BAKI,AzerVoice

İslam dini qəbirə və cənazəyə ehtiramı böyük əhəmiyyətlə vurğulayır. Əksər İslam alimləri bildirir ki, ölmüş bir şəxsin qəbrinin yeri, ciddi səbəb olmadan dəyişdirilə bilməz. Ancaq zəruri hal və ya dini-ictimai məsləhət varsa, müəyyən şərtlərlə qəbrin açılması və nəşin başqa yerə köçürülməsi caiz sayılır.

Məzhəblərin rəyinə görə qəbir köçürülməsinin şərtləri

Hənbəli məzhəbi: Məsləhət və təhlükəyə görə icazə

Hənbəli alimlərinə görə, qəbir köçürülməsi şəri səbəb və ictimai məsləhətlə caiz ola bilər. Məsələn:

• Cəsədə zərər verəcək amil varsa
• Daha təhlükəsiz və hörmətli yerə dəfn imkanı varsa

Bu kimi hallarda qəbir açılıb nəş köçürülə bilər. Şərt odur ki, nəşə ehtiramla yanaşılsın, sümüklərə zərər verilməsin.

Hənəfi məzhəbi: Yalnız zəruri hallarda

Hənəfi alimləri qəbirin yerinin dəyişdirilməsini ümumilikdə caiz saymır, istisna hallarda isə buna icazə verirlər. Məsələn:

• Qəbir su altında qalarsa
• Üzərindən yol salınarsa
• Torpağın sahibi icazə verməzsə

Bu hallarda qəbir açılıb, nəş başqa yerə daşına bilər. Lakin ölünün vəsiyyəti və ya yaxınların ziyarət çətinliyi kimi səbəblər kifayət sayılmır.

Şafii məzhəbi: Dəfn sonrası qəbir açmaq haramdır

Şafii alimlərinə görə, ölü dəfn edildikdən sonra onu hər hansı bir səbəblə qəbirdən çıxarmaq haram sayılır. Ancaq aşağıdakı hallar istisnadır:

• Qəbir qəsb edilmiş torpaqda yerləşirsə
• Torpaq sahibi razılıq vermirsə

Bu zaman qəbir açılıb, nəş icazəli və hörmətli şəkildə başqa yerə köçürülə bilər.

Maliki məzhəbi: Əsaslı səbəblə icazə var

Maliki məzhəbinə görə, qəbir yerinin dəyişdirilməsi mümkündür, lakin əsaslı səbəb olmalıdır. Nümunələr:

• Heyvanların nəşə zərər verməsi təhlükəsi
• Ailə məzarlığına köçürmək arzusu
• Qəbir ziyarətini asanlaşdırmaq məqsədi

Bu hallarda qəbirin yeri dəyişdirilə bilər, şərt odur ki, ölüyə ehtiram qorunsun.

Zərurət varsa, köçürmək olar

İslam hüququna əsasən, ölünün qəbrinin yerini dəyişdirmək ümumən qadağandır. Ancaq dini zərurət, təhlükə və ya cəmiyyətin xeyrinə olan hallar mövcuddursa, bu addım şəraitə uyğun şəkildə və ehtiramla atıla bilər.