BAKI,VOA Orxan Qədirzadə
ABŞ-da fəaliyyət göstərən hərbi təhlil qurumu Global Firepower 2026-cı il üzrə dünyanın ən güclü hərbi dəniz qüvvələrinin reytinqini açıqlayıb. Yeni siyahı qlobal hərbi balansda baş verən dəyişiklikləri və dəniz gücü sahəsində formalaşan yeni tendensiyaları ortaya qoyub.
Hesabatda ölkələrin dəniz qüvvələri yalnız gəmi sayına görə deyil, həm də əməliyyat imkanları, uzunmüddətli missiyaları yerinə yetirmə qabiliyyəti, hərəkət çevikliyi və döyüş hazırlığı kimi göstəricilər əsasında qiymətləndirilib.
Qiymətləndirmə zamanı təyyarədaşıyan gəmilər, sualtı qayıqlar, amfibiya hücum gəmiləri, freqatlar, korvetlər və digər əsas dəniz platformaları nəzərə alınıb. Ekspertlər bildirirlər ki, müasir dövrdə dəniz qüvvələrinin effektivliyi yalnız texnikanın sayından deyil, onun texnoloji səviyyəsi və əməliyyat imkanlarından da asılıdır.
2026-cı il reytinqində diqqət çəkən əsas məqamlardan biri Çinin dəniz qüvvələrinin sürətli inkişafı olub. Son illərdə donanmasının modernləşdirilməsinə böyük vəsait ayıran Çin ABŞ və Rusiya ilə arasındakı fərqi azaltmağa nail olub. Analitiklər hesab edirlər ki, Pekinin hərbi dəniz strategiyası Sakit okean və Hind-Sakit okean regionlarında qüvvələr balansına birbaşa təsir göstərir.
Siyahıda Türkiyənin mövqeyində də dəyişiklik qeydə alınıb. Əvvəlki illərdə bəzi reytinqlərdə Türkiyənin Yunanıstandan geri göstərilməsi müzakirələrə səbəb olmuşdu. Yenilənmiş göstəricilər isə Türkiyə Hərbi Dəniz Qüvvələrinin mövqeyinin gücləndiyini göstərir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, son illərdə Türkiyənin yerli müdafiə sənayesinə yatırdığı investisiyalar, milli hərbi gəmi layihələri, pilotsuz dəniz sistemləri və yeni platformaların istismara verilməsi ölkənin dəniz qüvvələrinin imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə artırıb.
Hesabatda aşağı sıralarda əsasən dənizə çıxışı olmayan və ya məhdud dəniz imkanlarına malik dövlətlər yer alıb. Siyahının son pillələrində Zimbabve, Zambiya, Özbəkistan, Tacikistan və İsveçrə kimi ölkələr qərarlaşıb.
Hərbi ekspertlərin fikrincə, dəniz qüvvələrinin gücü XXI əsrdə dövlətlərin geosiyasi təsir imkanlarının əsas göstəricilərindən birinə çevrilib. Xüsusilə enerji marşrutlarının, ticarət yollarının və strateji boğazların təhlükəsizliyinin təmin olunması baxımından güclü donanma ölkələrin milli təhlükəsizlik strategiyalarında mühüm yer tutur.
Global Firepower tərəfindən hazırlanan hesabatın tam nəticələrinin açıqlanması ilə dünyanın aparıcı dəniz güclərinin yekun sıralamadakı mövqeləri daha dəqiq müəyyənləşəcək.