Hərb tarixi: Döyüş xronikası

1696-cı ildə Rusiya hökmdarı olan Pyotrun hakimiyyəti dövrü genişmiqyaslı hərbi, siyasi, iqtisadi və mədəni islahatlarla yadda qalıb. Bu islahatlar əsasən Qərbi Avropa modellərinə söykənir və Rusiyanın orta əsr idarəçilik sistemindən çıxaraq mərkəzləşdirilmiş, dünyəvi dövlətə çevrilməsini hədəfləyirdi.

ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin kapitanı II Brüs Makkandless Yer səthindən təxminən 170 mil yüksəklikdə orbitdə olarkən tarixdə ilk dəfə olaraq heç bir təhlükəsizlik trosu olmadan kosmik gəzinti həyata keçirib. O, ABŞ-ın Challenger kosmik gəmisindən çıxaraq, xüsusi olaraq hazırlanmış reaktiv bel çantası vasitəsilə açıq kosmosda sərbəst manevr edib.

Səsvermədə ABŞ Konstitusiyasını ratifikasiya etmiş 11 ştatdan 10-u təmsil olunub və ümumilikdə 69 seçici səs verib. Qaydalara əsasən, hər seçici iki namizədə səs verirdi və onlardan ən azı biri seçicinin yaşadığı ştatdan kənarda olmalı idi; ən çox səs toplayan prezident, ondan sonrakı vitse-prezident sayılırdı. Bu praktika sonradan 1804-cü ildə qəbul edilən 12-ci düzəlişlə dəyişdirilərək prezident və vitse-prezident üçün ayrıca səsvermə qaydası tətbiq edilib.

Birinci Dünya müharibəsindən sonra imzalanan Mondros müqaviləsi Osmanlı hərbi-inzibati sistemini dağılma həddinə gətirdi; hərbi zavodların bağlanması və İstanbulun nəzarətin itirilməsi müdafiə istehsalını faktiki iflic etdi. Bu şəraitdə milli mübarizə yalnız cəbhədə döyüşlə deyil, arxa cəbhədə “nə ilə vuruşacağıq?” sualına cavab tapmaqla da bağlı idi. Silah-sursat, təmir, ehtiyat hissələri və mühəndislik bilikləri olmadan hərbi güc davamlı ola bilmirdi.

1944-cü il bu gün Amerika qüvvələri uzun müddət yaponların işğalı altında olan və onların hərbi əməliyyatlar üçün baza kimi istifadə etdikləri Marşall adalarına hücum edərək nəzarəti tamamilə ələ keçiriblər. 3 fevral gecəsi diviziya hərəkəti dayandıraraq 32-ci alaya adanın qalan 600 yardlıq hissəsini təmizləmək əmrini verib. Yaponların beş ümidsiz gecə hücumunun qarşısı alındıqdan sonra, fevralın 4-ü səhər saatlarında başlayan yeni hücumla günortadan sonra ada tam təhlükəsiz elan edilib.

İkinci Dünya müharibəsindən sonra Qərb dünyasını sarsıdan casusluq qalmaqallarından biri Böyük Britaniyada üzə çıxıb. Almaniyada anadan olmuş, sonradan Böyük Britaniya vətəndaşlığı almış tanınmış fizik Klaus Fuks atom bombası ilə bağlı məxfi məlumatları Sovet İttifaqına ötürdüyünə görə 1950-ci il fevralın 3-də Böyük Britaniyada həbs edilib. Fuksun saxlanılması beynəlxalq casus şəbəkəsinin ifşasına səbəb olub və nəticədə ABŞ-da Culiyus və Etel Rozenberqin həbsi və edamı ilə nəticələnən proseslər zənciri başlayıb.

XX əsrin əvvəllərində Herbert Adams Gibbons iddia edirdi ki, osmanlılar yunanlarla qarışaraq yeni bir xalq yaradıblar və bu, dövlətin güclənməsinə səbəb olub. Lakin böyük türk tarixçisi Fuad Köprülü, həmçinin Paul Vittek və Fridrix Gize bu nəzəriyyəni elmi sübutlarla təkzib etdilər. Köprülü vurğulayırdı ki, Osmanlının quruluşu XIII-XIV əsrlər Anadolu tarixi çərçivəsində, daxili dinamikalarla araşdırılmalıdır.