BAKI,
AzerVoice
Uşaqlar niyə xəyali dostlara ehtiyac duyurlar?
Mütəxəssislərin fikrincə, azyaşlı uşaqların xəyali dostlara sahib olması düşündüyümüzdən daha adi və inkişaf baxımından əhəmiyyətli haldır.
Cizgi filmi qəhrəmanı, super qəhrəman, heyvan və ya sevimli bir oyuncağın təsvirindən doğan bu “görünməz” dostlar, uşaqların təxəyyülündə formalaşaraq onların oyun və ünsiyyət dünyasının ayrılmaz hissəsinə çevrilə bilər. Araşdırmalara əsasən, 3-7 yaş aralığında olan uşaqların 40-60 faizinin xəyali dostlara sahib olduğu müşahidə olunub.
Klinik psixoloq Seda Aydoğdu bildirib ki, xəyali dostlar uşağın istəklərini qəbul edən, onu şərtsiz anlayan və onunla oynayan zehni obrazlardır. Onlar uşağın təxəyyülünü gücləndirməklə yanaşı, emosional ehtiyaclarına da cavab verir.
Bu hal çox vaxt ailələri narahat etsə də, elmi tədqiqatlar bu narahatlığın əsaslı olmadığını göstərir.
“Xəyali dost inkişaf mərhələsinin bir hissəsi kimi qiymətləndirilməlidir, psixoloji pozğunluq deyil. Hər uşaqda rast gəlinməsə də, bu fenomen uşağın özünəməxsus inkişafını əks etdirə bilər” - deyə Aydoğdu bildirib.
Uşaqlar bəzən xəyali dostlardan “günah keçisi” kimi istifadə edə, öz davranışlarını bu dostlara aid edə bilirlər. Aydoğdu qeyd edib ki, bu vəziyyət uşaqla ailə arasında bir qoruyucu mexanizm rolunu oynaya bilər.
Mütəxəssis əlavə edib ki, məşhur inancların əksinə olaraq,
xəyali dostlar yalnız tənhalıqdan əziyyət çəkən uşaqlarda deyil,
geniş dost çevrəsi olan uşaqlarda da inkişaf edə bilər.
Psixoloqun fikrincə, travma keçirmiş və ya güclü qorxular yaşayan
uşaqlar xəyali dostları bir növ psixoloji müdafiə və emosional
tənzimləmə vasitəsi kimi yarada bilərlər. Bu dostlar uşağın özünü
daha təhlükəsiz hiss etməsinə və hisslərini ifadə etməsinə kömək
edir.
Xəyali dostların ən çox görüldüyü dövr 3-7 yaş aralığıdır. 7 yaşından sonra reallıq və təxəyyül arasındakı sərhədlər daha aydın olur və bu fenomen tədricən azalır. Nadir hallarda isə yeniyetməlik dövrünə qədər davam edə bilər.
Psixoloq Aydoğdu bildirib ki, valideynlər xəyali dostlara münasibətdə qorxu və narahatlıq əvəzinə maraq və müşahidə ilə yanaşmalıdırlar.
“Xəyali dost uşağın daxili dünyasının əksidir. Uşağın ehtiyac və qorxuları bu obraz vasitəsilə ifadə olunur. Valideynlər bu oyunlarda iştirak etməli, lakin sərhədləri də qorumalıdırlar” - deyə o vurğulayıb.
Uşağın xəyali dostla bağlı davranışları qaydalara zidd olsa belə, bu səbəblə sərhədləri dəyişmək məsləhət görülmür. Ailə müəyyən şübhələrə malikdirsə, mütəxəssis rəyi almaq faydalı ola bilər.