqtisadi və hərbi sahələrdə nəzərəçarpacaq canlanma müşahidə olunub; bu proses görüşlər, səfərlər və həvəsləndirici bəyanatlarla müşayiət edilir. Ərəb-Rusiya sammitinin bu ayın ortalarına planlaşdırılmış iclasının təxirə salınması fonunda, Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov ötən cümə axşamı televiziya müsahibəsində bildirdi ki, Moskva Suriyanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyir, lakin eyni zamanda ayrılma meyillərinin doğura biləcəyi ciddi təhlükələr barədə xəbərdarlıq edir.

Sabiq Suriya prezidenti Bəşşar Əsədin hökuməti iki il ərzində minlərlə cəsədi gizli şəkildə bir kütləvi məzarlıqdən başqa bir uzaq səhralıq əraziyə köçürüb. Məqsəd - illərlə davam edən qətliamların izlərini ört-basdır etmək olub.2019–2021-ci illər arasında “Torpağın daşınması əməliyyatı” adlandırılan bu proses zamanı Dəməşq yaxınlığındakı Qətifə bölgəsində yerləşən kütləvi məzarlıqdan cəsədlər Zəmir səhrasında yaradılmış yeni gizli məzarlığa daşınıb

Suriyanın ilkin baxışı atəşkəs razılaşmasının icrasını təsdiqləmək və ya ona bənzər yeni bir razılaşma əldə etmək, sonra isə siyasi proses başlatmaq idi. Bu proses nəticə etibarilə sülh sazişinə və bəlkə də “İbrahim razılaşmalarına” qoşulmağa gətirib çıxara bilərdi. Amma nəzərə almaq lazımdır ki, Suriya bu razılaşmalara qoşulan digər ərəblərdən fərqlidir: Suriyanın işğal altında olan torpağı – Colan var, İsraillə təmas xətləri var, İsrail ordusu isə Suriyanın dərinliklərinə soxulub. Buna görə də Dəməşq açıq şəkildə bildirdi ki, prioritet – atəşkəs razılaşması və ya ona bənzər bir sazişdir.

Türkiyədən öz ölkələrinə könüllü şəkildə geri dönən suriyalıların sayı 450 min 169 nəfərə çatıb. Bu barədə Türkiyənin daxili işlər naziri Ali Yerlikaya məlumat verib. Yerlikaya qeyd edib ki, ötən ilin 8 dekabrından etibarən Suriyaya qayıdış müraciətləri artıb və həmin dövrdən indiyədək 450 min 169 nəfər könüllü şəkildə vətəninə dönüb.