BAKI,VOA
2012-ci il mayın 18-də Facebook tarixinin ilk açıq səhm təklifini həyata keçirərək 16 milyard ABŞ dolları həcmində vəsait cəlb edib. Həmin dövrdə bu, ABŞ tarixində texnologiya sahəsində həyata keçirilmiş ən böyük ilkin ictimai təklif hesab olunurdu və ümumi həcm baxımından ölkə tarixində üçüncü ən böyük göstərici idi.
Şirkətin bazar dəyəri həmin vaxt 104 milyard ABŞ dolları olaraq qiymətləndirilirdi. Platformanın dünya üzrə təxminən 900 milyon qeydiyyatdan keçmiş istifadəçisi var idi.
Facebook-un əsası 2004-cü ilin fevral ayında Harvard Universitetinin tələbəsi Mark Zukerberq və onun tələbə yoldaşları Kris Hyuz, Eduardo Saverin və Dastin Moskovits tərəfindən qoyulub. İlk mərhələdə yalnız universitet tələbələri üçün yaradılan platforma daha sonra digər təhsil müəssisələrinə, daha sonra isə daha geniş auditoriyaya açılıb.
2006-cı ildən etibarən 13 yaşdan yuxarı şəxslərin platformaya qoşulmasına icazə verilməsi istifadəçi sayının sürətlə artmasına səbəb olub. Şirkətin əsas gəlir mənbəyi isə reklam fəaliyyəti idi.
İstifadəçi auditoriyası böyüdükcə platformaya yeni funksiyalar əlavə olunmağa başladı. Xəbər lentinin istifadəyə verilməsi və "bəyənmə" funksiyasının tətbiqi insanların ünsiyyət və informasiya paylaşımı vərdişlərinə ciddi təsir göstərdi.
Platforma siyasi proseslərə də təsir göstərən mühüm vasitəyə çevrildi. 2008-ci ildə ABŞ prezident seçkiləri zamanı Barak Obama gənc seçicilər arasında dəstək toplamaq üçün platformadan geniş istifadə edib. Sonrakı dövrdə Yaxın Şərq və Şimali Afrika regionunda baş verən ictimai hadisələr zamanı da sosial media mühüm kommunikasiya vasitəsinə çevrilmişdi.
Facebook-un yaranma tarixi hüquqi mübahisələrlə də müşayiət olunub. Mark Zukerberq universitet tələbələri Kameron Vinklvoss, Tayler Vinklvoss və Divya Narendra tərəfindən ideyanın mənimsənilməsi ilə bağlı məhkəməyə verilmişdi. Tərəflər sonradan 65 milyon dollarlıq razılaşma əldə etmişdilər.
İlkin ictimai təklif böyük maraq doğursa da, şirkətin səhmləri ilk ticarət gününün sonunda 38,23 ABŞ dolları ilə bağlanmışdı. Bu göstərici ilkin satış qiymətindən çox az yüksək olduğuna görə bəzi investorlar nəticəni gözləntilərdən aşağı hesab etmişdilər.