BAKI, VOA

17 May tarixi dünya tarixində bir sıra önəmli hadisələrlə yadda qalıb. Aşağıda bu gün baş vermiş əsas hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik:

1606 – İngiltərə kralı I Ceyms Şimali Amerikada Virciniya koloniyasını qurmaq üçün “Virginia Company”yə imtiyaz verdi.

1792 – Nyu-Yorkda 24 broker tərəfindən imzalanmış “Buttonwood Razılaşması” ilə Nyu-York Fond Birjasının əsası qoyuldu.

1875 – Beynəlxalq Ölçü və Çəkilər Sistemi (Metr Konvensiyası) yaradıldı.

1954 – ABŞ Ali Məhkəməsi "Brown vs Board of Education" işi üzrə qərarla dövlət məktəblərində irqi ayrı-seçkiliyi qeyri-konstitusion elan etdi.

1973 – ABŞ Senatında Prezident Riçard Niksonun “Watergate qalmaqalı” üzrə istintaqı başladı.

1974 – İrlandiyanın Dublin və Monaghan şəhərlərində Ulster Könüllü Qüvvələri tərəfindən təşkil olunan dörd avtomobil bombası partlayışı nəticəsində 33 nəfər öldü, 300-dən çox insan yaralandı. Bu, İrlandiyada bir gündə baş vermiş ən ölümcül terror aktı oldu.

1977 – İsraildə keçirilən parlament seçkilərində Menachem Beginin rəhbərlik etdiyi Likud partiyası qalib gəldi və o, baş nazir oldu. Bu, İsrailin siyasi tarixində sağçı partiyanın ilk dəfə hakimiyyətə gəlməsi ilə nəticələndi.

1980 – Cənubi Koreyada general Çun Du-hvan hökuməti ələ keçirdi və tələbə nümayişlərini yatırmaq üçün hərbi vəziyyət elan etdi.

1983 – Livan, İsrail və ABŞ arasında İsrailin Livandan çıxması ilə bağlı razılaşma imzalandı.

1987 – İraqın Dassault Mirage F1 döyüş təyyarəsi ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin USS Stark freqatına iki raket atdı; nəticədə 37 dənizçi öldü, 21 nəfər yaralandı.

1989 – Çinin paytaxtı Pekində bir milyona yaxın insan daha demokratik siyasi sistem tələbi ilə nümayiş keçirdi. Bu etirazlar bir neçə həftə sonra Çin hökuməti tərəfindən güc tətbiq edilərək yatırıldı.

1990 – Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı homoseksuallığı rəsmi olaraq ruhi xəstəliklər siyahısından çıxardı. Bu tarix bu gün Beynəlxalq Homofobiya, Bifobiya və Transfobiya ilə Mübarizə Günü kimi qeyd olunur.

1997 – Laurent-Désiré Kabilanın qüvvələri Zairənin paytaxtı Kinşasaya daxil oldu və ölkənin adı Demokratik Konqo Respublikası olaraq dəyişdirildi.

1999 – Ehud Barak İsrailin baş naziri seçildi.

2000 – Qalatasaray, Kopenhagen şəhərində keçirilən UEFA Kubokunun finalında Arsenal üzərində penaltilərlə 4–1 hesabı ilə qalib gələrək bu turniri qazanan ilk türk klubu oldu.

2002 – İrlandiyada keçirilən ümumi seçkilərdə, koalisiya hökuməti yenidən seçildi.

2004 – Massaçusets ştatı ABŞ-da eyni cinsli nikahları qanuniləşdirən ilk ştat oldu.

2007 – 1953-cü ildən sonra ilk dəfə Şimali və Cənubi Koreya arasında sərhədi keçən test qatarı hərəkətə başladı.

2010 – Əfqanıstanda Pamir Airways-ə məxsus təyyarə qəzasında 44 nəfər həlak oldu.

2011 – ABŞ Talibanla birbaşa danışıqlara başladı; bu, Əfqanıstanda sülh prosesində yeni mərhələ idi.

2012 – Venesuelanın Karakas şəhərindəki həbsxanada məhbuslarla hərbçilər arasında qarşıdurmalar baş verdi.

2013 – Argentinanın keçmiş prezidenti Jorge Rafael Videla, 87 yaşında həbsdə vəfat etdi.

2014 – Serbiya və Bosniyada 100 ildən bəri ən güclü yağışlar nəticəsində daşqınlar baş verdi, ən azı 20 nəfər öldü, on minlərlə insan evlərini tərk etdi.

2015 – ABŞ-ın Texas ştatında motosikletçi dəstələr arasında baş verən atışmada 9 nəfər öldü.

2019 – Tayvan Asiyada eyni cinsli nikahı leqallaşdıran ilk ölkə oldu.

2020 – Maykl Cordanın imzalı “Air Jordan 1” idman ayaqqabısı hərracda 560 min dollara satıldı.

2024 – ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin İkinci Dünya Müharibəsi əsnasında tanınmış pilotu Bud Anderson 102 yaşında vəfat etdi.