#sülh sazişi

Böyük Britaniyanın Baş naziri Kir Starmer ABŞ Prezidenti Donald Tramp ilə telefon danışığında İranla mümkün razılaşmaya dəstək ifadə edib. O, sazişin dayanıqlı sülh təmin etməsinin vacibliyini vurğulayıb. London tərəfi istənilən sülh sazişinin icrasına hazır olduğunu bildirib. Tərəflər dənizdə sərbəst hərəkətin bərpasının vacibliyini qeyd ediblər. Qlobal iqtisadi təsirlərin azaldılması məqsədi vurğulanıb. Böyük Britaniya və ABŞ arasında koordinasiyanın davam edəcəyi bildirilib. Diplomatik əməkdaşlığın gücləndiyi qeyd olunur. Proses beynəlxalq səviyyədə izlənilir.

Pakistanın baş naziri Şahbaz Şərif ABŞ–İran xətti üzrə hazırlanmış sülh sazişinin imzalanmağa hazır olduğunu bildirib. O, bu barədə Qətər baş naziri ilə telefon danışığında açıqlama verib. Qətər Pakistanın vasitəçilik rolunu yüksək qiymətləndirib. Tərəflər regional sabitliyin vacibliyini vurğulayıb. Sazişin yaxın zamanda yekunlaşa biləcəyi qeyd olunur. Diplomatik əlaqələrin davam etdiriləcəyi bildirilib. Bölgədə sülh perspektivlərinin müzakirə olunduğu vurğulanır. Proses diqqətlə izlənilir.

ABŞ səhm bazarları Prezident Donald Trampın İranla sülh sazişinin yaxın ola biləcəyinə işarə etməsindən sonra qalxıb. Açılış ticarətində Dow Jones Industrial Average 0.6 faiz artaraq 51,074.86 səviyyəsinə çatıb, S&P 500 isə 0.7 faiz qalxıb. Eyni zamanda xam neftin qiyməti 2 faizdən çox düşüb. Analitik Patrik O’Hare bildirib ki, bazar hələ real sazişi görməsə də, ehtimalı nəzərə alır. Bu göstəricilər investorların regiondakı sülh imkanlarına optimist yanaşdığını göstərir.

Amerika Birləşmiş Ştatlarının vitse-prezidenti Cey Di Vens bildirib ki, İranla potensial uzunmüddətli nüvə sülh sazişi ABŞ-ın ən yaxşı mənafeyinə xidmət edir. O vurğulayıb ki, İsrail və Amerika Birləşmiş Ştatları bir çox ortaq maraqlara sahib olsa da, bəzi hallarda maraqlar fərqlidir. Son bir il yarım ərzində baş verən hadisələr prezidentin uzunmüddətli həllin mümkün olduğuna inamını gücləndirib. Sazişin həyata keçirilməsi ABŞ üçün strateji üstünlük təmin edəcək, İsrailin mövqeyi isə hələ də müəyyən deyil.

İranın Ali Rəhbərinə hərbi məsləhət verən Möhsün Rezai bildirib ki, ABŞ ilə sülh sazişi üzrə danışıqlar tıxac vəziyyətindədir və ABŞ Prezidenti Donald Tramp bu tıxacın aradan qaldırılmasında qərarlı olmalıdır. Rəzai həmçinin xəbərdarlıq edib ki, münaqişə davam edərsə, savaş Hind okeanı, Qırmızı dəniz, Bab əl-Mandeb boğazı və Aralıq dənizinə də yayıla bilər. Yəməndəki Husi qrupları isə hələ gəmilərə hücum etməyib. Bab əl-Mandeb və Hörmüz boğazlarının bağlanması qlobal enerji bazarına ciddi təsir göstərə, dünyada neft və qaz tədarükünün təxminən dörddə birini kəsə bilər. Bu vəziyyət qlobal iqtisadiyyat və regional təhlükəsizlik üçün ciddi risklər yaradır.

Amerika Birləşmiş Ştatları Ermənistan və Azərbaycanla imzalanmış sənədləri, eləcə də Prezident Trampın avqustun 8-də Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanla birgə görüşünün yekun sənədini Dövlət Departamentinin saytında dərc edib. Məlumata əsasən, sənədlərə Azərbaycan Prezidenti və Ermənistan Baş nazirinin Amerika Birləşmiş Ştatlarının Vaşinqton şəhərindəki görüşünün yekunlarına dair Birgə Bəyannamə, Amerika Birləşmiş Ştatları və Azərbaycan Respublikası arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Xartiyanın hazırlanması üçün Strateji İşçi Qrupun yaradılması ilə bağlı Amerika Birləşmiş Ştatları Hökuməti və Azərbaycan Respublikası Hökuməti arasında Anlaşma Memorandumu və Ermənistanla imzalanmış anlaşma memorandumları daxildir.

Avqustun 26-da İsveçrənin Cenevrə şəhərində İran ilə Böyük Britaniya, Fransa və Almaniya arasında xarici işlər nazirlərinin müavinləri səviyyəsində nüvə danışıqları keçiriləcək. İranı bu görüşdə xarici işlər nazirinin müavinləri Məcid Təhravançi və Kazem Qəribabadi təmsil edəcək. İranın yarı rəsmi Təsnim Xəbər Agentliyinin məlumatına görə, danışıqlar 2015-ci il nüvə sazişinin gələcəyini və tərəflərin öhdəliklərini müzakirə etmək məqsədi daşıyır. Böyük Britaniya, Fransa və Almaniya, ABŞ-ın 2018-ci ildə sazişdən birtərəfli çıxmasından sonra İrana qarşı sanksiyaların bərpası ilə bağlı “snapback” mexanizmini işə salmaqla hədələyiblər. Bu bənd razılaşmanı pozduğuna görə BMT-nin İrana qarşı sanksiyalarını bərpa edəcək. İran isə Avropa ölkələrinin sazişin prinsiplərini pozduğunu və bu mexanizmi işə salmaq hüquqlarının olmadığını bildirib. İran xarici işlər naziri Abbas Arakçi, Avropanın müqavilədəki rolunu itirdiyini və hüquqi əsas olmadan hərəkət etdiyini vurğulayıb.