BAKI,VOA Orxan Qədirzadə
Avropa İttifaqında miqrasiya siyasətinin daha da sərtləşdirilməsi istiqamətində mühüm razılıq əldə olunub. Avropa Parlamentinin üzvləri və ittifaqa daxil olan ölkələrin nümayəndələri qeyri-qanuni miqrasiya ilə mübarizəni gücləndirməyə yönəlmiş yeni mexanizmlər üzərində razılığa gəliblər.
Yeni yanaşmaya əsasən, sığınacaq müraciətləri rədd edilən şəxslərin Avropa hüdudlarından kənarda yaradılacaq xüsusi mərkəzlərə göndərilməsi mümkün olacaq. Məqsəd qeyri-qanuni miqrasiyanın qarşısını almaq, deportasiya proseslərini sürətləndirmək və üzv dövlətlərin üzərinə düşən yükü azaltmaqdır.
Razılaşma çərçivəsində miqrantların geri qaytarılması prosedurlarının sadələşdirilməsi, hüquqi proseslərin sürətləndirilməsi və üzv ölkələr arasında koordinasiyanın gücləndirilməsi nəzərdə tutulur. Bununla yanaşı, Avropa xaricində xüsusi qəbul və yerləşdirmə mərkəzlərinin yaradılması da planlaşdırılır.
Hazırlanan sənədin qüvvəyə minməsi üçün qarşıdakı həftələrdə həm Avropa Parlamentində, həm də üzv dövlətlərin müvafiq qurumlarında yekun səsvermələrin keçirilməsi gözlənilir.
Bir sıra Avropa ölkələri artıq belə mərkəzlərin yerləşdirilə biləcəyi ölkələrin müəyyənləşdirilməsi istiqamətində araşdırmalara başlayıblar. Müxtəlif regionlarda yerləşən bir neçə dövlət potensial tərəfdaş kimi nəzərdən keçirilir.
Avropadan kənarda miqrasiya mərkəzlərinin yaradılması ideyası yeni deyil. Son illərdə bəzi ölkələr oxşar modelləri tətbiq etməyə cəhd göstəriblər. Lakin hüquqi prosedurlar, məhkəmə qərarları və insan hüquqları ilə bağlı mübahisələr bu təşəbbüslərin həyata keçirilməsini ləngidib.
Yeni təşəbbüs Avropa daxilində də birmənalı qarşılanmayıb. Bəzi ölkələr bu siyasətin qeyri-qanuni miqrasiyanın qarşısının alınmasında effektiv vasitə ola biləcəyini düşünürlər. Digərləri isə belə mərkəzlərin fəaliyyətinin insan hüquqları sahəsində əlavə risklər yarada biləcəyini bildirirlər.
Xüsusilə insan hüquqlarının müdafiəsi ilə məşğul olan təşkilatlar miqrantların üçüncü ölkələrə göndərilməsi prosesində beynəlxalq hüququn tələblərinin qorunmasının vacibliyini vurğulayırlar. Onların fikrincə, yeni mexanizmlər tətbiq edilərkən insan ləyaqəti, hüquqi müdafiə imkanları və beynəlxalq öhdəliklər diqqətdə saxlanmalıdır.
Son illərdə Avropa İttifaqı üzv ölkələri qeyri-qanuni miqrasiya axınlarının artması, sərhəd təhlükəsizliyi və sığınacaq sisteminə düşən yük səbəbindən miqrasiya siyasətinin yenilənməsi istiqamətində intensiv müzakirələr aparırlar. Yeni razılaşma həmin prosesin ən mühüm mərhələlərindən biri kimi qiymətləndirilir.
Ekspertlər hesab edirlər ki, yekun təsdiqdən sonra tətbiq ediləcək mexanizmlər Avropa İttifaqının miqrasiya siyasətində son illərin ən ciddi dəyişikliklərindən biri ola bilər və bu qərarın həm region daxilində, həm də beynəlxalq miqrasiya marşrutlarına təsiri uzun müddət müzakirə olunacaq.