BAKI,VOA,Filmoskop, Fərid Mikayılov
Filmoskop rubrikasında bu dəfə ehtirasın obsesiyaya, təlimin isə psixoloji müharibəyə çevrildiyi gərgin bir musiqi dramını — rejissor Demien Şazellin şahəsəri olan "Whiplash" (Zərbə) filmini təhlil edirik. Bu ekran işi musiqi haqqında deyil, bir insanın öz hüdudlarını aşmaq üçün nələri qurban verməyə hazır olduğu haqqında çəkilmiş ən sərt hekayələrdən biridir.
Filmin geniş süjet xətti
Hekayənin mərkəzində Amerikanın ən nüfuzlu musiqi məktəbi olan Şaffer Konservatoriyasının gənc və iddialı tələbəsi, caz təbilçisi Endryu Neyman (Miles Teller) dayanır. Onun tək bir arzusu var: tarixin ən böyük musiqiçilərindən biri olmaq. Lakin bu yolda onun qarşısında konservatoriyanın ən qorxulu, sərt və tələbkar müəllimi Terens Fletçer (J.K. Simmons) dayanır.
Fletçer öz tələbələrini musiqinin zirvəsinə çatdırmaq üçün onları təhqir edir, fiziki və psixoloji işgəncələrə məruz qoyur. Onun fəlsəfəsi sadədir: "İngilis dilində 'yaxşı işdir' (good job) sözlərindən daha təhlükəli heç bir ifadə yoxdur". Fletçer növbəti Çarli Parker-i yaratmaq üçün Endryunu mənəvi cəhətdən sındırmağa çalışır.
Endryu isə bu təzyiqlər qarşısında geri çəkilmək əvəzinə, daha da hırslanır. O, əlləri qanayana qədər məşq edir, şəxsi həyatından, sevgisindən və ailəsindən imtina edir. Filmin kulminasiya nöqtəsi olan möhtəşəm solo ifa səhnəsində, tələbə və müəllim arasındakı nifrət dolu münasibət, inanılmaz bir sənət birliyinə çevrilir. Lakin bu zəfərin bədəli Endryunun insanlığını itirməsi ola bilər.
İstehsal və Aktyor performansı
Baş rolda: J.K. Simmons bu rolu ilə "Ən yaxşı köməkçi kişi rolu" üzrə Oskar qazandı. Onun canlandırdığı Fletçer obrazı kino tarixinin ən yadda qalan "mənfi" qəhrəmanlarından biridir. Miles Teller isə bir çox səhnələrdə zərb alətlərini real olaraq özü ifa edərək obrazın fiziki əzablarını tamaşaçıya birbaşa ötürə bilib.
Rejissor işi: Demien Şazell filmi bir döyüş kinosu kimi çəkib. Montajın ritmi, kadrların sürəti musiqinin tempinə elə uyğunlaşdırılıb ki, izləyici özünü sanki triller izləyirmiş kimi hiss edir.
Filmin vurğuladığı əsas məqamlar
- Mükəmməllik həvəsi: Böyük sənətkar olmaq üçün çəkilən əzabların haqlı olub-olmaması sualı.
- Manipulyasiya və Təhsil: Tərbiyə üsulu olaraq zorakılığın sərhədləri.
- Qurban vermək: Uğur qazanmaq yolunda insanın nələrdən vaz keçməli olduğu.