İran

İran xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi Dohada Qətər və Pakistan rəsmiləri ilə keçirilən görüşlərin başa çatdığını bildirib. Görüşlər ABŞ ilə İran arasında imzalanmış anlaşma memorandumunun icrası çərçivəsində aparılıb. Müzakirələrin əsas məqsədi memorandumun müddəalarının həyata keçirilməsi ilə bağlı məsələləri dəyərləndirmək olub. Görüşlərin nəticələri barədə hələlik ətraflı məlumat açıqlanmayıb. Qətər və Pakistan bu prosesdə vasitəçi rolunda çıxış edir. Tehran danışıqların texniki xarakter daşıdığını vurğulayır. Əlavə açıqlamaların daha sonra veriləcəyi bildirilir.

İran ABŞ ilə imzalanmış anlaşma memorandumunun icrasına nəzarət məqsədilə xüsusi əlaqə kanalının yaradılacağını açıqlayıb. İran xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadinin sözlərinə görə, bu mexanizm memorandumun mümkün pozuntularının müzakirəsinə imkan verəcək. O, açıqlamanı Qətər vasitəçiləri ilə keçirilən görüşdən sonra verib. Qəribabadi bildirib ki, İranın dondurulmuş 6 milyard dollarlıq vəsaitinin bir hissəsi ölkənin ehtiyac duyduğu malların alınmasına sərf olunacaq. Məlumat İranın rəsmi IRNA agentliyi tərəfindən yayılıb. Danışıqlar ABŞ və İran arasında əldə olunmuş memorandumun icrası çərçivəsində davam edir. Tərəflər öhdəliklərin yerinə yetirilməsi mexanizmlərini müzakirə edirlər.

İran xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi Dohada İran və ABŞ nümayəndə heyətləri arasında görüş keçirildiyi barədə məlumatları təkzib edib. O bildirib ki, İran nümayəndə heyəti yalnız Qətər və Pakistan nümayəndələri ilə üçtərəfli formatda danışıqlar aparıb. Qəribabadinin sözlərinə görə, müzakirələr ABŞ ilə imzalanmış anlaşma memorandumunun icrasına həsr olunub. Danışıqlarda əsas mövzular Livanla bağlı öhdəliklər və İranın dondurulmuş maliyyə vəsaitlərinin azad edilməsi olub. Məlumat yarı rəsmi Mehr agentliyi tərəfindən yayılıb. İran tərəfi ABŞ nümayəndələri ilə birbaşa görüşün keçirilmədiyini vurğulayıb. Danışıqlar texniki xarakter daşıyıb.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian bəzi maliyyə və valyuta məhdudiyyətlərinin yumşaldıldığını açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, son razılaşmalar nəticəsində neft ixracı davam edir və iqtisadi əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar yaranır. Pezeşkian bu dəyişikliklərin ölkə iqtisadiyyatına müsbət təsir göstərə biləcəyini bildirib. Bu il ABŞ–İsrail müharibəsi fonunda İran rialı ABŞ dolları qarşısında rekord dərəcədə ucuzlaşmışdı. İran 2018-ci ildən bəri ABŞ sanksiyalarının təsiri altında fəaliyyət göstərir. Donald Tramp həmin il nüvə sazişindən çıxaraq Tehrana qarşı yeni sanksiyalar tətbiq etmişdi. Hazırda ABŞ ilə İran arasında diplomatik təmaslar davam edir.

ABŞ ilə İran arasında Dohada davam edən danışıqlarda Tehranın əsas tələbləri açıqlanıb. Məlumata görə, Qətər və Pakistan vasitəçilik prosesinə texniki dəstək verir. İran anlaşma memorandumunun beş əsas müddəasının tam icrasını növbəti mərhələnin əsas şərti hesab edir. Tehran, həmçinin dondurulmuş vəsaitlərinin Mərkəzi Bankın istifadəsinə verilməsini tələb edir. Mənbənin sözlərinə görə, İran Hörmüz boğazında təhlükəsiz gəmiçiliyə təminat verməyə hazır olduğunu bildirir. Bununla yanaşı, ölkə Nüvə Silahının Yayılmaması Müqaviləsinə sadiqliyini və Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi ilə əməkdaşlığı davam etdirdiyini vurğulayır. Danışıqların nəticəsi ilə bağlı hələlik rəsmi açıqlama verilməyib.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi İsrailin müdafiə naziri İsrail Katsın İranın ali rəhbəri Müctəba Xamenei barədə səsləndirdiyi fikirləri sərt tənqid edib. O bildirib ki, İran xalqına və ölkə rəhbərliyinə qarşı istənilən təhdidə dərhal cavab veriləcək. Əraqçi İslamabad anlaşma memorandumunun müddəalarının aydın olduğunu vurğulayıb. İsrail Kats isə daha əvvəl İranın nüvə silahı əldə etməsinə imkan verməyəcəklərini bildirmişdi. O, həmçinin Müctəba Xamenei ilə bağlı sərt ifadələr işlətmişdi. Tərəflər arasında qarşılıqlı ittihamlar regiondakı gərginliyin davam etdiyini göstərir. ABŞ ilə İran arasında diplomatik təmaslar fonunda ritorika daha da sərtləşib.

İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf futbol üzrə 2026-cı il dünya çempionatında çıxış edən milli komandanı təbrik edib. O bildirib ki, komanda beynəlxalq arenada İranı layiqincə təmsil edib. Qalibafın sözlərinə görə, futbolçular hərtərəfli təzyiqlərə baxmayaraq mübarizəni davam etdirərək ölkənin həmrəyliyini və iradəsini nümayiş etdiriblər. İran rəsmiləri daha əvvəl komandanın ABŞ-də viza və yerləşdirmə ilə bağlı ciddi çətinliklərlə üzləşdiyini açıqlamışdılar. Tehran bu münasibəti siyasiləşdirilmiş yanaşma kimi qiymətləndirir. Dünya çempionatı ilə bağlı müzakirələr ölkədə davam edir. İran rəsmiləri komandanın çıxışını yüksək qiymətləndirirlər.

Tehran Universitetinin professoru Zöhrə Xərəzmi ABŞ ilə İran arasında danışıqların gələcəyinin Vaşinqtonun memorandum üzrə öhdəliklərini yerinə yetirməsindən asılı olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, Hörmüz boğazı ilə bağlı ciddi irəliləyiş üçün əvvəlcə razılaşmanın maddələri icra edilməlidir. Professor hazırda təşəbbüsün ABŞ tərəfində olduğunu vurğulayıb. O qeyd edib ki, İran Dohadakı görüşləri yüksək səviyyəli siyasi danışıqlar hesab etmir. Tehranı görüşlərdə xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi təmsil edir. Müzakirələr əsasən texniki məsələlərə və dondurulmuş vəsaitlərin azad edilməsinə yönəlib. Tərəflərin mövqelərində hələ də ciddi fikir ayrılıqları qalır.

Seyid Abbas Əraqçi İsrailin müdafiə naziri tərəfindən səsləndirilən bəyanatlara cavab olaraq bildirib ki, İran xalqına və ölkə rəhbərliyinə qarşı istənilən təhdid dərhal və qəti şəkildə cavablandırılacaq. İranın xarici işlər naziri ABŞ prezidentinin memorandum çərçivəsində İsraili nəzarətdə saxlamaq öhdəliyi götürdüyünü iddia edib.

İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf 2026-cı il futbol üzrə dünya çempionatında çıxış edən İran milli futbol komandasını təbrik edib. Parlament sədri qeyd edib ki, komanda hərtərəfli təzyiqlərlə üzləşdiyi şəraitdə əzmkarlıqla mübarizə apararaq İran xalqının iradəsini, həmrəyliyini və yüksək döyüş ruhunu nümayiş etdirib.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın son günlər İranla bağlı yenidən genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlara başlamaq imkanını nəzərdən keçirdiyi, lakin son nəticədə diplomatik danışıqların davam etdirilməsinə üstünlük verdiyi bildirilir. ABŞ rəsmilərinin verdiyi məlumata görə, Donald Tramp müdafiə naziri Pit Heqset və Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargah rəisi general Den Keyn ilə bir sıra görüşlər keçirib. Müzakirələrin əsas mövzusu ABŞ-ın İranla danışıqları dayandıraraq genişmiqyaslı hava zərbələrini bərpa edib-etməməsi olub.