BAKI,VOA, Orxan Qədirzadə

1949-cu il 4 apreldə ABŞ və digər 11 ölkə Qərbi Avropanı mümkün sovet təcavüzündən qorumaq məqsədilə qarşılıqlı müdafiə paktını imzalayıblar. Soyuq müharibə dövründə SSRİ-yə qarşı ABŞ-ın rəhbərlik etdiyi əsas hərbi alyans kimi formalaşan NATO, bu gün də qlobal təhlükəsizliyin əsas sütunu hesab olunur.

Alyansın yaradılmasına təkan verən əsas hadisə 1948-ci ildə ABŞ və SSRİ arasındakı münasibətlərin kəskin pisləşməsi olub. Almaniyanın müharibədən sonrakı statusu və 1948-ci ilin iyununda sovetlərin Qərbi Berlini blokadaya alması tərəflər arasındakı gərginliyi pik həddə çatdırıb. Prezident Harri Trumenin "demokratiya və kommunizm arasındakı təhlükəli mübarizə" xəbərdarlığından sonra, Belçika, Kanada, Danimarka, Fransa, Böyük Britaniya, İslandiya, İtaliya, Lüksemburq, Niderland, Norveç və Portuqaliya ABŞ-ın təşəbbüsünə qoşulub.

İmzalanan müqavilənin əsas mahiyyəti kollektiv müdafiə prinsipidir: "Üzv ölkələrdən birinə və ya bir neçəsinə qarşı silahlı hücum, onların hamısına qarşı hücum hesab olunur". Prezident Trumen bu təşkilatı "təcavüzə qarşı qalxan" kimi xarakterizə edib. NATO-nun yaradılması beynəlxalq münasibətlər sistemində yeni güc balansının formalaşmasının başlanğıcı olub.