BAKI,VOA
Tarixin yaddaşında 13 Ramazan müstəsna yer tutur. Bu gün baş verən hadisələr yalnız hərbi qələbələrlə məhdudlaşmır, həm də Qüdsün qəlbindən gələn bəşəri birgəyaşayış konsepsiyalarını möhkəmləndirir, Əndəlüsün mövcudluğunu əsrlərlə qoruyur və tarixin simasını inzibati dühası və ya amansızlığı ilə cızan şəxsiyyətlərin gedişinə şahidlik edir.
Qüdsün fəthi
13 Ramazan 15-ci ildə (18 oktyabr 636-cı il) tarix ən parlaq humanitar mənzərələrindən birinə şahidlik etdi: möminlərin əmiri Ömər ibn Xəttab Qüdslü (Beytül-Müqəddəs) fateh kimi şəhərə daxil oldu. Patriarx Sofronidən açarların təslim alınması sadəcə protokoll proseduru deyil, "Ömər əmanəti"nin (əl-Uhdə əl-Öməriyyə) doğuşu idi.
Bu sənəd dini azadlıqların, kilsələrin və malların qorunmasının təməl daşını qoydu. Faruqun Diriliş kilsəsinin daxilində namaz qılmaqdan imtina etməsi — müsəlmanların sonradan oranın məscidə çevirməsindən ehtiyatlanaraq — bu gün də böyük siyasi və hüquqi akademiyalarda tədris olunan müqəddəslərə hörmət nümunəsidir.
Zəllaqə döyüşü: Murabitlərin Əndəlüsü xilas etdiyi gün
13 Ramazan 480-ci ildə (23 oktyabr 1087-ci il) Əndəlüsün süqutunu iki əsrdən çox gecikdirən böyük bir dastana imza atıldı. Sərkərdə Yusif ibn Taşfinin dühası ilə VI Alfonsonun və onun Kastiliya ordusunun təkəbbürü Murabitlər və Əndəlüs ordularının ayaqları altında əzildi. Zəllaqə İberiya yarımadasında güc balansını bərpa edən hərbi bir "zəlzələ" idi.
Birinci Muradın şəhadəti: Balkanların fəth vergisi
13 Ramazan 791-ci ildə (5 sentyabr 1389-cu il) Avropa qitəsinin taleyini əsrlərlə müəyyən edən böyük bir fədakarlıq baş verdi. Balkanların fatehi, Osmanlı sultanı I Murad tarixi Kosovo döyüşündən sonra şəhidlik mərtəbəsinə ucaldı.
Osmanlı ordusunun Serb, Bosniya və Bolqar koalisiyası üzərində qazandığı qəti qələbədən sonra, Sultan adəti üzrə döyüş meydanını gəzirdi. Bu an özünü ölü kimi göstərən Miloş Kobiloviç adlı serb əsgəri qəfil ayağa qalxaraq Sultanı xəncərlə yaraladı. I Murad döyüş meydanında şəhid olan yeganə Osmanlı hökmdarıdır. Onun qanı ilə möhürlənən bu zəfər Osmanlı dövlətini sərhəd bəyliyindən dünya imperiyasına çevirdi.
Məhəmməd Əli paşanın vəfatı: Müasir Misirin qurucusu
13 Ramazan 1265-ci ildə (2 avqust 1849-cu il) Misiri müasir dövrə daşıyan adam vəfat etdi. Kavala qəsəbəsində sıravi əsgər kimi başlayan və oxumağı 45 yaşında öyrənən Məhəmməd Əli paşa güclü dövlət və nizami ordu qurdu.
O, Misiri Osmanlı əyalətindən regionun qüdrətli gücünə çevirdi. Avropaya tələbələr göndərdi, tibb və mühəndislik məktəbləri açdı, pambıq əkinini tətbiq etdi.
O, torpaqları müsadirə etdi və kəndlilərə ağır vergilər qoydu. Onun bütün diqqəti Misirdə öz sülaləsinin (Məhəmməd Əli sülaləsi) hakimiyyətini möhkəmləndirməyə yönəlmişdi.
Həccac ibn Yusif Səqafinin ölümü
13 Ramazan 95-ci ildə (1 iyun 714-cü il) Əməvilərin ən amansız və güclü valilərindən birinin səhifəsi qapandı. Həccac Vasit şəhərində vəfat edərkən ruhunu təqib edən son söz "Mənimlə Səid bin Cübeyrin nə işi var idi!" oldu. Onun ölümü ilə dəmir əllə idarəetmə dövrü sona çatdı.
İlahi müjdələr
Bu günün müqəddəsliyi həm də peyğəmbər rəvayətləri ilə bəzənir. İddia olunur ki, İncil Hz. İsaya məhz 13 Ramazan gecəsində nazil olmuşdur. Bu isə bu günü peyğəmbərliklərin və səmavi mesajların kəsişdiyi bir tarixə çevirir.