#gəmiçilik azadlığı

Rusiyanın BMT-dəki daimi nümayəndəsi Mixail Ulyanov ABŞ-ın Hörmüz boğazında gəmiçilik azadlığı ilə bağlı çağırışlarını tənqid edib. O, Vaşinqtonun boğazda sərbəst gəmiçilik tələb etməsini ziddiyyətli yanaşma kimi qiymətləndirib. Ulyanovun fikrincə, Hörmüzdə gəmiçilik azadlığının pozulmasına ABŞ-ın İrana qarşı hərbi əməliyyatları səbəb olub. Rusiya nümayəndəsi ABŞ-ın yaranmış vəziyyətin nəticələrini müharibəni davam etdirməklə aradan qaldırmağa çalışdığını bildirib. O, Vaşinqtonun siyasətini strateji səhvin davamı kimi qiymətləndirib. Hörmüz boğazında gərginliyin artması beynəlxalq gəmiçilik və enerji təchizatı ilə bağlı narahatlıqları gücləndirib. Rusiya ABŞ-ın İran siyasətini və Hörmüz məsələsinə yanaşmasını tənqid edən mövqeyini davam etdirir.

Küveyt Xarici İşlər Nazirliyi Hörmüz boğazında Əbu-Dabinin Milli Neft Şirkətinə məxsus iki gəmiyə hücumu pisləyib. Nazirlik hadisənin dəniz nəqliyyatının təhlükəsizliyinə ciddi təhlükə yaratdığını bildirib. Küveyt həmçinin hücumun enerji təchizatının sabitliyinə və beynəlxalq ticarətə mənfi təsir göstərə biləcəyini vurğulayıb. Nazirlik bölgədə gərginliyi artıra biləcək bütün hərəkətlərin dayandırılmasını tələb edib. Küveyt beynəlxalq sularda gəmiçilik azadlığına və təhlükəsiz keçid hüququna hörmət edilməsinə çağırıb. Ölkənin Xarici İşlər Nazirliyi Hörmüz boğazının tam və qeyd-şərtsiz açılmasını vacib hesab edir. Küveytin açıqlaması boğazda yaranmış gərginliyin regional və beynəlxalq enerji təhlükəsizliyinə təsiri ilə bağlı narahatlığın artdığını göstərir.

Oman Hörmüz boğazında gəmiçilik azadlığının bərpası üçün bütün tərəflərlə əməkdaşlığı davam etdirdiyini açıqlayıb. Maskat bütün iştirakçıları beynəlxalq hüquqa əməl etməyə çağırıb. Oman Dəniz Hüququ üzrə BMT Konvensiyasına sadiq olduğunu bildirib. Ölkə həmçinin husilərin Səudiyyə Ərəbistanına qarşı raket təhdidlərini pisləyib. Oman Səudiyyə Ərəbistanının təhlükəsizliyini qorumaq üçün atdığı addımlara dəstək verdiyini qeyd edib. Qətər də daha əvvəl Səudiyyənin cənubuna edilən ballistik raket hücumunu pisləyib. Körfəz regionunda dəniz təhlükəsizliyi əsas müzakirə mövzularından biri olaraq qalır.

Hərbi müdafiə məsələləri üzrə analitik Aleksandru Hudisteanu hesab edir ki, ABŞ Hörmüz boğazı üzərində İranın irəli sürdüyü nəzarət iddialarını zəiflətmək üçün müxtəlif addımlar atır. Onun sözlərinə görə, gəmiçilik azadlığı əməliyyatları strateji su yollarında sərbəst hərəkətin qorunmasına yönəlib və İranın bu bölgədəki təsir imkanlarını məhdudlaşdırmaq məqsədi daşıyır. Analitik eyni zamanda qeyd edib ki, Vaşinqton və Tehran arasında fikir ayrılıqları davam etsə də, hər iki tərəf gələcəkdə razılıq əldə olunmasında maraqlıdır. Mübahisənin əsas mövzusu isə mümkün razılaşmanın hansı şərtlərlə və hansı ardıcıllıqla həyata keçirilməsidir.

Fransa NATO-nun Hörmüz boğazında beynəlxalq missiyada iştirak etməyi uyğun hesab etmir və bu ideyanı rədd edib. Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü vurğulayıb ki, Şimali Atlantika Müqaviləsi Şimali Atlantika məkanına tətbiq olunur və NATO-nun əsas məqsədi Yaxın Şərqdə və Hörmüz boğazında baş verən hadisələrə müdaxilə etmək deyil. Fransa bu missiyada iştirakın alyansın mahiyyətinə uyğun gəlmədiyini qeyd edir və mövqeyinin aydın və dəyişməz olduğunu bildirir. Bu, regionda baş verən gərginliklər fonunda alyansın rolu və iştirakçılıq prinsipləri ilə bağlı diplomatik mövqeyi əks etdirir.