#Yaxın Şərq 2026

Region dövlətlərinin və xalqlarının tarixi yaddaşında, ABŞ-ın keçmiş Prezidenti Barak Obamanın dövründə — 2015-ci ildə imzalanmış qlobal nüvə sazişi hələ də daxilən tam təzədir. Eyni zamanda, şərq dünyasında məşhur olan "Mömin eyni yerdən iki dəfə sancılmaz" atalar sözü də regionun kollektiv şüurunda öz fundamental yerini qorumaqdadır. Bu gün mövcud olan bütün rəsmi məlumatlar və göstəricilər bizə onu nümayiş etdirir ki, Amerika Birləşmiş Ştatları ilə İran İslam Respublikası arasında tam yeni bir sazişin imzalanması astanasındayıq. Lakin cari 2026-cı il əsla 2015-ci il deyil, Donald Tramp isə Barak Obama deyildir.

İsrailin Müdafiə naziri İsrael Kats, Baş nazir Benyamin Netanyahu ilə birlikdə ordunun regional fəaliyyətinə dair mütləq və çox aydın bir hərbi-siyasi xətt yürütdüklərini bəyan edib. O qeyd edib ki, hazırda mövcud olan və gələcəkdə qarşılaşacağımız bütün daxili və ya beynəlxalq təzyiqlərin miqyasından asılı olmayaraq, İsrail ordusunun Livan torpaqlarından geri çəkilməsi barədə gələn tələbləri qətiyyətlə rədd edir

"Financial Times" nəşri naviqasiya və peşəkar gəmiçilik məlumatlarına istinadən xəbər verir ki, İran müharibənin başlanğıcından bəri Hörmüz boğazı vasitəsilə məhdud sayda yük gəmisinin keçidinə şərait yaradıb. Məlumata görə, müharibənin ilk günlərindən etibarən Hörmüz boğazında gəmilərin hərəkəti kəskin şəkildə məhdudlaşdırılsa da, son günlərdə bəzi ticari yük gəmilərinin keçidi qeydə alınıb. Lakin bu icazə bütün növ gəmilərə şamil edilmir və hələ də çox ciddi nəzarət altında həyata keçirilir.

BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş "Politico" nəşrinə verdiyi açıqlamada Hörmüz boğazındakı gərginliyin azaldılması və bu strateji su yolunun təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üçün intensiv diplomatik fəaliyyətə başladıqlarını bildirib. Antonio Quterreşin sözlərinə görə, təşkilat hazırda Hörmüz boğazında naviqasiya azadlığını qorumaq və hərbi eskalasiyanı yatırmaq məqsədilə xüsusi plan üzərində işləyir. O, bu istiqamətdə beynəlxalq əməkdaşlığın vacibliyini qeyd edib.

Siyasətdə, tarixdə olduğu kimi, simalar asanlıqla yox olmur. Ali rəhbər Əli Xameneinin fiziki yoxluğu onun onilliklər ərzində formalaşdırdığı siyasi və ideoloji irsin dərhal silinməsi demək deyil. Bu irs İran sisteminin strukturunda, eləcə də rejimin daxili və xarici siyasətində yaşamağa davam edir. Hazırda bu kölgənin altında atasının varisi kimi Müctəba Xamenei boy göstərir.

İran parlamenti (Məclis) Hörmüz boğazından keçən xarici gəmilərdən rüsum alınmasını nəzərdə tutan yeni qanun layihəsini müzakirəyə çıxaracaq. Təklif olunan qanun layihəsinə əsasən, Hörmüz boğazının İranın ərazi sularından keçən hissəsindən istifadə edən bütün kommersiya və yük gəmiləri müəyyən edilmiş məbləğdə tranzit rüsumu ödəməli olacaqlar. İran rəsmiləri bu addımı boğazın təhlükəsizliyinin təmin edilməsi və dəniz mühitinin qorunması xərcləri ilə əsaslandırırlar.

"VOA-nın rəsmi məlumatlar əsasında topladığı statistikaya görə, İranın hücumlarına ən çox Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) məruz qalıb. Ondan sonra ardıcıllıqla Küveyt, Bəhreyn, Qətər, Səudiyyə Ərəbistanı və İordaniya gəlir. Oman sultanlığı isə təxminən 16 PUA hücumu ilə ən az hədəf alınan ölkə olub.