Yəmən məsələsi yenidən kəskin şəkildə gündəmə gəlib. Husilər son açıqlamalarında Səudiyyə Ərəbistanına qarşı hücum hədələrini artırıb və bölgədə genişmiqyaslı eskalasiya riski barədə narahatlıqlar yüksəlib. Məlumata görə, İranın Yəmən hava məkanına dair həyata keçirdiyi uçuş və bundan sonra yaranan siyasi gərginlik bölgədə yeni böhranın başlanğıcı kimi qiymətləndirilir. Yəmənin rəsmi hökuməti bunu ölkənin suverenliyinə açıq müdaxilə adlandırıb və beynəlxalq hüquqa zidd olduğunu bildirib.
#eskalasiya
İsrail ABŞ-İran Anlaşma Memorandumu qüvvəyə mindikdən sonra Livanın cənubuna genişmiqyaslı hücumlar həyata keçirib. Əsas hədəflər Nəbatiyyə rayonu və ətraf ərazilər olub. Livan Səhiyyə Nazirliyinin məlumatına görə, hücumlarda 18 nəfər ölüb, 33 nəfər yaralanıb. Artilleriya, dron və hərbi təyyarələrdən istifadə olunub. İnsanlar Nəbatiyyədən şimala doğru köçürülür. Hücumlar gecə yarısından başlayaraq son saatlara qədər davam edib. İsrail hücumları Hizbullahın atəşkəsi pozması ilə əlaqələndirib. Bu eskalasiya region üçün ciddi təhlükə yaradır.
HƏMAS İsrail köçkünlərinin Qərb Sahilində məscidə hücumunu kəskin şəkildə pisləyib. Hadisə Ramallah yaxınlığındakı Cildjiliya kəndində qeydə alınıb. Təşkilat Fələstinlilərə məxsus əmlaklara edilən digər hücumları da qınayıb. Bəyanatda bu hadisələr “təhlükəli eskalasiya” kimi qiymətləndirilib. HƏMAS hücumların müqəddəs yerlərə və Fələstin torpaqlarına qarşı yönəldiyini bildirib. Fələstin mediası bir neçə kənddə məscidlərin yandırıldığını açıqlayıb. Təşkilat bu hücumların cavabsız qalmayacağını vurğulayıb. Bölgədə gərginliyin daha da artdığı qeyd olunur.
ABŞ-ın nüfuzlu "Axios" xəbər portalı iki yüksək rütbəli amerikalı rəsmiyə istinadən xəbər verir ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp Livandakı müharibəni tamamilə bitirmək niyyətində olduğu halda, İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu hərbi əməliyyatları yenidən bərpa etmək istəyir.
BMT-nin Livandakı sülhməramlı missiyası UNIFIL İsrailin Cənubi Livanda həyata keçirdiyi genişmiqyaslı bombardmanlardan “dərin narahatlıq” keçirdiyini açıqlayıb. Missiya münaqişə nəticəsində mülki itkilərin, dağıntıların və təhlükəsizlik risklərinin artdığını bildirib. UNIFIL həmçinin İsrailin quru əməliyyatlarının genişlənməsindən sonra bir neçə BMT sülhməramlısının da həyatını itirdiyini qeyd edib və bütün tərəfləri eskalasiyanı azaltmağa çağırıb. Regionda humanitar vəziyyətin sürətlə pisləşdiyi və minlərlə insanın yenidən didərgin düşdüyü vurğulanır.
ABŞ-ın İrana qarşı son zərbələri danışıqların gözlənildiyi kimi irəliləməməsindən doğan “məyusluğun” nəticəsi ola bilər. Onun fikrincə, həm Vaşinqton, həm də Tehran hələlik tammiqyaslı müharibədən yayınmağa çalışır. Regionda artan hərbi gərginlik fonunda beynəlxalq ictimaiyyət tərəfləri diplomatik həll yollarına üstünlük verməyə çağırır.
İsrail ordusunun Beyrutun cənubundakı Şuveyfat məhəlləsində yerləşən yaşayış binasına endirdiyi hava zərbəsi “hədəfli sui-qəsd” əməliyyatı kimi qiymətləndirilir. Hadisə İsrailin Livanda hücum coğrafiyasını genişləndirdiyi və regionda eskalasiyanın artdığı bir dövrdə baş verib.
ABŞ və İran arasındakı hərbi qarşıdurma, hərbi əməliyyatların davam etməsi və qarşılıqlı eskalasiya əlamətlərinin artması ilə daha mürəkkəb bir mərhələyə qədəm qoyur. Hazırda müharibənin sonu və ya yaxın siyasi həllin cizgiləri barədə aydın bir baxış mövcud deyil. Müşahidəçilər hesab edirlər ki, təzyiq strategiyası kimi başlayan bu zərbələr, Yaxın Şərqin son onilliklərdə şahidi olduğu uzunmüddətli müharibələrə çevrilə bilər. Keçmiş təcrübələr göstərir ki, dəqiq hədəfləri və ya aydın çıxış planları olmadan başlayan müharibələr tez-tez bitirilməsi çətin olan açıq münaqişələrə çevrilir.
Yaxın Şərq hazırda yeni regional böhranın astanasında kritik mərhələdən keçir. Mövcud vəziyyət İsrail–İran qarşıdurması, Tehranın regiondakı silahlı müttəfiqləri – “Hizbullah”, Qəzza zolağında “HƏMAS”, Yəməndə isə husilərin fəaliyyəti fonunda getdikcə daha mürəkkəb və təhlükəli xarakter alır. Analitiklər bildirirlər ki, regionun müxtəlif nöqtələrində inkişaf edən böhranlar artıq ayrı-ayrı proseslər deyil. İstənilən bir cəbhədə baş verən eskalasiya digər bölgələrdə zəncirvari reaksiyalara səbəb ola bilər ki, bu da çoxcəhətli və genişmiqyaslı münaqişə riskini artırır.