İslam yaddaşında Ramazan ayının iyirmi altısı həlledici bir gün hesab olunur. Bu tarixdə "Çətinlik saatı"ndan müsəlmanlar üçün bir yüngüllük gəlib, "Elmin Nəfisəsi"nin gəlişi ilə Misirdə Əhli-beyt elmi mirası kök salıb, həmçinin İslam xilafətinin xəritəsini Qahirədən İstanbula köçürən böyük geosiyasi dəyişikliklər baş verib.

Qətərin dünya şıhrətli Əl-Cəzirə telekanalının rəsmi internet səhifəsində Azərbaycanda Ramazan ənənəsindən və təamlarından bəhs edən “Azərbaycanda Ramazan: "Odlar yurdu"nun tarixini açan 10 təam” adlə məqalə dərc edib.

İslam hadisələri təqvimində Ramazan ayının 25-i "kainat miqyaslı" bir gün hesab olunur. Bu tarixdə Eyn Calutda monqolların məğlub edilməsi ilə ümmətin yenidən doğuluşu yazılıb, Hicazda bütpərəstliyin son qalaları devrilib və Osmanlı fəthləri Belqrad vasitəsilə Avropanın mərkəzinə yol açıb.

Babilon qalasının fəthindən və Misirin ilk İslam paytaxtı kimi Fustat şəhərinin qurulmasından sonra vahid mənəvi və inzibati mərkəzə ehtiyac yarandı. Hicri 20-ci ilin 24 Ramazanında (Noyabr, 641) Fustatda Əmr bin əl-As məscidinin inşasına başlanıldı. Bu məkan təkcə ibadət yeri deyil, həm də Əzhərdən əsrlər öncə fəaliyyət göstərən bir "universitet", məhkəmələrin qurulduğu, məşvərətlərin keçirildiyi və yeni qurulan dövlətin işlərinin idarə edildiyi mərkəz idi.

İslam yaddaşında Ramazan ayının 23-ü mühüm dönüş nöqtələrindən biri hesab olunur. Bu tarixdə Hicazda mütəşəkkil bütpərəstliyin son rəmzləri devrilib, Qədim Şərqin ən böyük imperiyalarından birinin kitabı bağlanıb. Eyni zamanda, bu tarix əsrlər boyu İslam dünyasının simasını formalaşdıran dövlətlərin doğuşuna və paytaxtların təməlinin qoyulmasına şahidlik edib.

22 Ramazan tarixi İslam tarixində suverenliyin və bəyanın cizgilərini müəyyən edən həlledici dönüşlərlə doludur. Hicrətin 2-ci ilində (mart 624) məhz bu gün Peyğəmbərin (s.ə.s) "Böyük Bədr qəzvası"ndan sonra Mədinəyə qayıdışı sadəcə ötəri bir hərbi hərəkət deyil, "zəiflik mərhələsi"nin sona çatdığını və "suverenlik" sübhünün doğduğunu bildirən strateji bir elan idi.

Tarixi yaddaşda Ramazan ayının iyirmi birinci günü böyük dəyişikliklər günü kimi xatırlanır. Bu gündə sonrakı dövr İslam imperiyalarının ən böyüyünün ilk qurucusunun səhifəsi qapanıb, Şamın səlibçilərə qarşı qəhrəmanlıq dastanları yazılıb və Fələstin böyük şeyxlərinin Britaniya işğalına qarşı fədakarlıqlarına şahidlik edib.

Ramazan ayının iyirminci günü böyük İslam tarixində həlledici bir mərhələdir. Bu gündə Peyğəmbər (s.ə.s) Məkkədə şirkin səhifəsini bağlamış, bu gündə ümmətin sərhədlərini Sind diyarından Məğrib və Əndəlusun hüdudlarına qədər cızan böyük sərkərdələr doğulmuş və vəfat etmişdir. Bu gün qələbə, təvazökarlıq və güclənmə günüdür; istər Kəbənin ətrafındakı daş bütlər, istərsə də zalım imperiyalar olsun, bütlərin süqut etdiyi gündür.

Bədənimizdə trilyonlarla mikroorqanizm yaşayır və onlar bizim sağlamlığımızın görünməz qəhrəmanlarıdır. Bəs, Ramazan orucu bu nəhəng "bakteriya krallığına" necə təsir edir? Elmi tədqiqatlar göstərir ki, oruc bağırsaqlarımızı yeniləmək üçün möhtəşəm bir fürsətdir, lakin burada kiçik bir sirr var: sistemi sıfırlamaq üçün təkcə ac qalmaq bəs etmir!

İslam yaddaşında Ramazan ayının 19-cu günü talelərin dəyişdiyi bir gün kimi xatırlanır. Bu gündə Əndəlusun qapıları açıldı. Elə bu gündə məmlük sülalələri hakimiyyətə gəldi, dövlətlər quruldu və müasir ümmət tarixində iz qoyan liderlər və islahatçılar dünyadan köçdü.

Hənif dinimiz olan İslamın beş əsasından biri olan orucu Uca Allah bizdən öncəki toplumlara vacib etdiyi kimi bizə də vacib etmişdir. Allah təalə bunu “Ey iman gətirənlər! Oruc tutmaq sizdən əvvəlkilərə fərz buyurulduğu kimi sizə də fərz buyuruldu ki, bəlkə, günahlardan çəkinəsiniz!” ayəsi ilə bildirmişdir.

Tarixi salnamədə 18 Ramazan böyük dönüş nöqtələri ilə zəngin olan günlərdən biri kimi görünür. Bu gündə ümmət "Allahın qılıncı" Xalid ibn Vəlidi son mənzilə yola salmış, Kufə əhli çətin bir məqamda Həsən ibn Əliyə xilafət beyəti etmiş, eyni tarixdə Mərakeş və Əndəlüsdə dövlətlər süqut edib yeniləri qurulmuşdur. Bu gün elm, suverenlik və müqavimət arasındakı tarixi dinamikanın şahididir.