Qərbdə artan hesabat və təhlillər göstərir ki, dünya ənənəvi iqtisadi izahlardan kənara çıxan dərin bir demoqrafik böhranla üz-üzədir. Belə ki, doğum göstəriciləri həm zəngin, həm də inkişaf etməkdə olan ölkələrin əksəriyyətində görünməmiş səviyyədə aşağı düşüb.

Səudiyyə Ərəbistanının Daxili İşlər Nazirliyi ölkədə viza müddətini qanunsuz olaraq ötürən əcnəbilərin 50 000 Səudiyyə riyalına (təxminən 13 300 dollar) qədər pul cəzası, altı aya qədər həbs və ölkədən deportasiya olunma təhlükəsi ilə üzləşəcəyini vurğulayıb.

İranın kəşfiyyat naziri İsmayıl Xətib “düşmənlərin” ölkə daxilində iğtişaş yaratmağa və ya ali dini lider Ayətullah Əli Xamenei-yə qarşı sui-qəsd təşkil etməyə çalışdıqları barədə sərt xəbərdarlıq edib. Onun sözlərinə görə, ABŞ artıq “rejim dəyişikliyi” strategiyasından “təzyiq vasitəsilə cilovlama” siyasətinə keçib və regionda hərbi mövcudluğunu genişləndirir.

İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu cümə axşamı bəyan edib ki, Suriyanın prezidenti Əhməd əş-Şəraa ilə “gələcək münasibətlər” Cənub-Qərbi Suriyada, işğal olunmuş Colan təpələrinə bitişik ərazidə silahsız zona yaradılması üzrə əməkdaşlıqdan asılı olacaq. Bu arada Suriya xarici işlər naziri Əsəd əş-Şeybani bildirib ki, hökumət İsraillə gərginliyin artmasının qarşısını almağa çalışır və ölkəsinin ərazisində davam edən İsrail pozuntularına diplomatik yolla cavab verməyə çalışır.

İsrail ordusunun yeni hərbi doktrinası - “Düşmənin hücumunu gözləməməli, əksinə onu qabaqlayıcı zərbə ilə vurmalıyıq” prinsipi – çərçivəsində və son müharibədəki səhvlərdən nəticə çıxararaq, İsrailin şimal qüvvələri Livan sərhədi yaxınlığında yeni hərbi təlimləri başa çatdırıb.

ABŞ-ın Suriyaya xüsusi elçisi Tom Barak bu gün (cümə axşamı) bəyan edib ki, Dəməşq beynəlxalq koalisiyaya qoşulduqdan sonra “İŞİD” qalıqlarının, İranın “İnqilab Keşikçiləri Korpusu”nun, “HƏMAS”ın, “Hizbullah”ın və digər “terror şəbəkələrinin qarşısının alınması və parçalanması” prosesinə töhfə verəcək.

Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhd şahzadəsi Məhəmməd bin Salmanın bu ay Vaşinqtona səfəri siyasi və strateji baxımdan böyük əhəmiyyət daşıyır. Səfər Səudiyyə-ABŞ münasibətlərinin yeni mərhələdə formalaşması üçün imkan açır və Krallığın mürəkkəb regional məsələləri ağıllı şəkildə idarə etmək bacarığını nümayiş etdirir.

Qəzza müharibəsinin başa çatması və onun doğurduğu humanitar, siyasi və geosiyasi fəsadlardan sonra Yaxın Şərqin konturları görünməmiş şəkildə dəyişməyə başlayıb. Əgər İsrail hərbi üstünlüyünün ona yeni regional nizamda liderlik qazandıracağını düşünürdüsə, reallıq tamamilə əksini göstərdi. Əksinə, Səudiyyə Ərəbistanı, Qətər və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri başda olmaqla, Körfəz ölkələri regional balansın qurulmasında əsas gücə çevrildi. Tel-Əviv isə tədricən təşəbbüsü itirdi və hərbi gücü siyasi və etik yükə çevrilməyə başladı.

Gülümsəyən və hərbi formada olan gənc iraqlı Məhəmməd İmadın son TikTok videosu ağır texnika izləri ilə dağıdılmış bir sahədə çəkilmişdi. Arxa tərəfdə tüstü qalxırdı. Video ilə yanaşı “Mənə dua edin” sözləri və Rusiya bayrağı yerləşdirilmişdi. Bu, may ayında olub. Ondan sonra aylarla heç bir xəbər gəlmədi Məhəmməd İmaddan. Sadəcə şayiələr dolaşdı: Məhəmməd əsir alınıb, yaralanıb, xəstələnib və ya Ukraynanın pilotsuz uçuş aparatının zərbəsi ilə öldürülüb.

İranın son vaxtlar İraq səhnəsində səssiz və strateji manevr həyata keçirdiyinə dair ardıcıl işarələr görünür. Məqsəd son dövrdə onun regional qollarına endirilən ağır İsrail zərbələrindən sonra sarsılmış təsirini bərpa etməkdir.

HƏMAS-ın silahsızlaşdırılması və “Hizbullah”ın qalan arsenalının dövlətin nəzarətinə verilməsi istiqamətində intensiv işlərin getdiyi, Qəzza və Livanın cənubunda İsrail müharibəsinin sonuna ümidlərin yarandığı bir vaxtda, Yəməndəki husilər yenidən İran istehsalı silahlarla təhdidlərə başlayıblar. Bu dəfə hədəf nə İsrail, nə də ABŞ, birbaşa qonşu Səudiyyə Ərəbistanıdır.

Müşahidəçilərə görə, Hizbullah hökumət qərarını pozmaq və xalqı öz ətrafında toplamaq üçün xarici eskalasiyaya ehtiyac duyur. Bu isə ya İsraillə, ya da Suriya ilə toqquşma deməkdir. Lakin İsraillə qarşıdurma ehtimalı son dövrdə təşkilatın hərbi-siyasi rəhbərlərinə vurulan ağır zərbələr səbəbilə real görünmür. Hətta məhdud əməliyyatlar belə İsraildən daha sərt cavab alma ehtimalını gücləndirir. Buna görə də hizb üçün Suriyanı hədəfə almaq və ictimaiyyətin diqqətini oraya yönəltmək daha mümkün seçimə çevrilib.