Tarixdə bu gün

1991-ci il dekabrın 25-də Mixail Qorbaçov Sovet İttifaqının prezidenti vəzifəsindən istefa verib. Amma əslində, istefa verəcək çox da böyük bir Sovet İttifaqı qalmamışdı — dörd gün əvvəl 11 keçmiş sovet respublikası Müstəqil Dövlətlər Birliyini (MDB) yaradıb, beləliklə SSRİ demək olar ki, tamamilə dağılmışdı. Qorbaçov vida nitqində MDB-nin yaradılmasını istefasının əsas səbəbi kimi göstərib və ölkənin “böyük güc” statusunu itirməsindən narahat olduğunu bildirib. Bəzi anlarda qürurlu, bəzən isə qəzəbli sözlərlə o, əldə etdiyi nailiyyətləri vurğulayıb. Qorbaçov bildirib ki, Sovet İttifaqını demokratiya yoluna yönəldib, kommunist iqtisadiyyatını bazar iqtisadiyyatına istiqamətləndirib. O, həmçinin Rusiya xalqının “yeni bir dünyada” yaşadığını və Soyuq Müharibəyə və silah yarışına son qoyulduğunu qeyd edib. Qorbaçov bəzi səhvləri etiraf etsə də, apardığı siyasətə görə heç vaxt peşman olmadığını deyib.

1979-cu il dekabrın 24-də Sovet İttifaqı 1978-ci il Sovet–Əfqan Dostluq Müqaviləsini əsas gətirərək Əfqanıstana hərbi müdaxilə edib. Məlumata görə, gecə yarısına yaxın sovet ordusu Kabula genişmiqyaslı hərbi hava daşınması həyata keçirib. Əməliyyatda təxminən 280 nəqliyyat təyyarəsi və hər biri təqribən 8 min 500 nəfərdən ibarət üç hərbi diviziya iştirak edib. Bir neçə gün ərzində Sovet qüvvələri paytaxt Kabula nəzarəti ələ keçirərək Tacbək Sarayına xüsusi hücum bölməsi göndərib. Hafizullah Aminə sadiq olan Əfqanıstan ordusunun bəzi hissələri qısa müddətli, lakin sərt müqavimət göstərib.

1876 Osmanlı Konstitusiyası (Kanun-i Esasi) 23 dekabr 1876-cı ildə qəbul edildi və Osmanlı imperiyasını ilk dəfə konstitusiyalı monarxiya idarəetməsinə keçirdi. Konstitusiyanın hazırlanmasında Gənc Osmanlılar hərəkatının böyük rolu olmuşdu. Taxta yeni çıxan II Əbdülhəmid həm daxili islahat çağırışlarını, həm də xarici təzyiqləri nəzərə alaraq sənədin qəbuluna razılıq verdi. Konstitusiya ilə iki palatalı parlament yaradıldı: xalq tərəfindən seçilən Məclis-i Mebusan və sultan tərəfindən təyin olunan Məclis-i Ayan. Sultanın geniş səlahiyyətləri isə saxlanıldı. Sənəd bərabərlik, şəxsi toxunulmazlıq, mülkiyyət və məhdud mətbuat azadlığı kimi hüquqları tanıyırdı. Rəsmi din İslam olaraq təsdiqlənmişdi.

23 dekabr 1888-ci ildə holland rəssam Vinsent van Qoq, ağır depressiyadan əziyyət çəkdiyi bir dövrdə, Fransanın Arl şəhərində qaldığı zaman ülgüclə sol qulağının aşağı hissəsini kəsdi. Daha sonra bu hadisəni “Sarğılı qulaqla avtoportret” adlı rəsm əsərində təsvir etdi. Bu gün Van Qoq bədii dahilik nümunəsi kimi qəbul olunur və onun əsərləri rekord qiymətlərə satılır. Lakin sağlığında o, əzab çəkən, kasıb sənətkarların simvolu hesab olunur və cəmi bir rəsm əsəri sata bilmişdi.

Hərbi Nazir Ənvər Paşa tərəfindən Rusiyanın işğalı altında olan torpaqları xilas etmək və Rusiyaya doğru irəliləmək məqsədi ilə planlaşdırılan Sarıqamış əməliyyatı başladı. Əməliyyat 90 minə yaxın əsgərin ölümü ilə nəticələndi.

Osmanlı dövründə əsir ticarəti dövlət nəzarətinə baxmayaraq, uzun müddət ciddi əxlaqi və ictimai problemlərlə müşayiət olunub. Rəsmi qadağalar və fərmanlara rəğmən, xüsusilə İstanbulda fəaliyyət göstərən əsir bazarları və tellallar cəmiyyət üçün təhlükəli sayılan pozuntulara yol açıb. Tarixi mənbələrə görə, Osmanlı dövləti beynəlxalq müqavilələrlə əsirliyi rəsmən tanıyana qədər İstanbulun əsas əsir bazarı Nuruosmaniyə məscidi ətrafında fəaliyyət göstərib. XVIII əsrin ikinci yarısında inşa edilən məscid belə bu ticarət mərkəzinin yaxınlığında yerləşib.

1988-ci il dekabrın 21-də Londondan Nyu-Yorka uçan Pan Am aviaşirkətinə məxsus 103 saylı reys Şotlandiyanın Lokerbi şəhəri üzərində havada partlayıb. Nəticədə təyyarədə olan 243 sərnişin və 16 ekipaj üzvü, eləcə də yerə düşən qalıqlar səbəbindən Lokerbinin 11 sakini həlak olub. Təyyarə 31 min fut hündürlükdə olarkən yük bölməsində gizlədilmiş, audio-kasset pleyerinin içində yerləşdirilən bomba işə düşüb.

Rusiya, Belarus, Ukrayna, Qazaxıstan, Moldova, Azərbaycan, Ermənistan, Özbəkistan, Tacikistan, Türkmənistan və Qırğızıstan liderləri bir araya gələrək Sovet İttifaqına son qoydular və Müstəqil Dövlətlər Birliyini (MDB) qurdular.