Müsəlman cəmiyyəti böyüdükcə bilik əldə etmə yolları da genişləndi. Elmi inkişaf və tərəqqi ən yüksək zirvəsinə Abbasilər dövlətində, xüsusilə də Harun ər-Rəşid ilə oğlu və xələfi Məmunun dövründə çatdı. Bu iki xəlifə İslam mədəniyyətinin inkişafına çox böyük töhfə vermişdir. Bu dövrdə müsəlmanlar Quran haqqında və digər dini mövzularda əsərlər yazmağa başladılar. İbn İshaqın yazdığı Həzrət Məhəmmədin bioqrafiyası (daha sonra İbn Hişam tərəfindən yenidən yazılmışdır) İslam dünyasında ən qədim tarix əsəri sayılır. Ondan sonra İbn Əbdülhəkəmin Misirin və qərbdəki bölgələrin fəthindən bəhs edən "Fütuh" əsəri gəlir.

Məşhur müsəlman səyyahı İbn Battutanın xatirələrində yer alan bu tarixi epizod, orta əsrlər Şərq dünyasındakı etnik münasibətləri və siyasi intriqaları işıqlandırır. Mətndə ermənilərin Əmir Hüsəməddinə qarşı irəli sürdüyü yalan ittihamlar və bu qəsdin qarşısının son anda necə alınması təsvir olunur. Hadisələr fonunda türkmən boylarının məskunlaşdığı bərəkətli Amik ovası, eləcə də Qusayr və Sahyun kimi strateji qalaların hərbi-inzibati strukturu haqqında mühüm məlumatlar verilir. Müəllif dövrün ən qapalı icmalarından sayılan İsmayılıyyə fədayilərinin Məlik Nasir tərəfindən xüsusi tapşırıqlar üçün necə muzdlu qüvvə kimi istifadə edildiyini də ifşa edir. Nəticə etibarilə bu qeydlər, oxucuya sərkərdə Qara Sunqur kimi tarixi şəxsiyyətlərin mübarizəsini və Yaxın Şərqin orta əsrlər geosiyasi reallıqlarını anlamaq üçün mükəmməl bir sənəd təqdim edir.

İslam dinində məscidlər yalnız ibadət üçün deyil, həm də mənəvi təmizlənmə, elm öyrənmə və cəmiyyətin bir araya gəldiyi müqəddəs yerlərdir. Bəs məsciddə yatmaq olarmı? Bu mövzu ilə bağlı İslam alimləri arasında müxtəlif görüşlər mövcuddur.