"Suriya ayısı" kimi tanınan Məhəmməd Heydər Zammarhəyat “hekayəti” 2025-ci ilin sonunda "Suriya Demokratik Qüvvələri"nin (SDQ) həbsxanalarından birində başa çatdı. Almaniyada yaşayan ailəsi onun həbsxanada ölümü xəbərini bu yaxınlarda aldı. Bu, sərhədləri aşan 30 illik "cihad" səyahətinin sonu idi. Bu səyahət əslində 2001-ci ildə, ABŞ-ın tələbi ilə Mərakeş rəsmiləri tərəfindən 11 sentyabr terror aktları ilə əlaqəli olduğu şübhəsi ilə həbs edilərkən bitmiş kimi görünürdü. Təxminən 2900 nəfərin ölümü ilə nəticələnən həmin hücumlardan sonra o, Suriyaya göndərildi və orada gah "Əhrar əş-Şam", daha sonra isə "İŞİD" sıralarında döyüşçü kimi peyda oldu və sonda SDQ-nin zindanında öldü.

ABŞ-a ərəb miqrantlarının köçü uzun tarixi və müxtəlif mərhələləri əhatə edir. Bu qrupda Şimali Afrika və Yaxın Şərqdəki 22 ərəb dilində danışan ölkələrdən gələn şəxslər və onların əvvəlki nəsilləri yer alır. 1880-ci ildən 1924-cü ilə qədər Osmanlı İmperiyasının ərazisindən olan ərəb miqrantları ABŞ-a çalışmaq və ya siyasi münaqişələrdən qaçmaq üçün gəliblər. Bu dövr 1924-cü ildən sonra yavaşladı, çünki ABŞ hökuməti miqrasiya kvotaları tətbiq etməyə başladı, lakin 1965-ci ildən sonra kvota sisteminin ləğv edilməsi ilə yenidən artmağa başladı.

1948-ci il mayın 14-də İsrail dövləti elan olundu və beş ərəb dövləti fələstinlilərə dəstək üçün İsrailə hücum etdi. İsrail ordusu ərəb ordularını dəf etdi və 1947-ci ildə BMT-nin Fələstin üçün müəyyənləşdirdiyi bölgü planında ərəblərə ayrılmış ərazilərin bir hissəsini ələ keçirdi. İki BMT vasitəçiliyi ilə atəşkəsdən sonra 1949-cu ilin fevralında İsrail Misir, Livan, İordaniya və Suriya ilə rəsmi barışıq sazişləri imzaladı. Bu razılaşmalar İsrailə müharibə zamanı ələ keçirdiyi ərazilərdə daimi nəzarət imkanı verdi.

Bu gün baş vermiş əsas hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik.

2001-ci il 11 sentyabr hücumlarının 24-cü ildönümündə – ABŞ ərazisində İkinci Dünya müharibəsi zamanı baş vermiş Perl Harbor hücumundan sonra ikinci ən dəhşətli terror aktı kimi tarixə düşən hadisənin ildönümündə – hələ də müxtəlif sui-qəsd nəzəriyyələri dolaşır və hadisə ilə bağlı suallar davam edir. O gün “Əl-Qaidə” təşkilatının 19 üzvü 4 təyyarəni ələ keçirmişdi: onlardan ikisi Nyu-Yorkdakı Dünya Ticarət Mərkəzinin əkiz qüllələrinə çırpıldı, biri Pentaqona dəyib dağıldı, dördüncüsü isə Pensilvaniya ştatının Şanksvil şəhərindəki sahəyə düşürüldü. Sonuncu təyyarənin hədəfi Ağ Ev idi.