Donald Tramp ərəb ölkələrinin gələcəkdə “İbrahim Sazişlərinə qoşula biləcəyini bildirib. O, İranla bağlı vəziyyətin bu prosesə maneə yaratdığını qeyd edib. Tramp ölkələrin tezliklə razılaşmaya daxil olacağına ümid etdiyini deyib. Bununla belə, bəzi dövlətlər Fələstin məsələsi həll olunmadan normallaşmaya qarşıdır. Mövzu Yaxın Şərqdə diplomatik proseslərin gələcəyi baxımından əhəmiyyət daşıyır. ABŞ administrasiyası regionda genişlənmiş əməkdaşlıq modeli görmək istəyir. Bu bəyanat İsrail–ərəb münasibətləri kontekstində diqqət çəkir.
#regional siyasət
İran Prezidenti Məsud Pezeşkian memorandumun ABŞ-nin İranın hüquqlarına hörmət edib-etməyəcəyini yoxlamaq məqsədi daşıdığını bildirib. O qeyd edib ki, sənəd parlament üzvlərinin geniş dəstəyi ilə qəbul olunub. Pezeşkianın sözlərinə görə, memorandum İranın milli maraqlarını nəzərə alır. Prezident bu prosesdə Müctəba Xameneinin mühüm rol oynadığını vurğulayıb. O, sənədi aylarla davam edən danışıqların nəticəsi adlandırıb. Pezeşkian memorandumun müharibənin dayandırılmasına xidmət etdiyini bildirib. İranın bütün mümkün variantlara hazır olduğunu da qeyd edib. Prezident sənədin tam icrası halında ölkə üçün qürur mənbəyinə çevriləcəyini vurğulayıb.
İsraildə İran-ABŞ razılaşması ilə bağlı fərqli mövqelər səsləndirilir. Bir qrup vətəndaş Donald Trampın İsraili dəstəksiz qoyduğunu düşünür. Onların fikrincə, razılaşma İranın mövqeyini gücləndirir. Digərləri isə diplomatik həll yolunu dəstəkləyir və bölgədə gərginliyin azalmasını müsbət qiymətləndirirlər. Razılaşmanın Livanı da əhatə etməsi xüsusilə müzakirələrə səbəb olub. ABŞ-nin İsrailə təzyiq göstərdiyi barədə məlumatlar da narazılıq yaradıb. İsveçrədə imzalanması gözlənilən memorandum bölgədə yeni siyasi reallıq formalaşdıra bilər. İsraildə isə bu proses ətrafında fikir ayrılığı davam edir.
İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu İran-ABŞ razılaşmasından sonra ilk açıqlamasını verməyə hazırlaşır. İsrail mətbuatının məlumatına görə, o, videomüraciətlə çıxış edəcək. Bu, memorandumun elanından sonra onun ilk ictimai bəyanatı olacaq. Məlumatlara əsasən, İsrail rəhbərliyi razılaşmadan tam razı deyil. Bununla yanaşı, Netanyahunun Donald Trampla açıq qarşıdurmaya getməsi gözlənilmir. Analitiklər onun daha ölçülü mövqe nümayiş etdirəcəyini düşünürlər. Razılaşmanın gələcək taleyi İsraildə geniş müzakirə olunur. Baş nazirin çıxışı diqqətlə izləniləcək.
İran Prezidenti Məsud Pezeşkian İran-ABŞ anlaşmasını şərəfli sənəd kimi dəyərləndirib. O bildirib ki, razılaşma İran və bölgədəki müttəfiq qüvvələr üçün əhəmiyyət daşıyır. Prezident sənəddə yalnız kiçik fikir ayrılıqlarının olduğunu qeyd edib. Bununla yanaşı, həmin məsələlərin detalları açıqlanmayıb. Pezeşkian İranın öz maraqlarını qoruduğunu vurğulayıb. O, İsrailin reaksiyasını da xüsusi qeyd edib. İran lideri bu reaksiyanın ölkəsinin uğur qazandığını göstərdiyini bildirib. Tehranın razılaşmanı müsbət nəticə kimi qiymətləndirdiyi vurğulanıb.
Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı ABŞ–İran danışıqlarının son mərhələyə keçməsini alqışlayıb. Tərəflər bu prosesin regionda sülh və sabitliyə töhfə verəcəyinə ümid etdiklərini bildiriblər. Səudiyyə Ərəbistanı Pakistanın vasitəçilik səylərini yüksək qiymətləndirib. Diplomatik dialoqun davam etdirilməsinin vacibliyi vurğulanıb. Regionda gərginliyin azaldılması məqsədi qeyd olunub. Danışıqların nəticələrinin diqqətlə izlənildiyi bildirilir. Tərəflər əməkdaşlığın gücləndirilməsini dəstəkləyib. Prosesin həlledici mərhələyə daxil olduğu qeyd olunur.
Pakistanın baş naziri Şahbaz Şərif ABŞ–İran xətti üzrə hazırlanmış sülh sazişinin imzalanmağa hazır olduğunu bildirib. O, bu barədə Qətər baş naziri ilə telefon danışığında açıqlama verib. Qətər Pakistanın vasitəçilik rolunu yüksək qiymətləndirib. Tərəflər regional sabitliyin vacibliyini vurğulayıb. Sazişin yaxın zamanda yekunlaşa biləcəyi qeyd olunur. Diplomatik əlaqələrin davam etdiriləcəyi bildirilib. Bölgədə sülh perspektivlərinin müzakirə olunduğu vurğulanır. Proses diqqətlə izlənilir.
Livanlı siyasətçi Səmir Cəca ölkədə xarici təsirlərin və silahlı qrupların rolunun sona çatmasının vacibliyini bəyan edib. O, Prezident Cozef Aunun və Baş nazir Nəvaf Salamın mövqelərini dəstəkləyərək, dövlət hakimiyyətinin bütün Livan ərazisində bərqərar olunmasının zəruri olduğunu bildirib. Cəca İranı ölkənin daxili işlərinə müdaxiləni dayandırmağa çağırıb və Hizbullahın silahlı fəaliyyətinə son verməsinin Livanın sabitliyi üçün vacib olduğunu vurğulayıb.
İran Prezidenti Məsud Pezeşkian Pakistanaın daxili işlər naziri Möhsin Nəqvi ilə görüş keçirib. Pezeşkian bildirib ki, İran Pakistanın regionda sabitliyi və əməkdaşlığı təşviq edən səylərini dəstəkləyir. Möhsin Nəqvi isə dialoq və qarşılıqlı anlaşma yolunun davam etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Görüş zamanı tərəflər ABŞ–İran danışıqlarının hazırkı vəziyyətini müzakirə ediblər.
İran Prezidenti Məsud Pezeşkian İraqın yeni Baş naziri Əli əl-Zaidini parlamentin etimadını qazanaraq andiçmə mərasimindən sonra vəzifəyə başlaması münasibətilə təbrik edib. O, xalqlar arasında mövcud olan dərin bağlara əsaslanaraq strateji əməkdaşlığın yeni səhifəsinin açılacağını vurğulayıb və İranın İraqın inkişafı və təhlükəsizliyi yolunda yanında olmağa davam edəcəyini bildirib.