Müasir dünyada mədəni və dini müxtəliflik həm zənginlik, həm də mübahisələrin potensial mənbəyi kimi çıxış edir. Bu fərqliliklərin sülh və qarşılıqlı hörmət əsasında idarə olunmasında mediasiyanın rolu getdikcə artır. Hümmət Əliyev bildirir ki, bu tip mediasiya xüsusi həssaslıq və peşəkarlıq tələb edir. Prosesdə mediator ilk növbədə tərəflərin dəyərlərini, inanclarını və tarixi kontekstini dərindən anlamalıdır. “Mediasiyanın məqsədi kiminsə haqlı və ya haqsız olduğunu sübut etmək deyil, qarşılıqlı anlaşma üçün təhlükəsiz dialoq mühiti yaratmaqdır,” – deyə o əlavə edir.

Dünyada siyasi qarşıdurmaların və regional münaqişələrin artdığı bir dövrdə sülh mediasiyasının rolu getdikcə önəmli olur. Artıq mediasiya yalnız ailə və kommersiya mübahisələrinin həlli vasitəsi deyil, ölkələrin taleyini, beynəlxalq təhlükəsizliyi və milyonlarla insanın həyatını birbaşa formalaşdıran mühüm mexanizmdir. Hümmət Əliyev bildirir ki, diplomatik mediasiya təkcə masa arxasında aparılan danışıqlar deyil, həm də siyasət, hüquq, psixologiya, tarix və mədəniyyət fərqlərinin dərindən anlaşılmasını tələb edən kompleks bir prosesdir. “Sülh yalnız razılaşma sənədi ilə bitmir – etimadın bərpası, destruktiv narrativlərin azaldılması və gələcək nəsillər üçün təhlükəsiz mühitin yaradılması da bu prosesin hissəsidir,” – deyə o əlavə edib.

Hüquq Bələdçisi rubrikasının növbəti buraxılışında Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru, mediator-hüquqşünas Hümmət Əliyev bu dəfə mediasiya sahəsində təhsil və peşəkarlıq imkanları müzakirə olunub. Məsələyə dair fikirlərini bölüşmək üçün ekspertlərlə söhbət etdik. Hüquq və mediasiya üzrə ekspertlər bildirirlər ki, mediasiya təhsili sahəsində ən inkişaf etmiş proqramlar əsasən ABŞ, Böyük Britaniya və Niderlandda mövcuddur. Bu ölkələrdə mediasiya hüquqi sistemin ayrılmaz hissəsinə çevrilib və mediator hazırlığı üzrə xüsusi ixtisaslaşmış institutlar fəaliyyət göstərir.

27 noyabr 2025-ci il tarixində Quba-Xaçmaz Regional Mədəniyyət İdarəsinin təşkilatçılığı ilə B.Səfəroğlu adına Quba rayon Mədəniyyət Mərkəzi və Quba Rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sistemi birgə “Korrupsiyaya qarşı mübarizədə cəmiyyətin rolu” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirib.

Hüquq Bələdçisi rubrikasının növbəti buraxılışında Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru, mediator-hüquqşünas Hümmət Əliyev mediasiyada etik məsuliyyət və gizlilik prinsiplərinin əhəmiyyətindən danışıb. Müasir dövrdə mediasiya institutunun genişlənməsi ilə yanaşı, etik davranış qaydaları və peşə məsuliyyəti məsələləri daha da aktuallaşır. Hüquqi proseslə yanaşı, mediatorların etik prinsiplərə riayət etməsi tərəflər arasında etimadın əsas şərti kimi qəbul olunur.

Hüquq Bələdçisi rubrikasında Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru hüquqşünas mediator Hümmət Əliyev hüquq sahəsində bir çox suallara cavab verib. “Hüquq və Cəmiyyət” rubrikasının növbəti buraxılışında bu dəfə diqqətimizi korporativ və əmək münasibətlərində mediasiyanın roluna yönəltdik. İşçi və işəgötürən arasında yaranan fikir ayrılıqları çox vaxt illərlə davam edən məhkəmə çəkişmələrinə çevrilir. Lakin son illərdə mediasiya bu kimi hallarda daha səmərəli və qarşılıqlı etimada əsaslanan alternativ mexanizm kimi ön plana çıxır.

Son illərdə mediasiya institutu dünya praktikasında olduğu kimi, Azərbaycanda da hüquq sisteminin ayrılmaz tərkib hissəsinə çevrilməkdədir. Məhkəmədənkənar mübahisə həlli mexanizmi kimi mediasiya həm vətəndaşlar, həm də hüquqşünaslar üçün getdikcə daha cəlbedici olur. Mövzunu daha dərindən anlamaq üçün Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru, hüquqşünas mediator Hümmət Əliyevlə söhbətləşdik.

Mediasiya insanların mübahisələri zorakılıq və ya məhkəmə çəkişməsinə getmədən, qarşılıqlı anlaşma və dialoq yolu ilə həll etməsinə şərait yaradır. Azərbaycan Respublikasının “Mediasiya haqqında” Qanununa əsasən, bu proses könüllülük, bərabərlik və qarşılıqlı hörmət prinsiplərinə söykənir. Belə yanaşma cəmiyyətdə dialoq və empatiya mədəniyyətini formalaşdırır, qarşıdurmaların dərinləşməsinin qarşısını alır. Mediasiya sayəsində konfliktlərdə “qazanan və uduzan” anlayışı yox, “hər iki tərəf qazanan” prinsipi tətbiq olunur.

Hüquq Bələdçisi rubrikasında Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru hüquqşünas mediator Hümmət Əliyev hüquq sahəsində bir çox suallara cavab verib. Sizcə, mediasiyanın Azərbaycanda gələcək perspektivi necə görünür? Məncə, mediasiyanın Azərbaycanda gələcəyi çox ümidvericidir. Son illərdə həm dövlət səviyyəsində, həm də ictimai müstəvidə bu institutun inkişafına ciddi diqqət ayrılır. İnsanlar tədricən anlayırlar ki, mübahisəni illərlə məhkəmədə çəkməkdənsə, daha səmərəli və barışıq yönümlü yollar mövcuddur. Mediasiya qarşılıqlı anlaşmanı, münasibətlərin qorunmasını və vaxtla yanaşı resurslara qənaəti təmin edir. Bu sahədə normativ baza güclənir, mediatorların peşəkarlığı artır – bu da perspektivin əsas göstəricisidir.

Qloballaşan iqtisadi münasibətlər fonunda müxtəlif ölkələrdən olan şirkətlər arasında biznes əlaqələri genişlənir. Bununla yanaşı, kommersiya mübahisələrinin də beynəlmiləl xarakter alması labüddür. Ənənəvi məhkəmə və arbitraj prosedurlarının uzunmüddətli və bahalı olması, biznes dairələrini alternativ, daha səmərəli vasitələrə – xüsusilə mediasiyaya yönəldir. Bəs beynəlxalq kommersiya mediasiyası hansı prinsiplərə əsaslanır və onun üstünlükləri nələrdir?

Ailədə münasibətlər bəzən gərginlik, fikir ayrılığı və anlaşılmazlıqlarla müşayiət olunur. Belə vəziyyətlərdə tərəflərin qarşılıqlı dialoqa gəlməsi olduqca vacibdir. Məhz burada mediasiya — neytral vasitəçi (mediator) vasitəsilə razılaşmaya nail olmaq prosesi — ailə münasibətlərində həm hüquqi, həm də psixoloji baxımdan mühüm rol oynayır. Mediasiya qarşıdurmanı böyütmək əvəzinə, tərəflər arasında anlayış və qarşılıqlı hörmətin bərpasına kömək edir.

Hüquq hər bir cəmiyyətin dayağı, ədalətin və insan haqlarının qorunmasının əsas vasitəsidir. Bu rubrikada oxucular aktual qanun dəyişiklikləri, hüquqi yeniliklər və məhkəmə təcrübəsi barədə operativ məlumat əldə edəcəklər. Həmçinin, gündəlik həyatda qarşılaşa biləcəyiniz hüquqi məsələlərə dair praktiki məsləhətlər təqdim olunacaq. Rubrikanın məqsədi hüququ sadə və anlaşılan dildə izah edərək, hər kəsin öz haqqını daha yaxşı tanımasına şərait yaratmaqdır. Hüquq biliklərinin artırılması həm vətəndaşların hüquqlarını müdafiə etməsinə, həm də cəmiyyətdə hüquqi mədəniyyətin güclənməsinə xidmət edəcək.