31 avqust 2025-ci ildə Çinin Tyançzin şəhərində Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının (ŞƏT) sammiti start götürdü. Bu toplantını artıq “Asiyanın Yalta müqaviləsi” adlandırırlar. Bu, şişirtmə deyil. Soyuq müharibədən sonra ilk dəfədir ki, Asiya, Yaxın Şərq və Afrika ölkələrinin bu qədər çox lideri Qərb meydançasında yox, məhz Pekin və Moskvanın institusional rəhbərliyi altında toplaşır. Bu, bəzilərinin “postamerika dünyasının yenidən bölgüsü” adlandırdığı qlobal prosesin ən mühüm mərhələlərindən biridir.

İran regionda sülh və sabitliyin möhkəmlənməsi istiqamətində Azərbaycan və Ermənistan arasındakı razılaşmanı dəstəkləyir. Bunu İran prezidenti Məsud Pezeşkian bu gün Çində Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının Zirvə görüşü çərçivəsində Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanla görüşdə deyib.

Ermənistan ABŞ-də Azərbaycanla əldə olunmuş razılaşmalara sadiqdir və onları qısa müddətdə həyata keçirməkdə qətiyyətlidir. Bunu Çində keçirilən ŞƏT sammiti çərçivəsində Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan bəyan edib. Onun sözlərinə görə, əldə olunmuş razılaşmalar nəticəsində təkcə Ermənistanla Azərbaycan arasında dövlət daxilində, ikitərəfli və beynəlxalq səviyyədə kommunikasiya açılmayacaq, eyni zamanda, bütün ŞƏT üzv dövlətləri üçün yeni logistik imkanlar yaradılacaq.

Dünyanın qeyri-müəyyənlik, Qərb iqtisadiyyatlarında durğunluq, qütbləşmiş diplomatiya və davam edən münaqişələr fonunda yaşadığı bir dövrdə Çinin Tyançzin şəhəri qlobal miqyaslı hadisələrin episentrinə çevrildi. Burada Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının (ŞƏT) 25-ci sammiti keçirilir. Tədbir təşkilatın tarixində ən genişmiqyaslı görüşdür. Gündəlikdə təkcə təhlükəsizlik, ticarət və inteqrasiya məsələləri deyil, daha dərin və fundamental bir proses - yeni qlobal nizamın arxitekturasının formalaşması dayanır.

Çinin Tiencin şəhərində Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının (ŞƏT) illik sammiti işə başlayıb. Genişmiqyaslı illik sammitdə 21 ölkədən liderlər və 10-dan çox beynəlxalq təşkilat iştirak edir. Tədbir çərçivəsində üzv dövlətlərin əsas sənədlərinin, o cümlədən təşkilatın yaxın 10 il üçün inkişaf strategiyasının qəbul edilməsi gözlənilir. AzerVoice xəbər verir ki, təşkilat 2001-ci ildə Qazaxıstan, Çin, Qırğızıstan, Rusiya, Özbəkistan və Tacikistan tərəfindən Şanxayda təsis olunub. ŞƏT-in tamhüquqlu iştirakçıları 10 ölkə: Rusiya, Belarus, Hindistan, İran, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Çin, Pakistan, Tacikistan və Özbəkistandır. Hazırda Əfqanıstan və Monqolustan təşkilatda müşahidəçi statusuna, Azərbaycan, Bəhreyn, Misir, Kamboca, Ermənistan, Qətər, Küveyt, Maldiv, Myanma, Nepal, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə və Şri-Lanka isə təşkilatın dialoq tərəfdaşı statusuna malikdirlər.

İranın Moskvadakı səfiri Kazım Cəlali Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının (ŞƏT) üzv ölkələrini İsrail rejiminin İslam Respublikasına qarşı son təcavüzünə qarşı vahid və kollektiv mövqe tutmağa çağırıb.