Tarixdə bu gün

1949-cu il 4 apreldə ABŞ və digər 11 ölkə Qərbi Avropanı mümkün sovet təcavüzündən qorumaq məqsədilə qarşılıqlı müdafiə paktını imzalayıblar. Soyuq müharibə dövründə SSRİ-yə qarşı ABŞ-ın rəhbərlik etdiyi əsas hərbi alyans kimi formalaşan NATO, bu gün də qlobal təhlükəsizliyin əsas sütunu hesab olunur.

Osmanlıların Rumeliyə keçməsində və bu strateji bölgədə qalıcı şəkildə yerləşməsində ən mühüm amillərdən biri 1335-1345-ci illər arasında Karesi bəyliyinin Osmanlı torpaqlarına qatılmasıdır. Bu dövrdə Balıkəsir, Manyas və Kapıdağı kimi mühüm ərazilərin ələ keçirilməsi, o zamana qədər Bizans imperiyasına qarşı qazanılan hərbi qələbələrdən daha böyük strateji əhəmiyyət kəsb edirdi.

2 aprel 1979-cu ildə Sovet İttifaqının Sverdlovsk (hazırda Yekaterinburg) şəhərində dünyanın ilk kütləvi "Sibir yarası" (antrax) epidemiyası başlayıb. Altı həftə davam edən bu dəhşətli hadisə rəsmi qeydlərə görə 66 nəfərin ölümünə, onlarla insanın isə ağır xəstəliyə yoluxmasına səbəb olsa da, fəlakətin əsl miqyası və səbəbi onilliklər ərzində dünya ictimaiyyətindən gizlədilib.

XX əsrin ən mübahisəli fiqurlarından biri olan Adolf Hitler 1923-cü ildə Münhendə baş vermiş uğursuz çevriliş cəhdində iştirakına görə məhkəmə tərəfindən dövlətə xəyanətdə təqsirli bilinərək həbs cəzasına məhkum edilib. “Pivəxana çevrilişi” kimi tanınan bu hadisə sağçı qüvvələrin və nasistlərin hakimiyyəti zorla ələ keçirmək cəhdinin uğursuzluqla nəticələnməsi ilə yadda qalıb. Hadisədən sonra Hitler saxlanılaraq məhkəməyə çıxarılıb.

Osmanlı sülaləsinin ikinci hökmdarı Orxan Qazinin anasının kimliyi tarixçilər arasında uzun müddət müzakirə mövzusu olmuşdur. Klassik Osmanlı tarix mənbələrinin bir çoxunda Orxan Qazinin anasının Şeyx Edebalinin qızı Malhun Hatun olduğu qeyd edilir. Bu iddia ilə Şeyx Edebali ilə Osmanlı sülaləsi arasında mənəvi və qan qohumluğu əlaqələrinin olduğu vurğulanır.

1492-ci ilin 31 mart tarixində Araqon kralı II Ferdinand və Kastiliya kraliçası I İzabella ölkədəki bütün yəhudilərin qovulmasını nəzərdə tutan "Alhambra fərmanı"nı imzalayıblar. Bu qərar Qranada krallığının süqutundan və İspaniyada təxminən 800 illik müsəlman hakimiyyətinə son qoyulmasından qısa müddət sonra qəbul edilib. Tarixi sənədlərə görə, vahid İspaniya krallığının təməlini qoyan monarxlar hələ 1478-ci ildə ölkədə dini birliyi təmin etmək məqsədilə İnkvizisiya məhkəmələrini təsis etmişdilər. Baş inkvizitor Tomas de Torkvemadanılın təşəbbüsü ilə imzalanan bu fərman yəhudilərə iyul ayının sonuna qədər ölkəni tərk etmək öhdəliyi qoyurdu. Bu proses nəticəsində on minlərlə insan öz mülklərini dəyər-dəyməzinə sataraq İspaniyanı tərk etmək məcburiyyətində qalıb. Müasir tarixçilərin qənaətinə görə, həmin dövrdə təxminən 40 min yəhudi ölkədən köç edib, bir hissəsi isə qalmaq üçün xristianlığı qəbul edib.