ABŞ-da Venesuela Prezidenti Nikolas Maduronun zorla saxlanılması, Vaşinqtonun Venesuela üzərində “müvəqqəti idarəetmə” ritorikası və qonşu ölkələrə mümkün güc tətbiqinə dair eyhamlar ABŞ-ın regiona yanaşmasında kəskin dönüşü göstərir. Donald Tramp administrasiyası bu addımları narkotik ticarəti və “narko-terrorizm”lə mübarizə çərçivəsində əsaslandırır. Bununla belə, baş verənlər Birləşmiş Millətlər Təşkilatının çərçivəsindən kənar güc tətbiqi ilə bağlı presedent müzakirələrini gücləndirir və regionda təhlükəsizlik balansına dair suallar yaradır.

İran İslam Respublikasının Ali Rəhbəri Əli Xamenei şənbə günü bəyan edib ki, “iğtişaş törədənlərə son qoyulmalıdır”. Bu, ölkədə bir həftədən artıqdır davam edən genişmiqyaslı etiraz dalğasından sonra onun ilk açıq mövqeyidir. Bu bəyanatlar geniş şəkildə təhlükəsizlik orqanlarına etirazçılara qarşı gücdən istifadə etmək üçün birbaşa səlahiyyət verilməsi kimi qiymətləndirilib. Bu isə zorakılığın artdığı, müxtəlif vilayətlərdə ölənlərin olduğu və yüzlərlə etirazçının saxlanıldığı bir vaxta təsadüf edir.

Kitablardan yox, şəxsi təcrübədən öyrəndim. Uşaq vaxtı kəndin kənarında inək otararkən itlərlə davranmağın ilk dərslərini aldım. Mal-qaranı otlaqlara aparanda uzaqdan arıq itlər görünərdi. Özlərini güclü və qorxunc göstərər, hürər, dişlərini qıcıdar, sanki dünyanı dağıdacaqlarmış kimi davranardılar. Biz onlara daş atardıq və tezliklə anlayardıq ki, ən böyük səhvi etmişik. Çünki onlara baxan kimi, əsl istədiklərini -diqqəti - vermiş olurduq. İtlər bizim onları eşitdiyimizi görəndə daha da azğınlaşır, hürmələri artırdı.

Dünya hər il yanvar ayının ilk gününün ilk anlarında, gecəyarısı köhnə ilin başa çatmasını və yeni miladi ilin başlamasını qeyd edir. Bu, bütün dünyada ən geniş yayılan və tanınan bayramlardan biri olan Milad (Qriqorian) Yeni ili kimi tanınır. Lakin “Yeni il” anlayışı təkcə miladi təqvimlə məhdudlaşmır. Dünyanın müxtəlif xalqları və cəmiyyətləri özlərinə məxsus təqvimlərə əsaslanan yeni illərini qeyd edirlər. Hər birinin öz vaxtı, mərasimləri, inancları və simvolik mənaları vardır. Bu bayramların bəziləri qədim dini və mənəvi ənənələrə söykənir, digərləri isə əkinçilik dövrləri, astronomik hadisələr və ya təbiətin yenilənməsi ilə bağlıdır. Bütün bu müxtəliflik yeni başlanğıcların, ümidin və yenilənmənin bəşəri simvolu kimi çıxış edir və insan irsinin zənginliyini əks etdirir.

Suriyada yeni pul nişanlarının dövriyyəyə buraxılmasından sonra ölkə daxilində və xaricində saxlanılan köhnə Suriya funtunun taleyi ilə bağlı müzakirələr aktuallaşıb. Rəsmi açıqlamalara görə, yeni banknotlar iki sıfırın silinməsi ilə dövriyyəyə daxil edilib. Bir çox suriyalı köhnə pul kütləsinin necə dəyişdiriləcəyi və xüsusən də xaricə çıxarıldığı deyilən vəsaitlərin aqibəti ilə bağlı suallar verir. İqtisadçı ekspert Lana Badvan mövzuya münasibət bildirərək qeyd edib ki, pulun dəyişdirilməsi təkcə texniki bank əməliyyatı deyil. Onun sözlərinə görə, bu addım “nəzarətsiz dövriyyədə olan likvidliyin” məhdudlaşdırılmasına yönəlmiş qərardır və iqtisadi, siyasi və suverenlik baxımından bir neçə məqsəd daşıyır.

Fars körfəzi regionu neft ticarətinin dünya üzrə ən həssas nöqtələrindən biri kimi tanınır. Hazırda qlobal neft daşımalarının təxminən 30 faizi Hörmüz boğazından keçir. Boğazın hərbi risklərə, siyasi təhdidlərə və blokada təhlükəsinə açıq olması Körfəz ölkələrini alternativ marşrut axtarışına sövq edir. Bu kontekstdə Səudiyyə Ərəbistanında irəli sürülən genişmiqyaslı “Salman Kanalı” layihəsi regionun geoiqtisadi xəritəsini dəyişə biləcək təşəbbüslərdən biri kimi qiymətləndirilir.

İsraildə yayımlanan rəsmi məlumatlar ölkədə əhalinin artım tempinin tarixdə ilk dəfə ciddi şəkildə zəiflədiyini göstərir. Bildirilir ki, mənfi miqrasiya balansı və doğum göstəricilərinin azalması fonunda demoqrafik mənzərə 1948-ci ildən bəri görünməmiş səviyyəyə enib. İsrail Yayım Korporasiyasının məlumatına görə, siyasət araşdırmaları üzrə “Taub Siyasət Araşdırmaları Mərkəz”nin hazırladığı “Dövlətin vəziyyəti – 2025” adlı hesabatda 2025-ci ildə İsraildə əhali artımının cəmi 0,9 faiz təşkil etdiyi qeyd olunub.

ABŞ prezidenti Donald Tramp şənbə günü bildirib ki, ölkəsi Venesuelanı “təhlükəsiz, sabit və ağıllı bir keçid mümkün olana qədər” idarə edəcək. Bu açıqlama ABŞ-ın keçirdiyi hərbi əməliyyat nəticəsində Venesuela prezidenti Nikolas Maduro və onun həyat yoldaşının saxlanılmasından sonra səsləndirilib.

Şimali İrlandiyanın Belfast şəhərində Yeni il gecəsi yüzlərlə insan Böyük Britaniya həbsxanalarında aclıq aksiyası keçirən Palestine Action hərəkatının fəallarına dəstək məqsədilə küçələrə çıxıb. Aksiya iştirakçıları üçün bu etiraz təkcə bugünkü hadisələrlə deyil, həm də 1981-ci ildə Şimali İrlandiyada baş vermiş tarixi aclıq aksiyalarının xatirələri ilə sıx bağlıdır.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın Venesuela Prezidenti Nicolas Maduro və onun həyat yoldaşı Cilia Floresnin ABŞ qüvvələri tərəfindən saxlanıldığını iddia etməsi beynəlxalq aləmdə ciddi suallar doğurub. Rəsmi Karakas bu məlumatı təsdiqləməyib və Vaşinqtondan sübut tələb edir. Venesuelanın vitse-prezidenti Delcy Rodriguez dövlət televiziyasında yayımlanan müraciətində hökumətin Maduro və Floresin harada olduğu barədə məlumatının olmadığını bildirib. Onun sözlərinə görə, ABŞ tərəfi onların sağ qalmasına dair rəsmi dəlillər təqdim etməlidir.

2003-cü ildə Səddam Hüseyn rejiminin devrilməsindən sonra İraqın gələcəyi ilə bağlı formalaşan ümidlər aradan keçən iyirmi ildən artıq müddətdə özünü doğrultmayıb. Diktatura rejimindən xilas olma arzusu daha ədalətli və funksional dövlət quruculuğu gözləntiləri ilə müşayiət olunsa da, bu gün ölkə dərin siyasi, institusional və sosial böhranla üz-üzədir. Səddam Hüseyn dövründə hökm sürən totalitar sistem cəmiyyəti siyasi proseslərdən kənarlaşdıran, insanları gələcəyə dair düşünmək imkanından məhrum edən bir idarəçilik modeli kimi yadda qalıb. Həmin dövrdə islahat ümidlərinin demək olar ki, tükənməsi rejimin süqutunu qaçılmaz edən əsas amillərdən biri olub.

Yaxın Şərq hazırda yeni regional böhranın astanasında kritik mərhələdən keçir. Mövcud vəziyyət İsrail–İran qarşıdurması, Tehranın regiondakı silahlı müttəfiqləri – “Hizbullah”, Qəzza zolağında “HƏMAS”, Yəməndə isə husilərin fəaliyyəti fonunda getdikcə daha mürəkkəb və təhlükəli xarakter alır. Analitiklər bildirirlər ki, regionun müxtəlif nöqtələrində inkişaf edən böhranlar artıq ayrı-ayrı proseslər deyil. İstənilən bir cəbhədə baş verən eskalasiya digər bölgələrdə zəncirvari reaksiyalara səbəb ola bilər ki, bu da çoxcəhətli və genişmiqyaslı münaqişə riskini artırır.