BAKI,VOA

1095-ci ildə başlayan Birinci Səlib yürüşü 1099-cu il iyulun 15-də Qüdsün səlibçilər tərəfindən işğalı ilə nəticələnib. Şəhərin ələ keçirilməsindən sonra səlibçi orduları Qüdsdə yaşayan müsəlman əhaliyə qarşı genişmiqyaslı qətliamlar və talanlar həyata keçiriblər.

Tarixi mənbələrə görə, Qüds tarix boyu müxtəlif sivilizasiyalara ev sahibliyi etmiş və islam, xristianlıq, yəhudilik dinləri üçün müqəddəs şəhərlərdən biri hesab olunub.

Siciliya kralı II Rocerin səlib yürüşləri ilə bağlı dediyi "Əgər müsəlmanlara qarşı müqəddəs müharibə aparmaq istəyirsinizsə, ən yaxşı yol Qüdsü fəth etməkdir. Onu müsəlmanların əlindən alın və şöhrət sizin olsun" fikri şəhərin xristian dünyası üçün daşıdığı əhəmiyyəti əks etdirən tarixi ifadələrdən biri kimi göstərilir.

Tarixi mənbələrin məlumatına görə, səlibçilər şəhərə daxil olduqdan sonra evlərdə, küçələrdə və ibadət məkanlarında rast gəldikləri insanları qılıncdan keçiriblər.

Şərq və Qərb mənbələrinin böyük əksəriyyəti Qüdsdə yaşayan müsəlmanların demək olar ki, hamısının öldürüldüyünü, müsəlmanlara yardım göstərən yəhudilərin də cəzalandırıldığını qeyd edir.

Şəhərin işğalı zamanı qorxu içində olan müsəlmanların bir hissəsi Qüdsün hələ tam nəzarətə götürülməmiş cənub məhəllələrinə sığınmağa çalışıb.

Qüdsə cənub istiqamətindən daxil olan səlibçi sərkərdəsi Raymond Davud qalasında şəhərin valisi İftixarüddövləni mühasirəyə alıb.

Raymond şəhər rəhbərinə təslim olacağı təqdirdə onun və yanındakıların təhlükəsiz şəkildə şəhəri tərk etməsinə icazə verəcəyini bildirib.

Mənbələrə görə, tərəflər razılığa gəlib və həmin qrup Qüdsü sağ şəkildə tərk edə bilən yeganə müsəlman dəstəsi olub.

Tarixi məlumatlarda qeyd olunur ki, səlibçilər evlərə daxil olaraq qiymətli əşyaları talan edib, varlı və kasıb fərqi qoymadan insanların bütün əmlakını ələ keçiriblər.

Bu talan nəticəsində çoxlu sayda səlibçi böyük sərvət əldə edib.

Bəzi mənbələrdə bildirilir ki, müsəlmanların qızılları gizlətmək məqsədilə udduqlarını düşünən səlibçilər onları öldürdükdən sonra qarınlarını yararaq qızıl axtarıblar.

Səlibçilər müqəddəs məkanlara sığınan insanları da öldürməkdən çəkinməyiblər.

Mənbələrə görə, onlar Qübbətüs-Səxra məscidinə daxil olaraq həm məscidi talan edib, həm də orada sığınacaq tapmağa çalışan çoxsaylı insanı qətlə yetiriblər.

Tarixi salnamələrdə həmin dövrdə məsciddə o qədər insanın öldürüldüyü, ərazinin meyitlərlə dolduğu və tökülən qan səbəbindən atların dizlərinə qədər qana batdığı qeyd olunur.

Qüdsün işğalında iştirak etmiş və hadisələri qələmə almış Avropalı salnaməçi Raimundusun yazdıqlarına görə, o, at belində Məscidül-Əqsaya gedərkən yol boyu meyitlərin və qan gölməçələrinin içindən keçmək məcburiyyətində qalıb.

Mənbələrdə bildirilir ki, səlibçilər daha sonra Hz. İsanın məzarı hesab edilən müqəddəs məkana gedərək burada dua ediblər, bundan sonra isə şəhərdə qətliam və zorakılığı davam etdiriblər.