İran Prezidenti Məsud Pezeşkian ABŞ və İsrailin İrana qarşı hücumlarda süni intellekt məlumatlarından istifadə etdiyini iddia edib. O, bu barədə Tehran Universitetində keçirilən tədbirdə danışıb. Pezeşkianın sözlərinə görə, hücumların məqsədi İranda təhlükəsizlik böhranı yaratmaq və ölkəni sosial-iqtisadi çətinliklərə sürükləmək olub. İran prezidenti ABŞ və İsrailin planlarının süni intellekt məlumatları, casus şəbəkələri və daxili tərəfdarlarına əsaslandığını bildirib. O, bu hesablamaların uğursuz olduğunu iddia edib. Pezeşkian açıqlamasında iddialarını təsdiqləyən konkret sübutlar təqdim etməyib. İran rəhbərliyi daha əvvəl də xarici qüvvələri ölkədə sabitliyi pozmağa çalışmaqda ittiham edib. Açıqlama Tehranla Vaşinqton və Təl-Əviv arasında gərginliyin davam etdiyi dövrdə verilib.
İran
İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai Omanla Hörmüz boğazı ilə bağlı danışıqların rəvan getdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, bəzi qüvvələr razılaşmaya mane olmağa çalışır. Bəqayi Omanla anlaşmanın əldə olunmasının mümkün olduğunu və bunun danışıqlarda mühüm mərhələ olacağını qeyd edib. İran rəsmisi mane olan tərəflərin adını açıqlamayıb. O, ABŞ-nin Hörmüz boğazındakı fəaliyyətlərini tənqid edib və bunun su yolunun təhlükəsizliyinə mənfi təsir etdiyini bildirib. Tehran ABŞ-nin dəniz mühasirəsini təcavüz aktı kimi qiymətləndirir. İran və Oman arasında danışıqlar Hörmüz boğazında gəmiçiliyin gələcəyi ilə bağlı davam edir.
İran Prezidenti Məsud Pezeşkian Müctəba Xamenei ilə yeddi saatlıq görüş keçirdiyini açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, Ali rəhbər görüş zamanı milli birliyin və həmrəyliyin qorunmasının vacibliyini vurğulayıb. Görüşdə insanların yaşayış vəziyyətinə diqqət yetirilməsinin əsas məsələlərdən biri olduğu bildirilib. Görüş ötən ay Pezeşkianın prezidentliyinin üçüncü ilinin başlanğıcı ərəfəsində baş tutub. İran dövlət mediası görüş barədə məlumat yayıb. Tərəflərin ölkənin daxili və xarici vəziyyətini müzakirə etdiyi qeyd olunub. Açıqlama İranın iqtisadi və regional çətinliklərlə üzləşdiyi bir vaxtda verilib.
İran parlament sədrinin müavini Əli Nikzad Hörmüz boğazının müharibədən əvvəlki vəziyyətə qayıtmayacağını bildirib. O, İranın bu mövqeyi qarşı tərəfə əvvəlcədən çatdırdığını deyib. Nikzadın sözlərinə görə, bölgədə yeni vəziyyət formalaşıb və bu reallıq qəbul edilməlidir. İran rəsmisi Hörmüz boğazının açılmasının hərbi yolla həll edilə bilməyəcəyini iddia edib. O, ABŞ və İsrailin yeni regional vəziyyətlə üzləşdiyini bildirib. Nikzad İranın bölgədəki mövqeyini qoruyacağını vurğulayıb. Bununla yanaşı, o, Tehran üçün hazırda əsas məsələnin iqtisadi problemlərin azaldılması olduğunu qeyd edib. Açıqlama İranın Hörmüz boğazı ilə bağlı sərt mövqeyini davam etdirdiyini göstərir.
İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai ABŞ-ni Yaxın Şərqdə təhlükəsizliyin pozulmasına səbəb olan əsas xarici aktorlardan biri adlandırıb. O bildirib ki, region ölkələri təhlükəsizliyin ABŞ-nin iştirakı ilə təmin edilə biləcəyi düşüncəsinə arxalanmamalıdır. İran XİN sözçüsü qeyd edib ki, regionda təhlükəsizliyin ABŞ vasitəsilə təmin edilə biləcəyi düşüncəsi yanlış yanaşmadır.
İran Hörmüz boğazının qismən açılması ilə bağlı Omanla razılaşmanın əldə edilməsi üçün ABŞ qarşısında bir sıra şərtlər irəli sürüb. Tehranın tələbləri arasında müharibə nəticəsində dəymiş zərərə görə təzminatın ödənilməsi də yer alır. İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının baş katibi Məhəmməd Baqir Zülqədr bildirib ki, ABŞ İran və onun Livan, Fələstin, Yəmən və İraqdakı müttəfiqlərinə qarşı müharibə və hücumları birdəfəlik dayandırmaq da daxil olmaqla, Tehranın müəyyən etdiyi altı şərti yerinə yetirməlidir.
İran Hörmüz boğazının yenidən açılması üçün ABŞ qarşısında altı əsas şərt irəli sürüb. Şərtləri İran Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Məhəmməd Bağır Zülqədr açıqlayıb. Tehran ABŞ-dən İrana qarşı təhdidlərə və hərbi əməliyyatlara son qoymağı tələb edir. İran, həmçinin ABŞ-nin hərbi dəniz və hava qüvvələrinin bölgədən çıxarılmasını istəyir. Digər tələb son münaqişə zamanı İrana dəymiş zərərin ödənilməsidir. Tehran ABŞ sanksiyalarının aradan qaldırılmasını da şərtlər sırasına daxil edib. İran dondurulmuş maliyyə vəsaitlərinin sərbəst buraxılmasını tələb edir. Zülqədr bildirib ki, İran Ali Milli Təhlükəsizlik Şurası istər müharibə, istərsə də danışıqlar zamanı bu tələblərdən geri çəkilməyəcək.
İran ordusunun sözçüsü Əmir Əkrəminiya Hörmüz boğazında müəyyənləşdirilən yeni qaydaların geri dönməz olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, ABŞ bu vəziyyəti qəbul etməkdən başqa seçimə malik deyil. Əkrəminiya Vaşinqtonun mövqeyindən asılı olmayaraq yeni qaydaların qüvvədə qalacağını vurğulayıb. İran rəsmisi ABŞ-yə mövcud vəziyyəti qəbul etməsi barədə xəbərdarlıq edib. O bildirib ki, əks halda Vaşinqton daha böyük itkilərlə üzləşə bilər. Əkrəminiya mümkün itkilərin əvvəlkilərdən daha ağır ola biləcəyini iddia edib. İran ordusunun sözçüsü mümkün nəticələrin konkret nədən ibarət olacağını açıqlamayıb. Açıqlama Hörmüz boğazının gələcək fəaliyyəti ilə bağlı Tehran və Vaşinqton arasında fikir ayrılıqlarının davam etdiyi bir vaxtda verilib.
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Hörmüz boğazının açılması üçün ABŞ qarşısında yeni tələb irəli sürüb. Əraqçi ABŞ-nin İslamabadda əldə olunmuş anlaşmanın pozulmasına görə İrana təzminat ödəməli olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, İran və Oman Hörmüz boğazı ilə bağlı yeni qaydalar üzrə razılığa gəlməyə çox yaxındır. Tərəflər arasında aparılan danışıqların irəlilədiyi qeyd olunur. Bununla belə, Omanla razılaşmanın əldə edilməsi boğazın avtomatik şəkildə açılması demək deyil. Tehran Hörmüz boğazının açılması üçün əlavə şərtlərin də yerinə yetirilməsini tələb edir. Bu şərtlər arasında ABŞ-nin İrana təzminat ödəməsi də yer alır. Əraqçinin açıqlaması Tehranın boğazın açılmasını daha geniş siyasi razılaşmalarla əlaqələndirdiyini göstərir.
İran Prezidenti Məsud Pezeşkian ölkə rəhbərliyinin qərarlarının arxasında sona qədər dayanacaqlarını bildirib. O, müharibənin davam etdirilib-etdirilməməsi məsələsində hərbi rəhbərliyin vəziyyəti daha yaxşı qiymətləndirə biləcəyini deyib. Pezeşkian hərbi rəhbərliyin İranın imkanlarını və döyüş şəraitini yaxından bildiyini vurğulayıb. Prezidentin sözlərinə görə, yekun qərar ölkə rəhbərliyi tərəfindən qəbul ediləcək. O, hansı qərarın verilməsindən asılı olmayaraq, İran xalqının bu mövqeyi dəstəkləyəcəyini bildirib. Pezeşkian mübarizəni ölümə qədər davam etdirməyə hazır olduqlarını deyib. İran Prezidenti döyüşməkdən və mövqeyini qorumaqdan qorxmadığını vurğulayıb. O, mümkün sui-qəsd təhlükəsinin də onu mövqeyindən çəkindirməyəcəyini bildirib.
İran Hörmüz boğazının yenidən açılmasının avtomatik deyil, müəyyən şərtlərdən asılı olduğunu bildirib. Tehran Omanla razılaşmanın əldə edilməsinin boğazın dərhal əvvəlki qaydada açılması demək olmadığını vurğulayır. İran gəmilərin indiyədək istifadə etdiyi mövcud keçid yolunu qəbul etmir. Tehran Hörmüz boğazından keçid üçün yeni yolun müəyyənləşdirilməsini istəyir. Yeni yolun coğrafi göstəricilərinin İran və Oman arasında razılaşdırıldığı bildirilir. İran məsələnin yalnız Omanla ikitərəfli şəkildə həll edilməsini tələb edir və üçüncü tərəflərin müdaxiləsini rədd edir. Tehran Hörmüz boğazını yalnız ticarət su yolu deyil, strateji təsir vasitəsi kimi də qiymətləndirir. İranın mövqeyi boğazda müharibədən əvvəlki keçid qaydalarının tam şəkildə bərpa edilməyəcəyinə işarə edir.
İran Hörmüz boğazı ilə bağlı Omanla razılaşma əldə etməyə çox yaxın olduğunu açıqlayıb. İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi danışıqların əsasən gəmiçilik marşrutlarına yönəldiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, Tehran daha əvvəl Pakistanda əldə olunmuş anlaşmanın beşinci bəndini yerinə yetirir. Razılaşmaya əsasən, Hörmüz boğazında hərəkətin bir ay ərzində normal vəziyyətə qayıtması nəzərdə tutulurdu. Əraqçi iki həftə ərzində hərəkətin normal səviyyənin 60 faizinə çatdığını bildirib. İran ABŞ-ni Hörmüz boğazında yeni keçid yolları yaratmağa çalışmaqda ittiham edib. Omanla danışıqlarda daimi marşrut müəyyənləşdirilənədək müvəqqəti gəmiçilik yolunun yaradılması müzakirə olunur. İran və Omanın hərbi və dəniz qüvvələri arasında da məsələ ilə bağlı danışıqlar aparılıb.