Kosmosun tədqiqi tarixində mühüm mərhələlərdən biri hesab olunan “Pioner-10” kosmik aparatı Günəş sisteminin xarici sərhədlərini keçərək bəşəriyyətin dərin kosmosa göndərdiyi ilk uzaqplanet tədqiqat vasitəsi kimi tarixə düşüb.
Uzun illər davam edən uçuşdan sonra aparat Günəş sisteminin o dövrdə ən uzaq məlum planeti hesab edilən Neptunun orbitini keçərək planetlərarası məkanı arxada qoyub. Bu hadisədən bir gün sonra “Pioner-10” ulduzlararası mühitlə bağlı ilk elmi məlumatları Yerə ötürüb.
ABŞ Milli Aeronavtika və Kosmos Administrasiyası tərəfindən hazırlanan aparat 1972-ci il martın 2-də Florida ştatındakı Kanaveral burnundan kosmosa buraxılmışdı. Missiyanın əsas məqsədi Günəş sisteminin ən böyük planeti olan Yupiterin tədqiqi idi.
Kosmik aparat uçuş zamanı asteroid qurşağını uğurla keçərək təxminən 1 milyard kilometrdən çox məsafə qət edib və 1973-cü ilin dekabrında Yupiterə çatıb. Burada əldə olunan nəticələr kosmik tədqiqatlar tarixində yeni səhifə açıb. “Pioner-10” Yerə Yupiterin ilk yaxın məsafədən çəkilmiş görüntülərini göndərərək alimlərə qaz nəhəngi haqqında əvvəllər mövcud olmayan məlumatlar təqdim edib.
Missiyanın növbəti mərhələsində aparat Günəş sisteminin kənar istiqamətlərinə doğru hərəkətini davam etdirib. 1983-cü il iyunun 13-də “Pioner-10” Günəş sisteminin əsas planetlərinin yerləşdiyi bölgəni tərk edərək dərin kosmosa daxil olub.
BAKI,VOA
Kosmik aparatın fəaliyyəti illərlə davam etsə də, layihə rəsmi olaraq 1997-ci il martın 31-də başa çatdırılıb. Həmin vaxtadək “Pioner-10” təxminən 9,6 milyard kilometr məsafə qət etmişdi.
Mütəxəssislərin hesablamalarına görə, aparat gələcək minilliklər ərzində kosmosda hərəkətini davam etdirəcək. Onun istiqaməti Buğa bürcü tərəfə yönəlib. Təxminən eramızın 34 min 600-cü ilində “Pioner-10” Ross 246 adlı ulduza üç işıq ili məsafəyədək yaxınlaşacaq.
Kosmik aparatın ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri onun gövdəsinə bərkidilmiş xüsusi metal lövhədir. Qızılı örtüklə hazırlanmış həmin lövhənin üzərində insan kişi və qadının təsviri, Günəşin qalaktikadakı yerini göstərən xəritə və “Pioner-10”un uçuş marşrutunu əks etdirən sxem yerləşdirilib.
Bu məlumatların məqsədi gələcəkdə mümkün ağıllı sivilizasiyalar tərəfindən aşkar olunacağı halda Yer planeti və insanlıq haqqında ilkin məlumat təqdim etməkdir.
Lövhənin hazırlanmasında məşhur amerikalı astronom, kosmosun populyarlaşdırılmasına böyük töhfələr vermiş Karl Saqan iştirak edib. Alim layihəni bəşəriyyətin kosmosdakı “vizit kartı” kimi xarakterizə etmişdi.
“Pioner-10” bu gün də kosmik tədqiqatların simvollarından biri hesab olunur. Aparatın uğurlu missiyası sonrakı onilliklərdə həyata keçirilən uzaq kosmik proqramlar üçün mühüm təcrübə bazası yaradıb və insanlığın kainatı öyrənmək istiqamətində atdığı ən cəsarətli addımlardan biri kimi tarixdə qalır.