Ruh maddi olmayan, metafizik bir varlıqdır. Maddi aləmdən fərqli olaraq, ruhu hissi orqanlarla müşahidə etmək və ya ona toxunmaq mümkün deyil; onun dərk edilməsi də tamamilə fərqlidir. Uca Rəbbimiz bu barədə belə buyurur:

​Müasir psixologiyanın təməllərinin haradan gəldiyi tez-tez müzakirə olunsa da, İslam mədəniyyətində psixoterapiya qədim dövrlərdən bəri mövcuddur. Müsəlman alimləri hələ əsrlər əvvəl insanın həm fiziki, həm də ruhsal vəziyyətinin bir-biri ilə ayrılmaz bağlılığını sübut etmiş və bu sahədə əhəmiyyətli töhfələr vermişlər.

Peyğəmbərin "Seyfullah" (Allahın qılıncı) ləqəbini verdiyi məşhur sərkərdə və səhabə Xalid ibn Vəlid, hicrətdən təxminən 35-39 il əvvəl (miladi 583-587) Məkkədə doğulmuşdur. Onun nəsli yeddinci babası olan Mürrə vasitəsilə Peyğəmbər (s.a.s) ilə birləşir.

Allah təalə insanları geniş mənada ibadət etmək üçün yaratmışdır. Yəni, valideynlərə qayğı göstərmək, yoxsul insanlara əl tutmaq, insanların xeyr-şərinə yaramaq, pislikdən çəkindirmək və yaxşılığı tövsiyə etmək kimi saleh işlər görməyi əmr etmişdir. Bir də xüsusi dar mənada ibadət növləri vardır: namaz qılmaq, oruc tutmaq, zəkat vermək və həccə getmək kimi. Bilməliyik ki, Allah təalə bizə bəzi ibadət növlərini fərzi-ayn (hər bir kəsin özünün yerinə yetirməsi vacib olan əməl) kimi buyurmuşdur. Bu ibadətləri şəxsən yerinə yetiririk ki, onlar insanı paklaşdırsın, təqvalı etsin və dərəcəsini yüksəltsin.

"Hər bir vəfat edən şəxs meyitini yuyanı tanıyır. Əgər cənnətlə müjdələnibsə, onu daşıyanlara: 'Məni tələsik aparın' deyə yalvarar. Yox, əgər cəhənnəmlə xəbərdar edilibsə, tələsməmələrini xahiş edər."

Ruhların yaradılması bədənlərin yaranmasından daha öncə baş verib. Biz hazırda ruhlar aləmindən ana bətninə, oradan uşaqlığa, gəncliyə, qocalığa, daha sonra isə qəbir, bərzəx, cənnət və ya cəhənnəmə gedən uzun bir yoldayıq. Bu yolun başlanğıc nöqtəsi məhz ruhlar aləmidir. Buna görə də ruhların yaradılışı bədənlərin (cəsədlərin) təşəkkülündən əvvəldir.

İslam dinində xəstələr üçün müstəsna hökmlər nəzərdə tutulmuşdur. Bəqərə surəsində orucun fərz edildiyi ayədə Allah Təala belə buyurur: “(Oruc tutmaq) sayı müəyyən olan (bir ay) günlərdir. (Bu günlərdə) sizdən xəstə və ya səfərdə olanlar tutmadığı günlər qədər başqa günlərdə oruc tutmalıdırlar. Oruc tutmağa taqəti olmayanlar isə (hər günün əvəzində) bir yoxsulu doyduracak qədər fidyə verməlidirlər. Hər kəs könüllü xeyir iş görərsə (həm oruc tutub, həm də fidyə verərsə), bu onun üçün daha yaxşı olar. Bilsəniz oruc tutmaq sizin üçün nə qədər xeyirlidir!”

Xeybərin fəthindən sonra baş verən və İslam tarixində geniş müzakirə olunan hadisə ilə bağlı sual yenidən gündəmə gəlib: Hz. Peyğəmbəri (s.ə.s.) zəhərləyən qadın sonradan müsəlman olmuşdumu? Tarixi mənbələrə görə, Xeybərin fəthindən sonra yəhudilər Hz. Peyğəmbəri zəhərləmək qərarına gəlmişdilər. Bu məqsədlə Zeynəb adlı qadın qızardılmış, üzərinə zəhər sürtülmüş bir qoyunu Peyğəmbərin (s.ə.s.) yanına gətirmiş, xüsusilə qol və kürək hissələrinə daha çox zəhər çəkmişdi. Rəsulullah (s.ə.s.) axşam namazından sonra səhabələri ilə birlikdə yeməyə oturarkən ətin zəhərli olduğunu anlayaraq loxmanı udmadan çıxarmış və ətrafındakılara yeməməyi tapşırmışdı.

İslam alimlərinin əksəriyyəti bu hədisi qiyamət əlamətlərindən biri kimi qiymətləndirir. Lakin qeyd olunur ki, hadisənin dəqiq vaxtı və hansı şəraitdə baş verəcəyi barədə konkret məlumat verilməyib. Alimlər bu dağıntının böyük bir fitnə, fəlakət və ya dünya nizamının pozulması ilə əlaqəli ola biləcəyini bildirirlər. Bəzi təfsirçilər və müasir alimlər isə bu hədislərin yalnız fiziki dağıntını deyil, Kəbənin müqəddəsliyinə yönəlmiş hücumları və ya onun dini əhəmiyyətinin zəifləməsini simvolizə edə biləcəyini vurğulayırlar. Bununla belə, klassik və ənənəvi yanaşmaya görə, söhbət real və fiziki bir hadisədən gedir və bu, qiyamətin yaxınlaşdığına işarə sayılır.

Əvvəlcə qeyd edək ki, Hz. Peyğəmbərimizin (s.ə.s.) Çin ölkəsinə elçi göndərdiyinə dair etibarlı bir rəvayət mövcud deyil. Bu cür məlumatların Hz. Osman (r.a.) dövrünə aid olması ehtimal edilir. İslamdan əvvəlki dövrdə ərəblərlə çinlilər arasında ticarət mərkəzli münasibətlərin mövcud olduğu bilinsə də, İslam mənbələri bu əlaqələrin Hz. Peyğəmbərin (s.ə.s.) dövründə rəsmi səviyyəyə çatmadığını göstərir. Belə ki, Hz. Peyğəmbər müsəlmanlarla müşriklər arasında imzalanmış Hudeybiyə müqaviləsindən sonra, hicrətin altıncı ilinə, yəni miladi 628-ci ilə təsadüf edən dövrdə Bizans, Misir, Şam və Sasani İmperiyası başda olmaqla, qonşu və yaxın səkkiz ölkənin hökmdar və rəhbərlərinə İslama dəvət məqsədilə elçilər göndərmişdir.

Osmanlı dövlətində şeyxülislam dini və hüquqi məsələlər üzrə ən ali vəzifə sahibi idi. O, dini bilik sahiblərindən ibarət dövlət təbəqəsinin rəhbəri sayılır və sədrəzəmdən sonra dövlətin ən yüksək rütbəli ikinci vəzifəlisi hesab olunurdu. “Şeyxülislam” anlayışı İslam dünyasında hicri IV / miladi X əsrdə meydana çıxsa da, həmin dövrdə rəsmi dövlət vəzifəsi xarakteri daşımırdı. Bu ad daha çox tanınmış hüquqşünas alimlərə və verdikləri dini-hüquqi rəylərlə şöhrət qazanmış İslam bilicilərinə fəxri titul kimi verilirdi. Zaman keçdikcə bu cür fəxri titulların əksəriyyəti istifadədən çıxmışdır.

“Müsəlmanın müsəlman üzərində altı haqqı vardır: qarşılaşdığın zaman ona salam ver, səni dəvət edərsə dəvətinə get, səndən nəsihət istəsə nəsihət ver, asqırıb Allaha həmd edərsə ‘Allah sənə rəhm etsin’ de, xəstələndiyi zaman onu ziyarət et, öldüyü zaman isə cənazəsində iştirak etmək”