VOA təhlil mərkəzi

Avropa bu gün Afrikada əkdiklərini biçir. Bu, təkcə yeni beynəlxalq güclərin yüksəlişi ilə bağlı deyil, həm də soyuq müharibənin sonundan bəri qitə ilə münasibətləri idarə edən uzunmüddətli etinasızlıq, məhdudlaşdırma və siyasi asılılığın nəticəsidir. Afrikada Avropanın geri çəkilməsi, Çin və Rusiya nüfuzunun artması qəfil baş verən hadisələr və ya beynəlxalq sistemdəki fövqəladə dəyişikliklərin əksi deyil. Bu, Afrika qitəsi ilə real, balanslaşdırılmış və davamlı inkişaf tərəfdaşlığı qurmaqda Avropanın xroniki uğursuzluğunun məntiqi nəticəsidir. Onilliklər ərzində Avropa Afrikaya imkanlar məkanı kimi deyil, böhranlar məkanı kimi yanaşdı və onu fürsətlər tərəfdaşından çox, təhlükə mənbəyi kimi gördü.

Bəzilərinin Binyamin Netanyahuya verdiyi "İsrailin tacqoyulmamış kralı" ləqəbi boş yerə yaranmayıb. Bu, həmin şəxsin öz cəmiyyətinin təbiətini və oradakı hakim siyasi elitanı ən yaxşı anlayan İsrail siyasətçisi olması həqiqətindən qaynaqlanır. O, bütün rəqiblərini manipulyasiya etmək, daxili və xarici arenada özünü qəbul etdirmək üçün qeyri-adi qabiliyyət nümayiş etdirib. Baxmayaraq ki, o, dövlətinin və ya xalqının mənafeyini deyil, daha çox şəxsi maraqlarını güdür və toxunulmazlığını qoruyaraq, İsrail qanunlarına görə baş nazirə verilən toxunulmazlıqdan məhrum olacağı təqdirdə həbsxanaya girməmək üçün hər şeyi edir.

Vaşinqton Əfqanıstan, İraq və Yəməndən sonra indi də İranı xarabalığa çevirməyəmi hazırlaşır? İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Hərbi Hava Qüvvələrinin yeni komandanı general Məcid Musəvi ABŞ-ə ciddi xəbərdarlıq edib və deyib ki, “Tramp həddindən artıq çox danışır, lakin biz ona döyüş meydanında cavab verəcəyik”.

Bu araşdırma məqaləsi SSRİ-nin "qızıl dövrü" haqqında onilliklərdir formalaşmış 33 məşhur mifi tarixi faktlar, arxiv sənədləri və iqtisadi analizlərlə tamamilə alt-üst edir. Mətndə sovet plombirinin əslində Amerika texnologiyası olmasından tutmuş, "pulsuz" mənzil sisteminin pərdəarxasındakı ömürlük gizli ipoteka mexanizminə qədər bir çox şok edici həqiqətlər yer alır. Məqalə totalitar sistemin daxili çürüməsini, xarici texnologiyalardan asılılığını və bəşəri ehtiyaclara qarşı laqeyd münasibətini əks olunu

Maks Veberin "Dəmir Qəfəs" termini müasirliyin çıxılmaz vəziyyətini təsvir etmək üçün hələ də ən uyğun sosioloji metaforadır. Burada rasional sistemlər fərdi və institutu qaçılmaz şəkildə mühasirəyə alır, dünyanı öz cazibəsindən məhrum edərək onu sərt qayda və qanunların məntiqinə tabe edir. Bu uzaqgörən baxışdan bir əsr keçdikdən sonra, Veberçi konsepsiya ABŞ-dakı siyasi İslam cərəyanının üzləşdiyi vəziyyəti təsvir etmək üçün ən dəqiq, bəlkə də yeganə analiz alətidir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp son açıqlamasında, Tehrana qarşı artan təzyiqlər fonunda hərbi müdaxilədən qaçmağa "ümid etdiyini" bildirib. Bu gərginlik, Avropa İttifaqının (Aİ) İrana qarşı yeni sanksiyalar tətbiq etməsi və İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunu (SEPAH) "terror təşkilatı" siyahısına salmasından sonra daha da kəskinləşib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranda etirazçılar arasında ölənlərin və həbs olunanların sayının artması fonunda onları dəstəkləmək üçün hərbi gücdən istifadə edəcəyi ilə hədələyib. O bildirib ki, Yaxın Şərq sularına "müqəddəs gücə" (great power) malik bir donanma göndərib və bu, Prezident arzulayacağı təqdirdə ABŞ-ı İrana zərbə endirmək üçün tam hazır vəziyyətə gətirir.

Abdullah Öcalanla aparılan danışıqların stenoqramının dərc olunması və onun Türkiyənin rəhbərliyi ilə “Yaxın Şərq İttifaqı” yaratmaq təklifi, regionun təhlükəsizlik arxitekturasının yenidən qurulmasını necə əks etdirir, subdövlət aktorlarının konfiqurasiyasını necə dəyişir və Ankara, Bakı və regionun əsas dövlətləri üçün yeni strateji dilemma necə formalaşdırır?

Böyük Britaniyanın baş naziri Kir Starmerin Çinə səfəri London–Pekin münasibətlərində yeni mərhələnin başlandığını göstərir. Bu səfər təkcə diplomatik jest deyil, eyni zamanda Böyük Britaniyanın dəyişən qlobal güc balansında öz iqtisadi və strateji mövqeyini yenidən formalaşdırmaq cəhdidir. Kir Starmerin Çin Xalq Respublikasının sədri Si Cinpinlə keçirdiyi 80 dəqiqəlik görüş, son səkkiz ildə Britaniya baş nazirinin Pekinə ilk səfəri olmaqla yanaşı, münasibətlərin “sıfırlanması” mesajı kimi qiymətləndirilir. Starmer açıq şəkildə Çini qlobal siyasətdə “vacib oyunçu” adlandıraraq, fikir ayrılıqlarına baxmayaraq, daha “yetkin və mürəkkəb münasibətlər” qurmaq istədiyini bəyan edib.

Bəzi mənbələrə görə, ilk məscidlər hələ XVI əsrdə İspan müstəmləkəçiləri ilə Amerikaya gələn müsəlmanlar tərəfindən qurula bilərdi. Afrikadan gətirilən müsəlman əsirlərin həyat hekayələri – məsələn, Job Ben Solomanın yazdıqları – onların gizlicə dini ibadətlərini davam etdirdiyini və kiçik qruplar halında namaz qıldığını göstərir. Bu isə əslində məscidin ən sadə formasıdır: müsəlmanların bir araya gəlib ibadət etməsi.

Avropa İttifaqı ölkələrinin xarici işlər nazirləri bu gün, cümə axşamı, nümayişçilərin sıxışdırılmasında iştirak etmək ittihamı, habelə Tehranın Rusiyaya verdiyi dəstək ilə əlaqələri fonunda İrana qarşı fərdləri və qurumları hədəf alan yeni sanksiyalar paketini təsdiqləyiblər. Avropalı diplomatik mənbələrin bildirdiyinə görə, nazirlərin həmçinin İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Avropa İttifaqının terror təşkilatları siyahısına daxil edilməsini nəzərdə tutan siyasi razılığa gələcəkləri gözlənilir.