ABŞ Prezidenti Donald Trampın “danışıqlar” ifadəsi ilə bağlı açıqlaması ABŞ-İran diplomatik prosesinin detalları barədə suallar yaradıb. Tramp tərəflərin danışıqları davam etdirmək barədə razılaşdığını bildirib, lakin konkret hansı danışıqlardan söhbət getdiyini açıqlamayıb. Məlumata görə, bu proses Qətərin vasitəçiliyi ilə İranda aparılan təmaslarla bağlı ola bilər. Qətər vasitəçilərinin ABŞ rəsmiləri ilə, o cümlədən xüsusi nümayəndələrlə əlaqədə olduğu bildirilir. ABŞ administrasiyasının diplomatik səyləri artırdığı və danışıqlar kanalını qorumağa çalışdığı qeyd olunur. Bununla yanaşı, Tramp atəşkəsin artıq qüvvədə olmadığını açıqlayıb. Mövcud vəziyyət ABŞ və İran arasında həm hərbi gərginliyin, həm də diplomatik cəhdlərin paralel davam etdiyini göstərir.
#atəşkəs
Çin BMT Təhlükəsizlik Şurasında ABŞ və İranı hərbi qarşıdurmaya son qoymağa və əldə olunan razılaşmaya əməl etməyə çağırıb. Çinin BMT-dəki nümayəndə müavini Sun Ley bildirib ki, tərəflər arasında atəşkəsin qorunması vacibdir. O qeyd edib ki, ABŞ və İran memorandum çərçivəsində bir-birinin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət etməyi öhdələrinə götürüblər. Çin diplomatı İranın nüvə silahı hazırlamamaq öhdəliyini davam etdirməli olduğunu, lakin dinc nüvə enerjisindən istifadə hüququnun tanınmalı olduğunu vurğulayıb. Pekin həmçinin İran əleyhinə sanksiyaların ləğvinə çağırıb. Çin ABŞ-İran böhranının diplomatik yolla həlli üçün konstruktiv rol oynamağa hazır olduğunu bildirib.
İsrail ordusu Qəzza zolağına endirilən son zərbələr zamanı HƏMAS-ın iki komandirini öldürdüyünü açıqlayıb. İsrail tərəfinin məlumatına görə, hədəf alınan şəxslər HƏMAS-ın Silah İstehsalı Qərargahının komandiri Xəlil Camal Xəlil Manna və Nuseyrat batalyonunun komandiri Osama Valid Dib Mühareb olub. İsrail hərbçiləri əməliyyatların HƏMAS-ın hərbi imkanlarına qarşı yönəldiyini bildirib. Bu açıqlama İsrail və HƏMAS arasında əldə olunan atəşkəs razılaşmasının qüvvədə olduğu bir vaxtda verilib. HƏMAS isə hələlik İsrailin iddialarını təsdiqləməyib. Qəzzada yeni hücum xəbərləri atəşkəsin davamlılığı ilə bağlı suallar yaradıb.
ABŞ və İran arasında dayandırılmış atəşkəs danışıqlarının bərpası üçün diplomatik səylər davam edir. Qətər vasitəçilərinin Tehranda yeni danışıqlar üçün şərait yaratmağa çalışdığı bildirilir. İran son ABŞ hava zərbələrinin iki ölkə arasında etimadsızlığı daha da artırdığını açıqlayıb. Tehran bildirir ki, hücumlar zamanı hava limanları, logistika obyektləri və nəqliyyat infrastrukturu hədəfə alınıb. İran rəsmiləri Donald Trampın NATO sammitində anlaşmanın başa çatdığını elan etməsini və daha əvvəl verdiyi vədə baxmayaraq Ayətullah Əli Xameneinin dəfn mərasimi zamanı hücumların həyata keçirilməsini tənqid edib. Onların fikrincə, mövcud anlaşma tam etimada deyil, qarşılıqlı öhdəlik prinsipinə əsaslanır. Yeni diplomatik cəhdlər ABŞ və İran arasında gərginliyin azaldılmasına yönəlib.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın danışıqları davam etdirmək istədiyini və Vaşinqtonun bu təklifi qəbul etdiyini açıqlayıb. Bununla belə, Tramp ABŞ və İran arasında əldə olunan atəşkəsin artıq başa çatdığını bildirib. Onun sözlərinə görə, tərəflər arasında yeni diplomatik təmas imkanları qalır. İran və ABŞ arasında gərginliyin artdığı bir dövrdə danışıqların bərpası üçün Qətər və Pakistan kimi vasitəçilər də səylərini davam etdirirlər. Mümkün danışıqların əsas mövzularının Hörmüz boğazında təhlükəsizlik, regional sabitlik və hərbi qarşıdurmanın qarşısının alınması olacağı gözlənilir. Trampın açıqlaması Vaşinqton və Tehran arasında həm hərbi, həm də diplomatik kanalların paralel davam etdiyini göstərir.
Livan Prezidenti Cozef Aun İsraillə danışıqlar aparmaq qərarını müdafiə edərək bu siyasətdən geri çəkilməyəcəyini açıqlayıb. O bildirib ki, hökumətin mövqeyi Livanın milli maraqları və suverenliyinin qorunması prinsiplərinə əsaslanır. Aun qeyd edib ki, danışıqlar prosesinin məqsədi Livan xalqına aydın şəkildə izah edilməli və atılan addımlar şəffaf olmalıdır. ABŞ vasitəçiliyi ilə İsrail və Livan arasında əldə olunan çərçivə razılaşması ölkə daxilində ciddi müzakirələrə səbəb olub. Razılaşmanın tərəfdarları onun gərginliyin azaldılmasına kömək edə biləcəyini düşünürlər. Tənqidçilər isə sənədin Livanın İsrail qarşısında mövqeyini zəiflədə biləcəyini iddia edirlər. Prezident Aunun açıqlaması Livanda İsraillə münasibətlər və təhlükəsizlik siyasəti ətrafında davam edən siyasi mübahisələr fonunda verilib.
Böyük Britaniyanın Labour Partiyasının aparıcı siyasətçilərindən Endi Börnham partiyanın İsrail-Qəzza münaqişəsinin başlanğıcında mövqeyinin kifayət qədər güclü olmadığını etiraf edib. O, atəşkəs çağırışında gecikdiklərini bildirib və gələcək hökumət dövründə zorakılıqlara görə məsul şəxslərə qarşı əlavə sanksiyaların, eləcə də qanunsuz İsrail yaşayış məntəqələrindən gələn məhsullara məhdudiyyətlərin nəzərdən keçiriləcəyini açıqlayıb.
Qəzza zolağında davam edən müharibə nəticəsində insan itkiləri artmaqda davam edir. Qəzza Səhiyyə Nazirliyinin məlumatına görə, 2023-cü ilin oktyabrından bu yana azı 73 min 118 fələstinli öldürülüb, 173 min 615 nəfər yaralanıb. Atəşkəs razılaşmasından sonra da bölgədə hücumlar nəticəsində itkilərin qeydə alındığı bildirilib. Nazirlik həmin dövrdə 1 092 nəfərin öldüyünü, 3 507 nəfərin yaralandığını açıqlayıb. Beynəlxalq ictimaiyyət Qəzzada humanitar vəziyyətin yaxşılaşdırılması və mülki əhalinin müdafiəsi üçün çağırışlar edir.
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidanla telefon danışığı aparıb. Söhbət zamanı ABŞ ilə İran arasında mövcud atəşkəs vəziyyəti və Yaxın Şərqdəki son gərginlik müzakirə olunub. Türkiyə tərəfi regionda sabitliyin qorunması və diplomatik yolların açıq saxlanılmasının vacibliyini qeyd edir. Ankara ABŞ-İran qarşıdurmasının daha geniş regional böhrana çevrilməməsi üçün tərəflərlə əlaqələri davam etdirir.
ABŞ administrasiyasının İranla danışıqların dayandırılması mövqeyini qoruduğu bildirilir. Prezident Donald Tramp atəşkəsin başa çatdığını açıqlasa da, bəzi ABŞ rəsmiləri diplomatik prosesin davam etdirilməsinin mümkün olduğunu qeyd edib. Konqresdə İran siyasəti ilə bağlı fikir ayrılıqları mövcuddur və bəzi üzvlər hərbi addımlara qarşı çıxır. Analitiklər hesab edir ki, qarşıdurmanın uzanması Tramp administrasiyası üçün daxili siyasi çətinliklər yarada bilər. Hörmüz boğazına nəzarət məsələsi ABŞ və İran arasında əsas mübahisə mövzularından biri olaraq qalır.
ABŞ-nin İrana endirdiyi hava zərbələri nəticəsində İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun 3 üzvünün öldüyü açıqlanıb. İran mediası hadisə ilə bağlı məlumat yayıb. ABŞ və İran arasında son günlər davam edən qarşılıqlı hücumlar atəşkəs razılaşmasının gələcəyini sual altına qoyur. ABŞ Prezidenti Donald Tramp hərbi əməliyyatların davam etdiyini təsdiqləsə də, bunun tammiqyaslı müharibəyə çevrilməsini istəmədiyini bildirib. Tərəflər arasında artan gərginlik Yaxın Şərqdə yeni qarşıdurma ehtimalını yüksəldir.
İranın cənubunda yerləşən Bəndər Abbas şəhərində yeni partlayış səslərinin eşidildiyi bildirilir. İranın Mehr xəbər agentliyinin məlumatına görə, Hörmüz boğazı sahilində yerləşən bu liman şəhərində bir neçə partlayış baş verib. Hadisə ABŞ və İran arasında artan hərbi gərginlik fonunda qeydə alınıb. ABŞ-nin İran ərazisinə yeni hava zərbələri endirdiyi, Tehran tərəfinin isə ABŞ-nin müttəfiqi olan Körfəz ölkələrinə qarşı cavab addımları atdığı bildirilir. Qarşıdurmanın tərəflər arasında əldə olunan müvəqqəti anlaşmaya mənfi təsir göstərə biləcəyi qeyd olunur. Bölgədə vəziyyətin daha da gərginləşəcəyi ilə bağlı narahatlıqlar artır.