ABŞ Prezidenti Donald Tramp İrana qarşı son hərbi əməliyyatların neft bazarına təsirinə münasibət bildirib. Onun sözlərinə görə, belə hadisələr zamanı neftin qiyməti adətən cüzi artır. Tramp son hücumlardan sonra qiymətin təxminən iki dollar yüksələ biləcəyini deyib. O hesab edir ki, ABŞ ilə İran arasında yenidən başlayan gərginlik enerji bazarında ciddi bahalaşma yaratmayacaq. ABŞ Prezidenti qiymət artımının məhdud səviyyədə qalacağını vurğulayıb. Bu açıqlama qlobal enerji bazarlarında baş verən proseslərin diqqətlə izlənildiyi bir dövrdə səsləndirilib. Analitiklər isə bölgədəki vəziyyətin gələcək inkişafının neft bazarına təsir göstərə biləcəyini istisna etmirlər.

Tehran Universitetinin tədqiqatçısı Məhəmməd Eslami İran iqtisadiyyatının uzunmüddətli sanksiyalara baxmayaraq dayanıqlılığını qoruduğunu iddia edib. Onun sözlərinə görə, Hörmüz boğazının bağlanması İran üçün məqsəd deyil. Eslami bildirib ki, Tehran bu strateji marşrutun idarə olunması ilə bağlı yeni əməkdaşlıq mexanizminin yaradılmasını dəstəkləyir. Bu mexanizmdə Avropa və Asiya ölkələrinin də iştirak etməsi nəzərdə tutulur. Tədqiqatçı hesab edir ki, İran iqtisadiyyatı uzun illər davam edən təzyiqlərə uyğunlaşa bilib. O, bunu hökumətin iqtisadi dayanıqlılığa inamının əsas səbəblərindən biri kimi qiymətləndirib. Hörmüz boğazı dünya enerji daşımalarının əsas marşrutlarından biri olaraq qalır. Bölgədə baş verən proseslər beynəlxalq enerji bazarları tərəfindən diqqətlə izlənilir.

Hindistan Yaxın Şərqdən maye təbii qaz tədarükünün bərpasından sonra məhdudiyyətləri ləğv edib. Hindistan hökumətinin bildirişinə görə, mart ayında fövqəladə tədbirlər tətbiq olunmuşdu. Qaz çatışmazlığı səbəbindən qeyri-prioritet sahələrin istifadəsi məhdudlaşdırılmışdı. Bu vəziyyət Hörmüz boğazı üzərindən daşımaların dayanması ilə bağlı idi. Tədarükün bərpası ilə enerji bazarında sabitlik yaranıb. Məhdudiyyətlərin artıq ləğv edildiyi açıqlanıb. Enerji sektorunda vəziyyət normallaşır.

Misir Avropa İttifaqından 1,5 milyard avro maliyyə yardımının yaxın günlərdə köçürüləcəyini gözləyir. Bu barədə Misirin xarici işlər naziri Qahirədə keçirilən mətbuat konfransında məlumat verib. Yardım 5 milyard avroluq makromaliyyə paketinin bir hissəsidir. Qalan vəsaitin iki tranşla ödəniləcəyi bildirilib. Avropa İttifaqı artıq 2 milyard avro ayırıb. Ödənişlərin payızın əvvəlinə qədər tamamlanması gözlənilir. Proqram 7,4 milyard avroluq daha geniş razılaşmanın tərkib hissəsidir.

İsveçrənin Azərbaycan iqtisadiyyatına yatırdığı birbaşa sərmayələrin həcmi bu ilin ilk üç ayında 13 milyon 256 min ABŞ dollarına çatıb. Azərbaycan Mərkəzi Bankının məlumatına görə, bu göstərici ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 22,9 faiz artıb. Hesabat dövründə İsveçrənin ümumi birbaşa xarici sərmayələrdə payı 0,8 faiz olub. Ümumilikdə, bu ilin birinci rübündə Azərbaycan iqtisadiyyatına 1 milyard 720 milyon ABŞ dolları həcmində birbaşa xarici sərmayə cəlb edilib. Eyni zamanda, Azərbaycandan xarici ölkələrə yönəldilən sərmayələrin həcmi 1 milyard 110 milyon ABŞ dolları təşkil edib. İsveçrə 2026–2029-cu illər üçün Azərbaycanda yeni inkişaf proqramı da həyata keçirir. Proqram iqtisadi inkişaf, biznes mühitinin yaxşılaşdırılması və iqlim dayanıqlılığının gücləndirilməsini hədəfləyir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp rəqəmsal xidmət vergisi tətbiq edən ölkələrə qarşı sərt ticarət tədbirləri ilə çıxış edib. O bildirib ki, Amerika şirkətlərinə belə vergi tətbiq edən dövlətlərdən gətirilən bütün mallara 100 faizlik gömrük rüsumu qoyula bilər. Trampın sözlərinə görə, bu qərar ABŞ-la mövcud olan ticarət razılaşmalarından üstün tutulacaq. Açıqlama beynəlxalq ticarət münasibətlərində yeni gərginlik yarada bilər. Rəqəmsal xidmət vergisi əsasən iri texnologiya şirkətlərinin xarici bazarlardakı gəlirlərinə tətbiq olunur. Vaşinqton isə bu cür addımları Amerika şirkətlərinə qarşı ayrı-seçkilik kimi qiymətləndirir. Trampın bəyanatı ticarət tərəfdaşlarına xəbərdarlıq kimi dəyərləndirilir. Bu mövqenin yaxın günlərdə beynəlxalq iqtisadi gündəmdə geniş müzakirə olunacağı gözlənilir.

Hörmüz boğazı ətrafında diplomatik irəliləyiş olsa da, yüzlərlə gəmi hələ də hərəkətsiz qalıb. ABŞ bəzi sanksiyaları yumşaldıb və İran bunu uğur kimi qiymətləndirir. Oman və İran ticarətin bərpası üçün mexanizmləri müzakirə edir. Lakin prosesin nə qədər çəkəcəyi qeyri-müəyyəndir.

İran üçün sanksiya yumşaldılmasının 50 milyard dollara qədər çata biləcəyi bildirilir. Razılaşma dondurulmuş aktivlərin mərhələli şəkildə açılmasını nəzərdə tutur. ABŞ vəsaitlərin istifadəsinə məhdudiyyətlər qoymağı planlaşdırır. Pulun əsasən humanitar məqsədlərə yönəldilməsi nəzərdə tutulur. Tehran tərəfinin mövqeyi tam açıqlanmayıb.

BVF rəsmisi Zeyn Zeydane Yaxın Şərqdəki qeyri-sabitliyin Afrikaya təsir edəcəyini bildirib. O, gübrə ixracındakı pozuntuların ərzaq təhlükəsizliyinə risk yaratdığını deyib. Zeydane ölkələrə dəstəyin prioritet olduğunu vurğulayıb. O əlavə edib ki, təsirlərin aradan qaldırılması bir neçə ay çəkə bilər. Körfəz ölkələrində ixracın tam bərpası 6–7 ay tələb edir.

Səudiyyə Ərəbistanının xam neft ixracı aprel ayında rekord minimuma düşüb. JODI məlumatına görə, ixrac mart ayına nisbətən kəskin azalıb. Neft ixracı 3,99 milyon barel/gün səviyyəsinə enib. Eyni zamanda hasilat da 6,32 milyon barel/günə düşüb. Bu, qeydə alınmış ən aşağı göstəricilərdən biri hesab olunur. Azalma ardıcıl ikinci aydır müşahidə edilir. Analitiklər bunu qlobal bazar şərtləri ilə əlaqələndirirlər.

Küveyt müharibə dövründə elan etdiyi “fors-major” rejimini ləğv edib. Qərar dərhal qüvvəyə minib. Neft hasilatının 2 milyon barrelə çatdırılması planlaşdırılır. Bu proses Hörmüz boğazının açılması ilə üst-üstə düşür. Kommersiya daşımalarının bərpası da nəzərdə tutulur. Enerji sektorunda normal fəaliyyətə qayıdıldığı bildirilir. Qlobal bazarlarda sabitlik gözləntiləri artır. Neft təklifi yüksəlir.

Bank of America Hörmüz boğazının tam açılmasının neft qiymətlərini azalda biləcəyini bildirib. Brent neftinin orta qiymət proqnozu 93 dollardan 82 dollara endirilib. İlin ikinci yarısı üçün 70–80 dollar aralığı gözlənilir. Hörmüzün açılması qlobal təklifi artıracaq. ABŞ–İran razılaşması bazarda müsbət gözlənti yaradıb. Neft qiymətləri artıq enişə keçib. Enerji bazarında sabitlik siqnalları güclənir. Qlobal iqtisadiyyat prosesə həssas reaksiya verir.