Uzun illərdir ki, İslam Respublikasının strateji süqut nöqtəsinə doğru sabit addımlarla irəlilədiyini görürdük. Həmin an artıq gəlib çatdı, lakin bu, regiondakı bir çoxlarının gözlədiyindən tamamilə fərqli bir şəkildə baş verdi. ABŞ və İsrailin İranın nüvə və hərbi infrastrukturuna qarşı koordinasiyalı zərbələri Yaxın Şərqin onilliklər boyu şahidi olduğu ən təhlükəli eskalasiyadır. Lakin bu zərbələr yalnız İran sisteminin çöküş ehtimalından xəbər vermir, həm də daha təhlükəli bir regional səhifəni açır.

İrana qarşı müharibə başlayandan bəri ABŞ ordusu, İranın ABŞ-İsrail hücumuna cavab olaraq Körfəz ölkələrinə atdığı ucuz "Şahid" pilotsuz uçuş aparatlarının (PUA) qarşısını almaq üçün az xərcli yollar axtarır.

Livan hökumətinin başçısı hakim Nəvaf Salam ,Beyrut İsrailin Livana qarşı müharibəsini dayandırmaq, bunun ümumilikdə livanlılara, xüsusən də məcburi köçkünlərə göstərdiyi fəlakətli təsirləri azaltmaq üçün siyasi və diplomatik müstəvidə əlindən gələni edir. Baş nazir Salam qeyd edib ki, diplomatik səylər hələ arzulanan nəticəni verməyib. Buna səbəb Livanın vəziyyətinin regiondakı böhranlar və davam edən müharibə ilə bağlı olmasıdır.

Son iyirmi dörd saat ərzində xəbərlərin manşetinə çevrilən məsələ – İranın qərbindəki kürd silahlı qruplaşmalarına verilən dəstək – hazırda həlledici dönüş nöqtəsi olmasa da, Ayətullah rejimini sarsıtmaq istiqamətindəki ümumi səylər üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bu proses əsasən ABŞ Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin (CIA) təşəbbüsü ilə, "ideyalar müharibəsi"nin bir hissəsi olaraq geniş media əks-sədası doğuran bir məsələyə çevrilib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp yeni müsahibəsində bildirib ki, ABŞ və İsrailin İrana qarşı apardığı müharibə yanacaq qiymətlərinin artması, işsizliyin çoxalması və yaşayış xərclərinin kəskinləşməsi fonunda daxili tənqidlərin artmasına baxmayaraq, geniş xalq dəstəyinə malikdir.

Körfəz regionu, bir tərəfdən ABŞ və İsrail, digər tərəfdən isə İran arasındakı müharibə ilə bağlı sürətlə artan hərbi gərginlik fonunda olduqca həssas bir mərhələdən keçir. Tehranın son həftələrdə bir neçə ərəb ölkəsinə doğru atdığı raketlər və pilotsuz uçuş aparatları (PUA) regional gərginlikdə yeni bir səhifə açaraq, regionun təhlükəsizliyini görünməmiş bir sınaq qarşısında qoyub.

"Rəhbər" seçilməsi üçün müəyyən edilmiş dəqiq bir vaxt məhdudiyyəti olmasa da, boşluğu sevməyən İran rəhbərliyi sürətlə "Müvəqqəti Rəhbərlik Şurası"nı formalaşdırdı. İran konstitusiyasına görə, yeni rəhbər seçilənə qədər ölkəni idarə etmək tapşırılan bu şuraya Prezident Məsud Pezeşkian, Məhkəmə Hakimiyyətinin rəhbəri Qulam Hüseyn Möhsüni-Ejei və dini elmi mərkəzlərin rəhbəri Əli Rza Ərafi daxildir. Milli Təhlükəsizlik Ali Şurasının baş katibi Əli Laricani isə nəzarətçi rolunu icra edir.

İran özünü müqavimət oxu hesab etdiyi üçün Xameneidən sonrakı mərhələnin təsirləri onun coğrafi hüdudlarını aşaraq bütün Yaxın Şərq regionuna nüfuz edir. Bu məqamın həssaslığını anlamaq üçün Xameneinin son otuz altı il ərzində formalaşdırdığı, prioriteti inkişaf deyil, müharibə olan sistemin mahiyyətinə qayıtmaq lazımdır. O, bu sistemi iki əsas sütun üzərində qurmuşdu: proksi (vəkil) milislər vasitəsilə regional genişlənmə və daxili repressiya.

İranın ali rəhbəri Əli Xameneyinin tərəfdarları ilə İraq və ABŞ-ın maraqları arasında gərgin keçən İraq gecəsindən (bazar günü - bazar ertəsi gecəsi) sonra tərəflər şoku geridə qoyaraq qisas naminə atılan addımları bir qədər səngidiblər. Bazar ertəsinin gəlişi ilə belə görünür ki, İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) ilə əlaqələr bərpa olunana qədər "fraksiyaların reallığına" qayıtmaq və hamısı əlçatan olmaya biləcək "hədəflər bankı"nı daxil edən potensial uzunmüddətli müharibə planı hazırlamaq qərarı verilib.

Bu adam — yəhudi mediasının təsvir etdiyi kimi "kəşfiyyat elementi" — cibindən telefonunu çıxarır, dəyişən dünyanın ən qiymətli görüntülərindən birini, Xameneyinin cəsədinin dağıntılar altından çıxarılmasını lentə alır. Görüntülər əvvəlcə İsrailin Baş naziri Netanyahuya, sonra isə ABŞ Prezidenti Trampa çatır. Birincisi xəbəri "yüksək rütbəli mənbə" vasitəsilə sızdırır, ikincisi isə Xameneyinin öldüyünü, gələcəyin İran xalqına və sülhə məxsus olduğunu elan edir.

İndoneziya ordusunun Qəzzadakı "Sülh Şurası" layihəsində iştirakı tərəfdarlar və əleyhdarlar arasında kəskin mübahisələrə səbəb olub. Son 70 ildə İndoneziya BMT-nin sülhməramlı missiyaları çərçivəsində Afrika, Asiya və Avropanın münaqişə zonalarına qoşun göndərsə də, Qəzza missiyasının xarakteri və riskləri tamamilə fərqlidir. Qeyd edək ki, İndoneziya ordusu indiyədək göstərdiyi fəaliyyətlərə görə böyük təqdirlər alsa da, bəzi əməkdaşları qaçırılmış, bəziləri isə öldürülmüşdür.

Meksika'nın Tapalpa dağlarında El Mencho ləqəbli Nemesio Oseguera Servantesin öldürülməsi ilə nəticələnən əməliyyat, sadəcə bir cinayətkarın sonu deyil, həm də dövlət-mafiya münasibətlərinin sosioloji və siyasi təhlili üçün bir dönüş nöqtəsidir. Professor Doktor Behçet Yanözkara tərəfindən aparılan və 1000 nəfərlik məlumat bazasına əsaslanan tədqiqat, Meksika cəmiyyətinin bu qanlı struktura baxışını rəqəmlərlə ortaya qoyur.