#təbii qaz

Şimali İraqdakı Xor Mor qaz yatağında hasilat təhlükəsizlik səbəbindən dayandırılıb. Dana Gas şirkəti qərarı bölgədə artan gərginlik və təhlükəsizlik riskləri ilə əlaqələndirib. Hasilatın dayandırılması İraq Kürdüstanında elektrik enerjisi istehsal gücünü təxminən 2 500 meqavat azaldıb. Xor Mor yatağı bölgənin əsas təbii qaz mənbəyi hesab olunur. Eyni vaxtda Ərbil şəhərinə ən azı beş pilotsuz uçuş aparatı ilə hücum edildiyi bildirilir. Hədəflər arasında hava limanı və ABŞ Baş Konsulluğu da yer alıb. Hadisələrin nəticələri ilə bağlı rəsmi məlumat verilməyib. Bölgədə təhlükəsizlik vəziyyəti gərgin olaraq qalır.

ABŞ ilə İran arasında dolayı danışıqlarda irəliləyiş əldə olunması Avropada qaz qiymətlərinin sabit qalmasına təsir göstərib. Qətər Hörmüz boğazı ilə bağlı aparılan danışıqlarda müsbət nəticələrin olduğunu açıqlayıb. Ekspertlər bildirirlər ki, bazar hazırda əsasən enerji sektorundakı fundamental göstəriciləri izləyir. Bununla yanaşı, ABŞ və İran rəsmilərinin bəyanatları qiymətlərə təsir göstərə bilər. Neft qiymətləri də son ayların ən aşağı səviyyələrindən birinə enib. Hörmüz boğazında gəmi hərəkətində tədricən bərpa müşahidə olunur. Analitiklər hesab edirlər ki, bölgədə sabitliyin qorunması qlobal enerji bazarı üçün həlledici əhəmiyyət daşıyır.

ABŞ və İsrailin İrana qarşı başladığı hərbi əməliyyatlardan sonra qlobal enerji sektorunda mühüm dəyişikliklər baş verib. ABŞ ilə İran arasında davam edən danışıqlar bazarlarda sabitliyə ümid yaratsa da, mütəxəssislər müharibənin enerji bazarında qalıcı izlər buraxdığını bildirirlər. Onların fikrincə, enerji təhlükəsizliyi, təchizat marşrutları və investisiya siyasətində yeni yanaşmalar formalaşıb. Bu dəyişikliklərin qısa müddətdə aradan qalxması gözlənilmir. Qlobal enerji bazarında yeni reallıqların yarandığı vurğulanır. Danışıqların nəticəsi gələcək inkişaf üçün həlledici hesab olunur. Enerji sektorunda uzunmüddətli transformasiyanın davam edəcəyi proqnozlaşdırılır.

BMT-nin Ticarət və İnkişaf üzrə qurumu Hörmüz boğazındakı böhranın qlobal iqtisadiyyata təsiri ilə bağlı yeni hesabat yayıb. Hesabatda bildirilib ki, boğazın yenidən açılması enerji bazarlarında müəyyən sabitlik yaratsa da, həssas ölkələr ərzaq və yanacaq qiymətlərinin artımından uzun müddət təsirlənə bilər. Qurum təchizat zəncirlərinin tam bərpasının vaxt aparacağını vurğulayıb. Məlumata görə, nəqliyyat və ərzaq sistemlərinin normallaşması enerji bazarlarından daha gec baş verəcək. Hörmüz boğazında 100 gündən artıq davam edən fasilələr qlobal ticarətə ciddi təsir göstərib. Dünyada neft və təbii qaz daşımalarının mühüm hissəsi bu marşrutdan həyata keçirilir. BMT mövcud vəziyyətin xüsusilə həssas iqtisadiyyatlar üçün risk yaratmağa davam etdiyini bildirib.

İsrailin İranın enerji infrastrukturuna endirdiyi zərbələr nəticəsində "Cənub Pars" yatağındakı hasilat və nəql sistemlərinə ciddi ziyan dəydiyi bildirilir. İran rəsmiləri ixracın dayandırılmasını həm texnoloji qəzalar, həm də daxili ehtiyacların ödənilməsi zərurəti ilə əsaslandırırlar.

İraq Elektrik Nazirliyi İranın İraqa ötürdüyü təbii qaz axınını tamamilə dayandırdığını açıqlayıb. İraqın rəsmi xəbər agentliyi INA-nın Elektrik Nazirliyinə istinadla yaydığı məlumata görə, İrandan gələn təbii qaz tədarükü tam kəsilib. Bu səbəbdən İraqın elektrik sistemində 4 min–4 min 500 meqavat həcmində itki yarandığı bildirilib. Açıqlamada qeyd olunub ki, Elektrik Nazirliyi Neft Nazirliyi ilə koordinasiya şəraitində yerli alternativ yanacaq mənbələrinə müraciət edərək elektrik stansiyalarının fəaliyyətinin davamlılığını təmin edir. Hazırda istehsalın nəzarət altında olduğu vurğulanıb.

Türkiyə Enerji və Təbii Sərvətlər naziri Alparslan Bayraktar bildirib ki, Türkiyə ilə Pakistan arasında Pakistanın 3 dəniz və 2 quru sahəsində neft və qaz axtarışı və istehsalı ilə bağlı müqavilələr imzalanıb. Bu anlaşmalar Türkiyə Petrolləri (TPAO) ilə Pakistanın Mari Energies, Fatima, OGDCL, PPL, Prime və GHPL şirkətləri arasında bağlanıb.

Türkiyənin energetika və təbii sərvətlər naziri Alparslan Bayraktar ölkənin təbii qaz ehtiyacının demək olar ki, yarısının artıq LNG (mayeləşdirilmiş təbii qaz) şəklində gəmilərlə təmin oluna biləcəyini açıqlayıb. Nazirliyin məlumatına görə, Bayraktar Türkiyənin LNG infrastrukturunun, istehlakın ən yüksək olduğu sərt qış günlərində belə ev təsərrüfatlarının qaz tələbatını tam şəkildə qarşılayacaq gücə sahib olduğunu bildirib.

Türkiyə Enerji və Təbii Sərvətlər Naziri Alparslan Bayraktar Dünya Bankı Avropa və Orta Asiya üzrə vitse-prezidenti Antonella Bassani ilə aparılan görüşdə ilkin mərhələdə 6 milyard dollarlıq maliyyə paketi üzərində işlərə start verilməsi barədə razılıq əldə olunduğunu açıqlayıb. Nazir sosial media paylaşımında bildirib ki, maliyyə vəsaiti yüksək voltajlı elektrik ötürmə yatırımlarında istifadə olunacaq və Türkiyənin 2035-ci il üçün müəyyən etdiyi 120 min meqavatlıq günəş və külək enerjisi hədəfinə töhfə verəcək.

2025-ci ilin yanvar-sentyabr ayları üzrə operativ məlumatlara əsasən, respublikada 20,7 milyon ton neft (kondensatla birlikdə) hasil edilib. Hasilatın 12 milyon tonu “Azəri-Çıraq-Günəşli”nin, 2,9 milyon tonu (kondensat) “Şahdəniz”in, 0,4 milyon tonu (kondensat) “Abşeron” yatağının payına düşüb. SOCAR üzrə neft (kondensatla birlikdə) hasilatı 5,4 milyon tona yaxın təşkil edib.