İngiltərəli alimlər süd vəzi xərçənginin limfa düyünlərinə yayılmasını izləmək üçün yeni üsul təqdim ediblər. Onların hazırladığı almaz əsaslı sensorlar əməliyyat zamanı metastaz etmiş hüceyrələrin dəqiq müəyyənləşdirilməsinə imkan yarada bilər.

Araşdırmaya görə, hüceyrələrin bölünməsi zamanı xromosomların uc hissəsində yerləşən telomerlərin davamlı qısalması hüceyrələrin yaşlanmasına və ölümü ilə nəticələnir. Bu proses xərçəng hüceyrələrinin nəzarətsiz çoxalmasının qarşısını ala bilsə də, eyni zamanda genetik yaşlanmanı da sürətləndirir. Qocalmış və bölünməyən senescent hüceyrələrin bədəndə yığılması yaşlanmanın əsas səbəblərindən hesab olunur.

Akdeniz Universiteti Tibb Fakültəsinin dosenti Dr. Əli Ərdoğan, insanların zamanla səhər yuxudan oyanmaq üçün qurulan saat siqnalının monoton səsinə alışdığını və bunun oyanma çətinliyinə səbəb olduğunu açıqlayıb. Dr. Ərdoğan bildirib ki, beyin daimi eyni stimula məruz qaldıqda buna reaksiya verməyi dayandırır. “Zəngli saat çalır, lakin insan oyanmaqda çətinlik çəkir. Bunun əsas səbəbi beynin monoton səslərə laqeyd qalmasıdır,” – deyə o qeyd edib. Dr. Ərdoğan gündəlik həyatın rutinlərdən ibarət olmasının həm müsbət, həm də mənfi tərəfləri olduğunu vurğulayıb. O, məktəbə və ya işə getmək kimi öhdəliklərin vacib olduğunu, lakin yalnız rutinin psixi sağlamlıq üçün yetərli olmadığını bildirib. “Monotonluq artdıqda psixi sağlamlıq problemləri ortaya çıxa bilər. Buna görə kiçik dəyişikliklər etmək çox vacibdir,” – deyə Ərdoğan əlavə edib.

Dünya üzrə 100,000-dən çox gənc arasında aparılan araşdırma, 13 yaşına çatmamış smartfon sahibi olan uşaqların 18-24 yaş arasında intihar düşüncələri, aqressivlik, reallıqdan uzaqlaşma, emosional nəzarətin itirilməsi və özünə hörmətin aşağı olması kimi psixi sağlamlıq problemləri ilə üzləşdiyini ortaya qoyub. Sapien Laboratoriyasının baş alimi Dr. Tara Thiagarajan, bu yaşda smartfon istifadəsinin spirt və tütün kimi məhdudlaşdırılmalı olduğunu vurğulayaraq, inkişaf etməkdə olan ağılların onlayn mühitdən dərin təsirləndiyini bildirib.

Genetik testlər bir şəxsin DNT-sindəki dəyişiklikləri (variantları) müəyyənləşdirə bilir. Lakin bu dəyişikliklərin böyük qismi sağlamlığa təsir etmir və çox vaxt xəstəliyin səbəbini tam izah etmir. Risklər, genlərin qarşılıqlı təsiri və ətraf mühit faktorları ilə birlikdə formalaşır.

Yeni elmi araşdırma isti hava dalğalarının insan sağlamlığına uzunmüddətli təsirlərini ortaya qoyub. Mütəxəssislər bildirirlər ki, dəfələrlə yüksək temperatur dalğalarına məruz qalmaq bioloji yaşlanmanı sürətləndirir və bu təsir siqaret, alkoqol istifadəsi və ya fiziki hərəkətsizlik qədər zərərlidir.

Elm adamları viruslara qarşı geniş təsirli yeni müalicə üsulu üzərində mühüm addım atıb. Columbia Universitetindən pediatrik immunologiya professoru Dusan Boqunoviçin rəhbərlik etdiyi qrup, nadir genetik mutasiyadan ilhamlanaraq təcrübəvi antiviral dərman hazırlayıb.

Meyvə və tərəvəzlə zəngin qidalanmanın yuxu rejimindən ürək sağlamlığına, beyin və bağırsaq funksiyalarından immunitet sisteminə qədər bir çox sahədə faydalı olduğu uzun müddətdir məlumdur.

Maxan vurğulayıb ki, əksər dietoloqlar yuxudan əvvəl karbohidrat qəbulunu məsləhət görmür. Lakin bəzi araşdırmalar göstərir ki, karbohidratla zəngin axşam yeməkləri insanın daha tez yuxuya getməsinə kömək edə bilər. Yağlı qidalarla bağlı da ziddiyyətli nəticələr var: bir tərəfdən yağlı yemək daha doydurucu olduğu üçün sakit yuxunu dəstəkləyə bilər, digər tərəfdən isə yüksək yağlı pəhrizlər yuxunun müddətini azalda bilər.

Yeni elmi araşdırmaya görə, başqalarına mütəmadi şəkildə yardım edən orta yaş və yaşlı insanlar, bunu etməyənlərlə müqayisədə daha yavaş zehni (bilişsel) geriləmə yaşayır. Nəticələr beynin sağlam qalması üçün sosial fəaliyyətlərin mühüm rol oynadığını ortaya qoyub.

Ərəbistanlı Lourens (Tomas Edvard Lourens) Birinci Dünya müharibəsində Osmanlıya qarşı ərəb üsyanında iştirak etmiş britaniyalı zabit idi. O, regionu yaxşı tanıdığı üçün Britaniya kəşfiyyatında mühüm rol oynamışdı. Hərbi təlim keçməsə də, ərəb dəstələrinə rəhbərlik edərək bir sıra əməliyyatlarda iştirak edib.

Kubaba, Sumer şəhəri Kișin tarixi hökmdarı və bəlkə də dünyanın ilk qadın hakimi idi. Onun həyat hekayəsi, hakimiyyətə yüksəlişi və ilahiləşməsi haqqında ətraflı oxuyun.