#Bunu bilirsinizmi?

İngiltərədə aparılan yeni araşdırma, restoran və kafelərin menyularına əlavə edilən kalori etiketlərinin obezliklə mübarizədə nəzərdə tutulduğu qədər effektiv olmadığını ortaya qoyub. 2022-ci ildə İngiltərə böyük restoranlar, kafe və fast food şəbəkələrinin menyularında kalori etiketlərini göstərmələrini məcburi etmişdi. Məqsəd, istehlakçıları daha sağlam seçimlərə yönəltmək idi.

Yeni bir araşdırma göstərir ki, şəkərli və süni dadlandırıcılarla hazırlanmış diyet içkilər qaraciyər sağlamlığı üçün zərərlidir. Araşdırmaya görə, gündə yalnız bir qutu belə içmək, metabolik disfunksiya ilə əlaqəli qaraciyər yağlanması xəstəliyi (MASLD) riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırır.

Rəqəmsal texnologiyaların həyatın hər sahəsinə nüfuz etməsi uşaqların oxuma vərdişlərinə ciddi təsir göstərir. UNESCO və TÜİK-in son hesabatları göstərir ki, uşaqların kitabla keçirdiyi vaxt ekran qarşısında sərf etdiklərinin 10 faizindən də azdır. Son illərdə müşahidələr göstərir ki, uşaqlar bir-birlərinə oxuduqları kitabları deyil, oynadıqları oyunları danışır.

Yeni elmi araşdırma göstərib ki, insanların şəxsiyyət xüsusiyyətləri onların ömür uzunluğuna birbaşa təsir göstərə bilər. Mütəxəssislər hesab edir ki, bu nəticələr gələcəkdə fərdiləşdirilmiş tibbi xidmətlərin formalaşmasına təkan verəcək. Araşdırmanın nəticələrinə görə, nizamlı, məsuliyyətli, aktiv, yardımsevər və çalışqan şəxslər daha uzun ömür sürürlər. Əvəzində pessimist, narahat və stressə meyilli insanlar daha yüksək ölüm riski ilə üzləşirlər.

Yeni elmi araşdırmaya görə, qadınların kişilərdən daha uzun yaşaması təkcə insanlara xas xüsusiyyət deyil. Genetik fərqlər, evrim prosesi və həyat tərzi amilləri bu fərqin əsas səbəbləri arasında göstərilir. Science Advances jurnalında dərc edilən genişmiqyaslı tədqiqatda alimlər min 176 müxtəlif növü — şimpanzelər, gəmiricilər, marallar və bir çox quş növlərini — həm vəhşi təbiətdə, həm də zooparklarda müşahidə ediblər.

İngiltərənin Portsmut Universitetindən professor Enrike Qastanyaqanın rəhbərlik etdiyi tədqiqatda irəli sürülən hipotezə görə, kainatın başlanğıcı nəhəng bir qara dəliyin çökməsi və müəyyən həddə çatdıqdan sonra geri sıçraması ilə yaranıb. Bu proses, kosmoloqların Böyük Partlayışdan sonra baş verdiyini düşündükləri sürətli genişləməyə bənzər şəkildə yeni bir kainat formalaşdırıb.

Dünyada sürətlə yayılan mikroplastiklərin insan orqanizminin ən dərin toxumalarına qədər sirayət etdiyi təsdiqlənib. Yeni araşdırmalar bu hissəciklərin artıq yalnız qida, içki və havada deyil, həmçinin bağırsaq, beyin və reproduktiv orqanlarla yanaşı, sümüklərin dərinliklərində də toplandığını göstərib.

Xilafəti beş əsr idarə etmiş qüreyşdən olan ərəb sülaləsidir. Onların soyu Məhəmməd peyğəmbərin əmisi Abbas ibn Əbdülmüt- təlibə qədər yüksəlir. Əməvilər xilafəti əllərinə keçirdikdən sonra, ilk vaxtlarda Abbasilər onlara qarşı müxalif olmamış, lakin sonralar Əməvilərə qarşı üsyana qoşul-muş, hətta bu üsyana başçılıq belə etmişdirlər. Abbasilərin hakimiyyətə gəlmə tarixi Abdullah ibn Zübeyrin zamanından başlamışdır.

Rixter şkalası zəlzələlərin böyüklüyünü ölçmək üçün standart alətlərdən biridir. 1935-ci ildə amerikalı seysmoloq Çarlz Rixter tərəfindən hazırlanmış bu metod, zəlzələnin ən böyük seysmik dalğasının seysmoqrafda qeydə alınan amplitudası əsasında hesablanır.