#diplomatiya

Azərbaycan və Türkmənistan arasında münasibətlərin mövcud vəziyyəti və inkişaf perspektivləri müzakirə olunub. Görüşdə Ceyhun Bayramov və Rəşid Meredov iştirak ediblər. Tərəflər siyasi dialoqun və yüksək səviyyəli səfərlərin əhəmiyyətini vurğulayıblar. Enerji, nəqliyyat və logistika sahələri əsas müzakirə mövzusu olub. Orta Dəhlizin potensialından istifadə məsələsi diqqət mərkəzində olub. Beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlıq da qeyd edilib.

İsrailli şərhçilər ABŞ-İran danışıqlarında İsrailin təmsil olunmamasını tənqid edirlər. Onlar Livanda 2024-cü ildə yaradılmış atəşkəs komitəsinin effektiv olmadığını bildirirlər. Analitiklər həmin mexanizmin gözlənilən nəticə vermədiyini deyirlər. Livan hökumətinin məsuliyyəti də müzakirə olunur. ABŞ-ın İsrailə təzyiq göstərdiyi iddia edilir. Mövzu İsrail mediasında geniş rezonans doğurub.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp bildirib ki, İran razılaşma çərçivəsində geniş silah yoxlamalarına razı olacaq. O, bu mexanizmin “nüvə şəffaflığı” üçün vacib olduğunu deyib. Trampın sözlərinə görə, beynəlxalq nəzarət sistemi yaradılacaq. Tehran tərəfi isə açıqlamaya münasibət bildirməyib. Məsələ ABŞ–İran danışıqları fonunda gündəmdədir.

İran parlament sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf və xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Hörmüz boğazının idarə olunmasını müzakirə etmək üçün Omana yola düşüblər. Səfərin məqsədi koordinasiyanın gücləndirilməsi və idarəetmə mexanizmlərinin müzakirəsidir. Tehran bölgədə təhlükəsiz keçidin təmin olunmasını prioritet sayır. Hörmüz boğazı enerji daşımaları üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Danışıqlar beynəlxalq diqqət çəkir.

İran Xarici İşlər Nazirliyi Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi ilə əməkdaşlığın davam etdiriləcəyini açıqlayıb. Rəsmi İsmayıl Bəqai əlaqələrin mövcud prosedurlara uyğun aparılacağını bildirib. O, prosesin parlament və Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının qərarları əsasında tənzimləndiyini qeyd edib. Tehran nüvə fəaliyyəti üzrə öhdəliklərə sadiq olduğunu vurğulayır. Əməkdaşlığın beynəlxalq qaydalara uyğun davam edəcəyi bildirilir.

Hörmüz boğazında gəmilərin təhlükəsiz keçidi üçün tərəflər arasında rabitə xətti yaradılıb. İran Xarici İşlər Nazirliyi danışıqlarda irəliləyiş olduğunu bildirib. Bununla belə, Tehran boğazın bağlandığını elan edib və gəmilərə yaxınlaşmamaq barədə xəbərdarlıq edib. Gərginlik davam etsə də, kommunikasiya kanalları açıq saxlanılır. Məsələ hələ də diplomatik müzakirə mövzusudur. Ekspertlər bunu geniş prosesin bir hissəsi sayır. Bölgədə risklər qalır.

Ross Harrison İsveçrə danışıqlarını müsbət ilk addım kimi qiymətləndirib. O bildirib ki, ABŞ və İran mövqeləri arasında müəyyən yaxınlaşma var. Danışıqlarda BAEA müfəttişlərinin rolu və deeskalasiya mexanizmləri əsas istiqamətlərdir. Ekspertin fikrincə, tərəflər müharibədən daha çox danışıqlardan fayda görür. Lakin siyasi faktorlar prosesi çətinləşdirə bilər. Ən böyük maneə isə Livanın cənubundakı vəziyyət kimi göstərilir. İsrail və regional dinamika danışıqların taleyinə təsir edir.

İran rəsmisi Qədir Nizami ölkənin istənilən təhlükəyə qarşı hazır olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, ABŞ ilə danışıqlara baxmayaraq hərbi qüvvələr yüksək hazırlıq vəziyyətindədir. Nizami ABŞ və İsrailin son bir ildə İrana qarşı hücumlar etdiyini xatırladıb. İran diplomatiya ilə yanaşı təhlükəsizliyə də önəm verdiyini vurğulayıb. Rəsmi həmçinin Çin rəsmiləri ilə görüş keçirib. Tehran etimadsızlıq mühitinin davam etdiyini bildirir. Regionda gərginlik qalmaqdadır.

Qətər Baş naziri ABŞ və İran arasında İsveçrədə aparılan danışıqların mühüm nəticələr verdiyini bildirib. O qeyd edib ki, memorandum müharibənin dayandırılması üçün çərçivə yaradır. Şeyx Məhəmməd danışıqların regional təhlükəsizlik və qlobal iqtisadiyyat üçün əhəmiyyətini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, texniki qruplar işini davam etdirəcək. Prosesin institusional şəkildə aparılması vacib hesab olunur. Qətər dialoqun davamlı olmasını dəstəkləyir. Yeni mərhələnin başladığı bildirilir.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian sabah Pakistana birgünlük səfər edəcək. Səfərin məqsədi əvvəlki razılaşmaların icrası və yeni ticarət əməkdaşlığının müzakirəsidir. İran tərəfi Pakistanın ABŞ-İran danışıqlarında vasitəçilik roluna görə təşəkkür edəcək. Məlumat prezident aparatının rəsmisi tərəfindən təsdiqlənib. Səfər iki ölkə arasında münasibətlərin inkişafı baxımından mühüm hesab olunur. Regionda diplomatik aktivlik artır. Tehran və İslamabad arasında əlaqələr gündəmdə qalır.

Qətər və Fransa xarici işlər nazirləri İsveçrədə Yaxın Şərqdə sabitlik məsələlərini müzakirə ediblər. Görüş Bürqenştokda keçirilən beynəlxalq toplantı çərçivəsində baş tutub. Tərəflər ABŞ və İran arasında imzalanmış memorandumdan sonra bölgədəki vəziyyəti dəyərləndiriblər. Qətər danışıqlara tam dəstəyini ifadə edib. Doha dialoq və sülh yolunu əsas həll mexanizmi kimi görür. Görüşdə beynəlxalq əməkdaşlığın əhəmiyyəti vurğulanıb. Regionda sabitliyin möhkəmləndirilməsi əsas məqsəd kimi göstərilib.

Pakistan ABŞ və İran arasında İsveçrədə aparılan texniki danışıqlarda “əhəmiyyətli irəliləyiş” əldə olunduğunu bildirib. Baş nazirin müavini İshaq Dar bu prosesi alqışlayıb. O, İslamabad Anlaşma Memorandumunun icrası istiqamətində tərəflərin əməkdaşlığını müsbət qiymətləndirib. Pakistan nümayəndə heyətinin Bürqenştokda qalacağı qeyd olunub. Danışıqların texniki mərhələsi davam edir. Tərəflər arasında konstruktiv mühitin olduğu bildirilir. Növbəti mərhələdə daha konkret nəticələr gözlənilir.