Hüquq Bələdçisi rubrikasında Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru, hüquqşünas mediator Hümmət Əliyev mediasiya prosesinin mahiyyəti, prinsipləri və vətəndaşlar üçün üstünlükləri barədə mühüm məqamlara aydınlıq gətirib. Mediasiya prosesinin mərkəzində mediator və mübahisə tərəfləri dayanır. Məhz bu üçlük prosesin əsasını təşkil edir. Zərurət yarandıqda tərəflərin nümayəndələri, vəkillər və ya müvafiq sahə üzrə mütəxəssislər də prosesə cəlb oluna bilər. Əsas məqsəd isə tərəfləri eyni masa arxasında anlaşmaya gətirməkdir.

Mediasiya mübahisələrin məhkəmədən kənar, lakin dövlət tərəfindən qanunla tanınan və tənzimlənən həll mexanizmidir. Hümmət Əliyevin sözlərinə görə, bu proses tərəflərə problemi bitərəf mediatorun iştirakı ilə, qarşılıqlı razılaşma yolu ilə həll etmək imkanı yaradır. Hər neçə mediasiya klassik məhkəmə prosesi olmasa da, müəyyən edilmiş hüquqi çərçivəyə malikdir və yekunda əldə olunan nəticə hüquqi əhəmiyyət daşıyır.

Hüquq Bələdçisi rubrikasında Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru, hüquqşünas mediator Hümmət Əliyev mediasiya prosesinin mahiyyəti, prinsipləri və vətəndaşlar üçün üstünlükləri barədə mühüm məqamlara aydınlıq gətirib. Azərbaycan Respublikasının “Mediasiya haqqında” Qanununa əsasən, mediasiya mübahisə tərəflərinin könüllü razılığı ilə, neytral və müstəqil mediatorun köməyi vasitəsilə qarşılıqlı məqbul razılaşmaya gəlmələrini təmin edən alternativ mübahisə həlli üsuludur. Burada əsas məqsəd tərəflərin öz iradələri ilə, məhkəmədənkənar şəkildə mübahisəni həll etmələridir. Yəni mediasiya qərar verən deyil, tərəfləri razılaşdıran bir mexanizmdir.

2025-ci il: Mediasiya sahəsi üçün dönüş ili Hümmət Əliyev bildirib ki, 2025-ci il həm institusional, həm də ictimai baxımdan mediasiya üçün mühüm dönüş ili oldu. Cəmiyyət artıq mübahisələrin yalnız məhkəmə yolu ilə deyil, dialoq və qarşılıqlı anlaşma əsasında da həll edilə biləcəyini qəbul edir. Bu il mediasiya mexanizmlərinin praktik tətbiqi daha da genişləndiyi qeyd olunub.

Mübahisələrin alternativ həlli mexanizmi kimi mediasiya müasir hüquq sistemində getdikcə daha mühüm yer tutur. Bu mexanizm məhkəmələrin yükünü azaltmaqla yanaşı, iqtisadi qənaət yaradır, biznes mühitini sağlamlaşdırır və cəmiyyətdə sosial sabitliyə töhfə verir. Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru, mediator-hüquqşünas Hümmət Əliyev AzerVoice-ə müsahibəsində mediasiyanın iqtisadiyyat və cəmiyyət üçün yaratdığı üstünlüklərdən danışıb.

Dünyada siyasi qarşıdurmaların və regional münaqişələrin artdığı bir dövrdə sülh mediasiyasının rolu getdikcə önəmli olur. Artıq mediasiya yalnız ailə və kommersiya mübahisələrinin həlli vasitəsi deyil, ölkələrin taleyini, beynəlxalq təhlükəsizliyi və milyonlarla insanın həyatını birbaşa formalaşdıran mühüm mexanizmdir. Hümmət Əliyev bildirir ki, diplomatik mediasiya təkcə masa arxasında aparılan danışıqlar deyil, həm də siyasət, hüquq, psixologiya, tarix və mədəniyyət fərqlərinin dərindən anlaşılmasını tələb edən kompleks bir prosesdir. “Sülh yalnız razılaşma sənədi ilə bitmir – etimadın bərpası, destruktiv narrativlərin azaldılması və gələcək nəsillər üçün təhlükəsiz mühitin yaradılması da bu prosesin hissəsidir,” – deyə o əlavə edib.

“Hüquq və Cəmiyyət” rubrikasının bu buraxılışında diqqətimizi dövlət qurumlarında mediasiyanın tətbiqinə yönəltdik. Dövlət qurumlarında yaranan mübahisələr çox vaxt uzun müddət davam edən müraciət və şikayət proseslərinə çevrilir. Lakin mediasiya bu kimi hallarda daha sürətli, səmərəli və qarşılıqlı etimada əsaslanan alternativ mexanizm kimi ön plana çıxır.

Hüquq Bələdçisi rubrikasında Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru hüquqşünas mediator Hümmət Əliyev hüquq sahəsində bir çox suallara cavab verib. “Hüquq və Cəmiyyət” rubrikasının növbəti buraxılışında bu dəfə diqqətimizi korporativ və əmək münasibətlərində mediasiyanın roluna yönəltdik. İşçi və işəgötürən arasında yaranan fikir ayrılıqları çox vaxt illərlə davam edən məhkəmə çəkişmələrinə çevrilir. Lakin son illərdə mediasiya bu kimi hallarda daha səmərəli və qarşılıqlı etimada əsaslanan alternativ mexanizm kimi ön plana çıxır.

Hüquq hər bir cəmiyyətin dayağı, ədalətin və insan haqlarının qorunmasının əsas vasitəsidir. Bu rubrikada oxucular aktual qanun dəyişiklikləri, hüquqi yeniliklər və məhkəmə təcrübəsi barədə operativ məlumat əldə edəcəklər. Həmçinin, gündəlik həyatda qarşılaşa biləcəyiniz hüquqi məsələlərə dair praktiki məsləhətlər təqdim olunacaq. Rubrikanın məqsədi hüququ sadə və anlaşılan dildə izah edərək, hər kəsin öz haqqını daha yaxşı tanımasına şərait yaratmaqdır. Hüquq biliklərinin artırılması həm vətəndaşların hüquqlarını müdafiə etməsinə, həm də cəmiyyətdə hüquqi mədəniyyətin güclənməsinə xidmət edəcək.