Yaxın Şərq

İsrail polisi dörd israilli məskunlaşanı jurnalistlərə hücum iddiası ilə saxlayıb. Hadisə Sincil qəsəbəsində baş verib. Çəkiliş qrupunun avtomobilinin qarşısının kəsildiyi və ona ziyan vurulduğu bildirilir. Saxlanılan şəxslərin avtomobilində dəyənəklər və bıçaq aşkar edilib. Polis hadisə ilə bağlı araşdırma aparır. Həmin gün işğal altındakı İordan çayının qərb sahilində başqa hücumlar da qeydə alınıb. Əl-Məsudiyyədə bir təsərrüfat dağıdılıb. Məsafir Yəttada isə dörd nəfər yaralanıb.

İsrailə məxsus pilotsuz uçuş aparatı Qəzza zolağının mərkəzində yerləşən Nuseyrat düşərgəsinin qərbində hərəkətdə olan avtomobili hədəfə alıb. Hücum nəticəsində bir nəfər həyatını itirib. Bir neçə nəfər müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri alıb. Yaralılar xəstəxanaya çatdırılıb və onlara tibbi yardım göstərilir. Hücumun səbəbi ilə bağlı hələlik rəsmi açıqlama verilməyib. Zərərçəkənlərin kimliyi də açıqlanmayıb. Hadisə ilə bağlı araşdırmalar davam etdirilir. Bölgədə təhlükəsizlik vəziyyəti gərgin olaraq qalır.

İsrail ordusu Qəzza zolağına endirilən son zərbələr zamanı HƏMAS-ın iki komandirini öldürdüyünü açıqlayıb. İsrail tərəfinin məlumatına görə, hədəf alınan şəxslər HƏMAS-ın Silah İstehsalı Qərargahının komandiri Xəlil Camal Xəlil Manna və Nuseyrat batalyonunun komandiri Osama Valid Dib Mühareb olub. İsrail hərbçiləri əməliyyatların HƏMAS-ın hərbi imkanlarına qarşı yönəldiyini bildirib. Bu açıqlama İsrail və HƏMAS arasında əldə olunan atəşkəs razılaşmasının qüvvədə olduğu bir vaxtda verilib. HƏMAS isə hələlik İsrailin iddialarını təsdiqləməyib. Qəzzada yeni hücum xəbərləri atəşkəsin davamlılığı ilə bağlı suallar yaradıb.

Livanın Milli Xəbər Agentliyi İsrailə məxsus daha iki dron hücumunun ölkənin cənubundakı Nəbatiyə bölgəsində həyata keçirildiyini bildirib. Məlumata görə, zərbələr Kfar Riman və Nəbatiyə əl-Fauqa şəhərlərinə endirilib. Hücumların konkret hədəfləri barədə məlumat açıqlanmasa da, ilkin xəbərlərə əsasən itki qeydə alınmayıb. Bu hücumlar Kfar Riman şəhərinə qarşı daha əvvəl baş verdiyi bildirilən ayrı dron zərbəsindən sonra həyata keçirilib. Livanın cənubu İsrail və Hizbullah arasında uzun müddətdir davam edən qarşıdurmanın əsas gərginlik nöqtələrindən biri olaraq qalır. Bölgədə hərbi fəaliyyətin artması atəşkəsin davamlılığı ilə bağlı narahatlıqları gücləndirir. Beynəlxalq müşahidəçilər tərəfləri yeni eskalasiyanın qarşısını almaq üçün təmkinli davranmağa çağırırlar.

Qətər diplomatlarının ABŞ və İran arasında əldə olunmuş anlaşma memorandumunu qorumaq və yeni eskalasiyanın qarşısını almaq üçün İrana səfər etdiyi bildirilir. Mənbələrə görə, Qətər nümayəndə heyəti İran rəsmiləri ilə danışıqlar apararaq gərginliyin azaldılması və daha geniş diplomatik prosesin davam etdirilməsi üçün imkanları müzakirə edir. Qətər və Pakistan əvvəlki aylarda ABŞ-İran danışıqlarında mühüm vasitəçi rolunu oynayıb. Tərəflər arasında əldə olunan memorandumun cəmi üç həftə əvvəl imzalandığı və vasitəçilərin bu razılaşmanın qorunmasına çalışdığı qeyd olunur. Yeni diplomatik təşəbbüslərin əsas məqsədi mövcud anlaşmanı möhkəmləndirmək və gələcək sülh çərçivəsi üçün zəmin yaratmaqdır. ABŞ-İran qarşıdurmasının yenidən gərginləşdiyi bir vaxtda Qətərin səyləri regional sabitlik baxımından mühüm addım kimi qiymətləndirilir.

İsrail dronunun Qəzza zolağının şimalındakı Kamal Advan Xəstəxanasının həyətinə zərbə endirdiyi və nəticədə bir neçə şəxsin yaralandığı bildirilir. Qəzzanın təcili yardım xidmətlərindəki mənbələr hücumun Beyt Lahiyə şəhərində yerləşən tibb müəssisəsinə qarşı həyata keçirildiyini açıqlayıb. Hadisə bölgədə səhiyyə infrastrukturunun üzləşdiyi təhlükələrin davam etdiyini göstərir. Kamal Advan Xəstəxanası əvvəlki aylarda da hərbi əməliyyatlar fonunda müxtəlif insidentlərlə gündəmə gəlib. Hücum nəticəsində yaralanan şəxslərin vəziyyəti və hadisənin miqyası barədə əlavə məlumat gözlənilir. İsrail ordusu insidentlə bağlı mövqeyini açıqlamayıb. Qəzzada xəstəxanalar və tibb işçilərinin təhlükəsizliyi beynəlxalq humanitar təşkilatların əsas narahatlıq mövzularından biri olaraq qalır.

Livan Prezidenti Cozef Aun İsraillə danışıqlar aparmaq qərarını müdafiə edərək bu siyasətdən geri çəkilməyəcəyini açıqlayıb. O bildirib ki, hökumətin mövqeyi Livanın milli maraqları və suverenliyinin qorunması prinsiplərinə əsaslanır. Aun qeyd edib ki, danışıqlar prosesinin məqsədi Livan xalqına aydın şəkildə izah edilməli və atılan addımlar şəffaf olmalıdır. ABŞ vasitəçiliyi ilə İsrail və Livan arasında əldə olunan çərçivə razılaşması ölkə daxilində ciddi müzakirələrə səbəb olub. Razılaşmanın tərəfdarları onun gərginliyin azaldılmasına kömək edə biləcəyini düşünürlər. Tənqidçilər isə sənədin Livanın İsrail qarşısında mövqeyini zəiflədə biləcəyini iddia edirlər. Prezident Aunun açıqlaması Livanda İsraillə münasibətlər və təhlükəsizlik siyasəti ətrafında davam edən siyasi mübahisələr fonunda verilib.

Qətər ABŞ və İranı qarşılıqlı anlaşmaya sadiq qalmağa və diplomatik danışıqları davam etdirməyə çağırıb. Qətərin Baş naziri və xarici işlər naziri Şeyx Məhəmməd bin Əbdülrəhman bin Casim Al Tani Misirin xarici işlər naziri ilə telefon danışığında regiondakı son vəziyyəti müzakirə edib. O bildirib ki, mövcud anlaşmanın qorunması və tərəflər arasında dialoqun davam etdirilməsi yeni hərbi eskalasiyanın qarşısını almaq üçün vacibdir. Qətər həmçinin Hörmüz boğazında naviqasiya azadlığının təmin edilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Rəsmi Doha hesab edir ki, bu su yolunda təhlükəsiz keçidin qorunması həm regional sabitlik, həm də qlobal enerji bazarları üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. ABŞ və İran arasında gərginliyin artması fonunda Qətər vasitəçilik və diplomatik əlaqələrin saxlanılması istiqamətində səylərini davam etdirir. Ekspertlər bildirirlər ki, Hörmüz boğazında hər hansı ciddi böhran dünya enerji təchizatına və beynəlxalq ticarətə təsir göstərə bilər.

Amnesty International Livanın cənubunda İsrail tərəfindən həyata keçirildiyi bildirilən üç hava hücumu ilə bağlı müharibə cinayətləri üzrə araşdırma aparılmasını tələb edib. Təşkilatın məlumatına görə, mart ayında Tir, Sidon və Nəbatiyə rayonlarına endirilən zərbələr nəticəsində 12-si uşaq olmaqla 24 mülki şəxs həyatını itirib və ən azı 18 nəfər yaralanıb. Amnesty araşdırması zamanı İsrail qüvvələrinin beynəlxalq humanitar hüququ pozmuş ola biləcəyini göstərən faktlar əldə etdiyini bildirib. Təşkilat hücumlarda mülki və hərbi hədəflər arasında lazımi fərqin qoyulmadığını və mülki itkilərin qarşısının alınması üçün kifayət qədər tədbir görülmədiyini iddia edib. Amnesty nümayəndələri beynəlxalq ictimaiyyəti məsələ ilə bağlı tədbir görməyə və məsul şəxslərin araşdırılmasına çağırıblar. Təşkilat həmçinin İsrailə qarşı silah embarqosunun tətbiq olunmasını və hüquqi mexanizmlərdən istifadə edilməsini istəyib. Livan-İsrail arasında əldə olunan yeni razılaşmanın məsuliyyət məsələsini çətinləşdirə biləcəyi ilə bağlı da xəbərdarlıq edilib.

İsrail qüvvələrinin Qüdsdə yerləşən Əl-Əqsa məscidində cümə namazından sonra Qüds və Fələstinin baş müftisi Şeyx Məhəmməd Hüseyni saxladığı bildirilir. Fələstinin WAFA agentliyi yerli mənbələrə istinadən bildirib ki, dini lider cümə xütbəsini söylədikdən və ibadətə rəhbərlik etdikdən sonra İsrail hərbçiləri tərəfindən nəzarətə götürülüb. Hadisə zamanı onun saxlanılma səbəbi və aparıldığı yer barədə rəsmi açıqlama verilməyib. Şeyx Məhəmməd Hüseyn Əl-Əqsa məscidinin dini rəhbərliyində mühüm fiqurlardan biri kimi tanınır. Əl-Əqsa məscidi Qüdsdə həm müsəlmanlar, həm də yəhudilər üçün böyük dini əhəmiyyət daşıyan ən həssas məkanlardan biridir. Onun saxlanılması İsrail və Fələstin arasında davam edən siyasi və dini gərginlik fonunda yeni müzakirələrə səbəb ola bilər. Hadisə ilə bağlı İsrail tərəfinin rəsmi mövqeyi və əlavə detallar hələ açıqlanmayıb.

İsrail ordusu Qəzza zolağının cənubunda keçirilən hava əməliyyatı zamanı HƏMAS-ın hərbi qanadının komandirlərindən biri hesab etdiyi Yəhya Səid Məhəmməd Həmdanın öldürüldüyünü açıqlayıb. İsrail tərəfi onun “İzzəddin əl-Qəssam Briqadaları”nın “Nuxba” qüvvələri ilə əlaqəli olduğunu və 2023-cü il oktyabrın 7-də İsrailə qarşı hücumlarda iştirak etdiyini iddia edib. İsrail Müdafiə Ordusu bildirib ki, əməliyyat dəqiq hava zərbəsi ilə həyata keçirilib və Həmdan bölgədə fəaliyyət göstərən İsrail qüvvələri üçün təhlükə hesab olunub. Hadisə Qəzzada davam edən hərbi gərginlik fonunda baş verib. HƏMAS isə İsrail ordusunun açıqlaması ilə bağlı dərhal mövqe bildirməyib.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) İranın Bəhreyn, Küveyt və İordaniyaya qarşı həyata keçirdiyi raket və pilotsuz uçuş aparatları (PUA) hücumlarını qətiyyətlə pisləyib. Nazirlik qeyd edib ki, BƏƏ Bəhreyn, Küveyt və İordaniya ilə tam həmrəyliyini ifadə edir və həmin ölkələrin təhlükəsizliyinin qorunmasına yönəlmiş bütün tədbirləri dəstəkləyir.