Bioqrafiya: Tanınmış simalar

Tufan Erhürman (11 sentyabr 1970-ci il təvəllüdlü) - türk əsilli kiprli akademik, hüquqşünas, diplomat və Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinin (ŞKTC) seçilmiş prezidentidir. Peşəkar hüquqşünas kimi dövlət hüququ sahəsində ixtisaslaşmış Erhürman 2008–2010-cu illərdə Kipr münaqişəsinin həlli üzrə danışıqlarda iştirak edib. 1999–2004-cü illərdə Türkiyə Ədliyyə Nazirliyində çalışıb və bu müddətdə ölkədə ombudsman institutunun yaradılması prosesində iştirak edib.

Argentina diplomatı Rafael Qrossi beynəlxalq arenada liderlik rollarına yeni gələn şəxs deyil. O, İranın nüvə ambisiyaları ətrafında gedən mübahisələrin mərkəzində duran ən tanınmış fiqurlardan biridir. BMT tərəfindən dəstəklənən və mürəkkəb nüvə məsələlərinə nəzarət edən beynəlxalq qurum - Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (BAEA) baş direktoru kimi Qrossi, İran rejimi ilə onun həssas nüvə proqramı mövzusunda çoxsaylı gərgin dialoqların içində olub.

Əl-Ənani, UNESCO-nun 1945-ci ildə yaradılmasından bəri quruma rəhbərlik edən ilk ərəb oldu. O, 57 üzvdən 55-nin dəstəyini qazanaraq, təşkilat tarixində ən yüksək səs fərqi ilə seçilən namizəd kimi tarixə düşdü. Bu seçim, Misirin mədəniyyət, təhsil və elm sahələrində beynəlxalq platformalarda daha fəal rol oynamaq istəyinin göstəricisi kimi dəyərləndirilir.

Bir əsr əvvəl Qrantham adlı kiçik bir şəhərdə bir baqqalın qızı dünyaya gəldi. Bu qız - Marqaret Tetçer - sonradan Böyük Britaniyaya rəhbərlik edən ilk qadın və XX əsrin ən məşhur liderlərindən biri oldu. Ailəsinin kiçik dükanında başlayan sadə həyatından siyasətdə “dəmir ledi”-yə qədər yüksələn qadın oldu Maqaret. Britaniyaya yeni şöhrət qazandırdı, onun iqtisadiyyatını və beynəlxalq nüfuzunu yenidən formalaşdırdı. Bu günə qədər mübahisəli olan mirası hələ də canlıdır.

Sir Antoni Çarlz Linton (Toni) Bleyer 6 may 1953-cü ildə doğulub. 1997-2007-ci illərdə Böyük Britaniyanın Baş naziri, 1994–2007-ci illərdə Leyboristlər Partiyasının lideri, 1983–2007-ci illərdə Sedgefield dairəsinin parlament üzvü. Müharibədən sonrakı dövrdə Marqaret Tetçerdən sonra ən uzun müddət baş nazirlik etmiş siyasətçidir; Leyboristləri ard-arda üç ümumi seçki qələbəsinə (1997, 2001, 2005) aparan ilk və yeganə liderdir. 2007–2015-ci illərdə Yaxın Şərq üzrə “Dördlüyün” xüsusi elçisi, 2016-dan Toni Bleyer Institute for Global Change təşkilatının icraçı sədridir. Karyerası boyunca həm Britaniya daxilində dərin islahatlarla, həm də Kosovo, Syerra-Leone, Əfqanıstan və xüsusilə İraq müharibəsi ilə bağlı kəskin mübahisələrlə yadda qalıb.

2025-ci il Kimya üzrə Nobel mükafatının qalibi, Səudiyyə Ərəbistanı və İordaniya vətəndaşı, Fələstin əsilli alim Ömər Yaği haqqında çox az məlumat mövcuddur. O, Ammanda doğulub və orta təhsilini orada başa vurub, daha sonra erkən yaşlarında ABŞ-a təhsil almağa yollanıb və o vaxtdan etibarən elmi və akademik baxımdan öz doğma bölgəsindən uzaqda fəaliyyət göstərib.

Kahina (VII əsr) Bərbər (Əmaziq) mənşəli döyüşçü-kraliça və kahin idi. O, VII əsrdə Şimali Afrikaya edilən ərəblərə qarşı xalqına rəhbərlik etmişdir. Tarixdə həmçinin al-Kahina, Dihya al-Kahina, Dahlia, Daya və Dahia-al-Kahina adları ilə də tanınır. Nəhayət məğlub olsa da, onun mübarizəsi sonradan digər azadlıq mübarizləri üçün örnək olmuşdur.

Görkəmli yazıçı və tanınmış rəssam Cübran Xəlil Cübran 1883-cü ildə Osmanlı imperiyasının muxtar vilayəti olan Livanın Bşarri şəhərində katolik ailəsində doğulub. Onun anası Kamila Cübranı üçüncü həyat yoldaşından dünyaya gətirib. Ailənin yoxsulluğu səbəbindən Cübran normal təhsil ala bilməsə də, evlərinə vaxtaşırı gələn keşişlər ona İncil və ərəb dili üzrə dərslər keçiblər.

Şeyx Şamil Şimali Qafqaz imamətinin – Dağıstan və Çeçenistan dağlılarının birliyinin başçısı idi. O, 1797-ci ildə Dağıstanın Gimri kəndində anadan olub. Təhsilini qayınatası, Nəqşibəndi şeyxi Cəmaləddin Qazi Kumiki yanında almış, daha sonra imamətə rəhbərlik edən Qazi Məhəmməd və Həmzət Bəyin müşaviri kimi fəaliyyət göstərmişdir.

Məkkə dövründə yəhudilərin və ya onların yönləndirməsi ilə Qüreyş müşriklərinin Hz. Peyğəmbəri imtahana çəkmək üçün verdikləri üç sualdan birinə cavab olaraq nazil edilən Kəhf surəsinin 83–98-ci ayələrində üç dəfə keçən Zülqərneyn sözünün xüsusi ad, yoxsa ləqəb olub-olmadığı açıq deyil, lakin əsas mövqe bunun ləqəb olması istiqamətindədir.

Sultan Razia (Raziyyat-Ud-Dunya Va Ud-Din, hökmdarlığı: 1236-1240) Hindistan yarımadasında hakimiyyət sürən nadir qadın hökmdarlardan biri və Dehlinin ilk və yeganə qadın sultanı idi. Patriarxal bir cəmiyyətdə nəhəng çətinliklərlə üzləşməsinə baxmayaraq, Razia özünü bacarıqlı və cəsur bir lider kimi təsdiqlədi. O, orta əsrlər Şimali Hindistanının ən mühüm islam krallıqlarından birində güclü hakimiyyət mövqeyinə sahib idi.