#atəşkəs

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla danışıqların “sürətli tempdə” davam etdiyini bildirib, Tehran tərəfindən yayılan danışıqların dayandırıldığı barədə məlumatlara cavab verib. Tramp öz sosial media hesabında danışıqların hələ də aktiv olduğunu və tərəflər arasında dialoqun sürətlə irəlilədiyini vurğulayıb. İran tərəfi hələ rəsmi şərh verməyib. Bu açıqlama Vaşinqton və Tehran arasında diplomatik prosesin perspektivi ilə bağlı qeyri-müəyyənliyi əks etdirir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahuyla və Hizbullahla telefon danışığı keçirərək Livanda atəşkəsin təmin olunması üzrə razılaşmanı açıqlayıb. Tramp bildirib ki, Beyruta hər hansı qoşun göndərilməyəcək və artıq yola çıxmış qoşunlar geri qaytarılıb. Hizbullah isə atəşkəsi dayandıracağı və İsrailə hücum etməyəcəyi barədə razılıq verib.

Avropa İttifaqının xarici siyasət rəhbəri Kaya Kallas Pakistanın diplomatik səylərini yüksək qiymətləndirib və bildirib ki, Pakistan bir neçə dəfə “tam miqyaslı müharibənin” qarşısını alıb. Kallas İslamabad səfərində atəşkəsi uzatma və Hörmüz boğazını yenidən açmaq üçün 10 illik diplomatik imkanın olduğunu açıqlayıb. O, həmçinin vurğulayıb ki, İranın nüvə proqramı ilə bağlı razılaşma daha dərin danışıqlarla dəstəklənməlidir və Avropa İttifaqı bu prosesi davamlı etməkdə konkret rol oynayacaq.

ABŞ və İran arasında atəşkəsə baxmayaraq, son həftələrdə tərəflər hərbi obyektlərə hücumlar həyata keçirib. ABŞ radar və dron obyektlərinə zərbə endirib, İKK isə ABŞ-ın hava bazasına cavab hücumu edib. Tramp administrasiyasının Hörmüz boğazı və İran limanları üzərində tətbiq etdiyi blokadalar gərginliyi yüksəldib. Bu vəziyyət regionda diplomatik danışıqların sürətini ləngidir və mümkün razılaşma ümidlərini zəiflədir.

İranın Xarici İşlər naziri Nəbih Abbas Əraqçi Pakistan hökumətindən regionda gərginliyin azaldılması və ABŞ-İran arasında atəşkəsin qorunması üçün yardım xahiş edib. Araqçi həmçinin Livanda İsrailin atəşkəsi pozması və Beyrutun cənub qəsəbələrinə potensial hücum xəbərdarlıqlarından ciddi narahatlıq ifadə edib. Bu addım İranın regional diplomatik vasitəçilik səylərinin bir hissəsi kimi qiymətləndirilir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp bildirib ki, İran hələ ABŞ-la danışıqları dayandırdığı barədə rəsmi məlumat verməyib, lakin o, səssizliyi qəbul edir və vəziyyətin inkişafını izləməyə hazırdır. İranın yarı-rəsmi xəbər agentlikləri Tehranın İsrailin Livana hücumları səbəbindən mesajlaşmanı dayandırdığını xəbər versə də, rəsmi açıqlama hələ yoxdur. İran Xarici işlər naziri Livanda tam atəşkəsin hər hansı razılaşmanın əsas şərti olduğunu vurğulayıb.

ABŞ hökuməti Hizbullahı İsrail-Livan atəşkəsinin pozulmasında əsas tərəf kimi görür. Dövlət Katibi Marko Rubio Livan Prezidenti və İsrail Baş naziri ilə danışıqlar apararaq mərhələli atəşkəs planı üzərində çalışıb. ABŞ açıqlayıb ki, İsrailə qarşı hücumları dayandırmayan tərəf Hizbullahdır və bunun arxasında İran dayanır. Bu vəziyyət regional gərginliyi artırır və atəşkəsin davamlılığını təhlükəyə atır.

Livan Prezidenti Cozef Aun İsrail ilə Hizbullah arasında münaqişənin dayandırılması istiqamətində aparılan danışıqların davam etdiyini açıqlayıb. O bildirib ki, danışıqlar müharibədən daha təhlükəsiz yoldur, lakin problemin qısa müddətdə həll olunacağını gözləmək olmaz. Aunun sözlərinə görə, proses müəyyən gecikmələrlə üzləşsə də, irəliləyiş qeydə alınır. Bu açıqlama İsrailin Livanın cənubuna hücumlarını davam etdirdiyi və Baş nazir Benyamin Netanyahunun Beyrutun cənub ətraflarının hədəfə alınması barədə göstəriş verdiyi bir vaxtda səsləndirilib.

Misir hökuməti Qəzza zolağında vəziyyətin yenidən genişmiqyaslı müharibəyə çevrilə biləcəyi ilə bağlı narahatlığını ifadə edib və İsraili hərbi əməliyyatları genişləndirməkdən çəkinməyə çağırıb. Məlumatlara görə, Qahirə həm İsrail, həm də HƏMAS ilə intensiv təmaslar apararaq atəşkəs prosesini xilas etməyə çalışır. Misir kəşfiyyatına yaxın mənbələrin bildirdiyinə görə, HƏMAS-ın yüksək səviyyəli nümayəndə heyəti təcili danışıqlar üçün Qahirəyə dəvət olunub. Diplomatik mənbələr hesab edirlər ki, yaxın günlərdə razılıq əldə olunmasa, Qəzzada genişmiqyaslı hərbi eskalasiya riski əhəmiyyətli dərəcədə arta bilər.

Livanın Baş naziri Nəvaf Salam bildirib ki, İsrailin Livandakı hərbi əməliyyatları yalnız təhlükəsizlik və ya hərbi hədəflərlə məhdudlaşmır, daha geniş dağıntılara səbəb olur. Onun sözlərinə görə, ölkənin müxtəlif bölgələrində baş verən hücumlar Livanın suverenliyinin pozulması ilə yanaşı, tarixi və mədəni irsin də məhv edilməsinə gətirib çıxarır. Salam atəşkəsə nail olmaq üçün diplomatik səylərin artırılmasının vacibliyini vurğulayıb, müharibə və sülh qərarlarının yalnız Livan dövlətinə məxsus olduğunu bildirib. Baş nazir eyni zamanda evlərini tərk etmək məcburiyyətində qalan cənub sakinlərinə dəstək mesajı verərək dövlətin atəşkəs, məhbusların qaytarılması və yenidənqurma istiqamətində bütün imkanlardan istifadə edəcəyini bəyan edib.

Qəzza Səhiyyə Nazirliyinin yaydığı son məlumata görə, İsrailin Qəzza zolağına qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlar nəticəsində həyatını itirənlərin sayı 72 938 nəfərə yüksəlib, yaralananların sayı isə 172 919 nəfərə çatıb. Nazirlik son 24 saat ərzində xəstəxanalara daha 7 nəfərin cəsədinin gətirildiyini və 25 yaralının qəbul edildiyini açıqlayıb. Qurum həmçinin bildirib ki, atəşkəs elan edildikdən sonra da yüzlərlə insan həyatını itirib və dağıntılar altında qalanların axtarışı davam edir. Humanitar vəziyyətin ağır olaraq qaldığı Qəzzada itkilərin sayının daha da artacağından narahatlıq ifadə olunur.

Livan Prezidenti Cozef Aun və Baş nazir Nəvaf Salam ölkənin təhlükəsizlik gündəmini, İsrailin davam edən hücumlarını və yaxın günlərdə keçirilməsi planlaşdırılan danışıqların hazırlıq məsələlərini müzakirə ediblər. Görüşdə atəşkəsin təmin olunmasının Livan üçün əsas prioritet olduğu bir daha vurğulanıb.