BAKI, AzerVoice, Nailə Babazadə

Sovet İttifaqının rəhbəri Mixail Qorbaçov məşhur alim və dissident Andrey Saxarov və onun həyat yoldaşı Yelena Bonneri Volqa çayı sahilində yerləşən və həmin dövrdə xaricilər üçün qapalı olan Qorki (indiki Nijni Novqorod) şəhərindəki daxili sürgündən azad edib. Bu addım Qorbaçovun Sovet İttifaqında siyasi repressiyaların azaldılmasına sadiqliyinin göstəricisi kimi dəyərləndirilib.

SSRİ-nin ilk hidrogen bombasının yaradılmasında iştirak etmiş sovet fiziki Andrey Saxarov uzun illər hökumətin siyasətini açıq şəkildə tənqid edib. O, 1980-ci ildə Sovet İttifaqının Əfqanıstana müdaxiləsini pislədiyinə görə daxili sürgünə məhkum edilmişdi. Zamanla Saxarov sovet dissidentlərinin simvoluna çevrilmiş və Qərbdə geniş rəğbət qazanmışdı.

Hakimiyyətə gəldikdən sonra siyasi məhdudiyyətləri yumşaltmağa söz verən Qorbaçov, Saxarov və Bonnerin azadlığa buraxılmasının onun “qlasnost” – siyasi açıqlıq siyasətinə legitimlik qazandıracağını düşünürdü. Saxarov da Qorbaçovun sərt kommunist idarəçiliyini yumşaltmaq cəhdlərini müsbət qarşılamış, hətta islahatlar dövründə Sovet İttifaqına yardım göstərilməsi üçün ABŞ-a səfər edərək Amerika ictimaiyyətinə müraciət etmişdi.

Lakin Qorbaçovun da etiraf etdiyi kimi, Saxarov heç vaxt idarə olunan fiqur olmayıb. 1989-cu ildə Xalq Deputatları Qurultayının üzvü seçildikdən sonra o, islahatları dəstəkləməklə yanaşı, dəyişikliklərin ləng getməsini də sərt şəkildə tənqid edib. 1989-cu ilin dekabrında çoxpartiyalı siyasi sistemin yaradılmasını tələb etdiyi çıxışı zamanı Qorbaçov Saxarovun sözünü yarımçıq kəsib.

Həmin günün axşamı isə Andrey Saxarov ürək tutmasından vəfat edib.