İnternetdə təbliğ olunan arıqlama məhsulları və iynələrinə artan maraq fonunda Qətər İctimai Səhiyyə Nazirliyi istehlakçılara xəbərdarlıq edib. Bildirilib ki, vətəndaşlar arıqlama dərmanları və digər müalicəvi vasitələrin ölkədə qeydiyyatdan keçdiyini yoxlamalı, onları yalnız lisenziyalı səhiyyə müəssisələrindən və apteklərdən əldə etməlidirlər. Nazirliyin Əczaçılıq və Dərmanlara Nəzarət Departamentinin əməkdaşı Dr. Lətifə Əl-Xəyyat bildirib ki, istehlakçılar nazirliyin rəsmi internet səhifəsi vasitəsilə məhsulun Qətərdə lisenziyalaşdırılıb qeydiyyata alındığını yoxlaya bilərlər. Qeyd olunub ki, ölkədə qeydiyyatdan keçən vasitələr satışa buraxılmazdan əvvəl səlahiyyətli şöbə tərəfindən qiymətləndirilir və laboratoriya sınaqlarından keçirilir.

"Ölkədə qeydiyyatdan keçmiş və lisenziyalaşdırılmış məhsullar istifadə üçün təhlükəsiz və etibarlıdır", – deyə Əl-Xəyyat vurğulayıb. O, məhsulun istehlakçıya çatmazdan əvvəl təhlükəsizlik və keyfiyyət tələblərinə cavab verməsini təmin etmək üçün laboratoriya hesabatlarının diqqətlə nəzərdən keçirildiyini izah edib.

Mütəxəssis ictimaiyyəti dərman və ya müalicəvi məhsullar alarkən başqalarının təcrübələrinə və ya sosial mediada təbliğ olunan vasitələrə güvənməməyə çağırıb. Dərmanlar yalnız səlahiyyətli apteklər və tibb müəssisələrindən alınmalıdır.

Bu xəbərdarlıq arıqlama dərmanları və iynələrinin, xüsusən də istifadəçilərin şəxsi təcrübələrini və tövsiyələrini bölüşdüyü sosial şəbəkələrdə böyük diqqət çəkdiyi bir vaxtda verilib. Əl-Xəyyat əlavə edib ki, hər hansı bir məhsula şübhəsi olan istehlakçılar rəsmi şikayət etməsələr belə, 16000 nömrəli səhiyyə sektoru qaynar xətti vasitəsilə birbaşa Əczaçılıq və Dərmanlara Nəzarət Departamenti ilə əlaqə saxlaya bilərlər.

Arıqlama iynələri hansı hallarda tətbiq olunmalıdır?

Terapevtik qidalanma və piylənmə üzrə mütəxəssis Dr. Ayşə Səqr arıqlama iynələrinə insanların özbaşına seçib istifadə edə biləcəyi məhsullar kimi yanaşılmasının təhlükəli olduğunu bildirib.

O qeyd edib ki, bu cür iynələrlə piylənmənin müalicəsi tibbi qiymətləndirmə və zəruri hallarda terapevt, endokrinoloq, dietoloq, əczaçı və laboratoriya mütəxəssislərindən ibarət həkim komandası tərəfindən aparılmalıdır. Müalicədən əvvəl qanda qlükoza səviyyəsi, qaraciyər fermentləri və qalxanabənzər vəzin funksiyası da daxil olmaqla bir sıra tibbi müayinələrin aparılması vacibdir.

Dr. Səqr bədən kütləsi indeksi (BKİ) və piylənmə ilə bağlı xəstəliklərin mövcudluğunun dərman müalicəsinin uyğunluğunu müəyyən edən əsas amillər olduğunu bildirib. Şəkərli diabet, yüksək qan təzyiqi, yüksək xolesterin, qaraciyər piylənməsi, sonsuzluq problemləri və oynaq xəstəlikləri kimi hallar xəstənin tibbi müayinəsinin tərkib hissəsi olmalıdır.

Həkim həmçinin arıqlama iynələrindən istifadə etmiş şəxslərin eyni müalicəni yaxınlarına məsləhət görməsindən çəkindirib və vurğulayıb ki, dərmanlar hər bir pasiyentin fərdi vəziyyətinə uyğun təyin edilməli və lisenziyalı apteklərdən əldə olunmalıdır.

Gündəmdə olan "Retatrutide" iynəsi haqqında nə məlumdur?

Dr. Səqr klinik sınaqların nəticələrinə görə böyük maraq doğuran eksperimental arıqlama iynəsi "Retatrutide" ətrafındakı müzakirələrə də toxunub.

"Retatrutide" "Eli Lilly" şirkəti tərəfindən hazırlanan və həftədə bir dəfə tətbiq olunan tədqiqat mərhələsindəki dərmandır. Bir və ya iki hormon yolunu hədəfləyən dərmanlardan fərqli olaraq, "Retatrutide" GIP, GLP-1 və qlükaqon reseptorlarına təsir edən üçlü reseptor agonistidir.

Son 3-cü faza sınaq nəticələri dərmana olan marağı daha da artırıb. Şirkətin məlumatına görə, "TRIUMPH-1" 3-cü faza piylənmə sınağında ən yüksək dozanı qəbul edən iştirakçılar 80 həftədən sonra bədən çəkilərinin orta hesabla 28.3 faizini itiriblər. İlkin BKİ göstəricisi ən azı 35 olan və sınağı davam etdirən iştirakçılar arasında 104-cü həftədə orta çəki itkisi 30.3 faizə çatıb.

Açıqlanan əlavə 3-cü faza nəticələri isə piylənmə və ya artıq çəkidən və 2-ci tip diabetdən əziyyət çəkən böyüklərdə 80 həftədən sonra çəkinin 20.8 faizə qədər, ağır piylənməsi və ürək-damar xəstəliyi olan iştirakçılarda isə 22.6 faizə qədər azaldığını göstərib.

Bu nəticələrə baxmayaraq, "Retatrutide" hələlik heç bir rəsmi tənzimləyici orqan tərəfindən təsdiqlənməyib və kütləvi istifadə üçün əlçatan deyil. Dərman hələ də tədqiqat mərhələsindədir və yalnız klinik sınaqlarda iştirak edən şəxslər tərəfindən istifadə edilə bilər.

İstehsalçı şirkət klinik sınaqlardan kənarda "Retatrutide" adı altında satılan məhsullara qarşı xəbərdarlıq edərək, belə vasitələrin naməlum inqrediyentlər, çirkləndiricilər, qeyri-dəqiq dozada aktiv maddələr və ya tamamilə fərqli maddələrdən ibarət ola biləcəyini bəyan edib.

Dr. Səqr arıqlama iynələrinin xaricdən və ya qeyri-rəsmi satıcılardan əldə edilməsinə qarşı xəbərdarlıq edib və bildirib ki, yüksək tələbat və qiymət saxta və ya etibarsız dərmanların yayılmasına şərait yaradıb. O, istehlakçılara yeni müalicə üsullarını xaricdən fərdi şəkildə gətirmək əvəzinə, dərmanların ölkədə tələb olunan rəsmi qeydiyyat və təsdiq prosesindən keçməsini gözləməyi tövsiyə edib.

Səhiyyə Nazirliyinin qaydaları ölkəyə gətirilən dərmanlara ciddi nəzarət tətbiq edir. Təlimata əsasən, müəyyən dərmanlar yerli bazarda olmadıqda, onların gətirilməsi üçün rəsmi icazə tələb olunur, inyeksiya formasında olan dərmanların buraxılması isə yerli səhiyyə müəssisəsinin nəzarəti altında həyata keçirilir.

Mütəxəssislər arıqlama müalicəsi almaq istəyən vətəndaşlara xatırladır ki, dərmanlar sosial media reklamları, şəxsi tövsiyələr və ya ən yeni vasitəni sınamaq həvəsi ilə deyil, yalnız rəsmi lisenziyalı kanallar və düzgün tibbi müayinə əsasında seçilməlidir.